Morgunblaðið - 14.11.1964, Side 14

14
MORCUNBLAÐIÐ
Laugardagur 14. nóv. 1964
JltagtnsIfttfrUt
Útgefandi:
Framkvæmdast j óri:
Ritstjórar:
Auglýsingar:
Útbreiðslustjóri:
Ritstjórn:
Auglýsingar og afgreiðsla:
Áskriftargjald kr. 90.00
I lausasölu kr.
Hf. Árvakur, Reykjavík.
Sigfús Jónsson.
Sigurður Bjarnason frá Vigur.
Matthias Johannessen.
Eyjólfur Konráð Jónsson.
Árni Garðar Kristinsson.
Sverrir Þórðarson.
Aðalstræti 6.
Aðalstræti 6. Sími 22480.
á mánuði innanlands.
5.00 eintakið.
SAMEIGINLEGIR
HAGSMUNIR
USA á 4 sinnum fleiri eld-
flaugar en Sovétríkin
— en bilið mun minnka á næstu árum
— Hlutlausir auka nú hernaðarútgjöld
mest allra þjóða
að er hsettulegur misskiln-
ingur þegar því er hald-
ið frám að hagsmunir strjál-
býíis og þéttbýlis séu and-
stæðir. En þessa misskilnings
verður engu að síður vart.
Einstakir stjórnmálaflokkar
háfa jafnvel lagt sig fram um
að auka hann og kynda elda
tortryggni milli sveita og
sjávarsíðu.
Sem betur fer er tekið að
draga verulega úr þessari
óþurftariðju. Megin hluti ís-
lendinga gerir sér ljóst, að
almenningur í höfuðborginni
og þéttbýlinu á sameiginlegra
hagsmuna að gæta með fólk-
inu, sem býr út um sveitir og
í sjávarþorpum og kaupstöð-
um um land allt. Þetta verður
greinilega ljóst þegar litið er
á nokkur höfuð framfaramál
þjóðarinnar. Það hefir t. d.
alltaf verið sameiginlegt hags
munamál okkar íslendinga að
bæta samgöngur í landinu,
bæði á landi, á sjó og í lofti.
Því greiðari sem samgöngurn
ar eru, þeim mun hægari
verða öll viðskipti lands-
manna, hvort sem þeir búa í
sveit eða við sjó, í borg, kaup-
stað eða þorpi. Þess vegna
hlýtur það að vera áhugamál
allra landsmanna að sam-
göngurnar séu sem beztar og
fullkomnastar, vegirnir sem
beztir og nái til allra lands-
hluta og héraða, samgöngur á
sjó og í lofti eins öruggar og
frekast er kostur.
alda kyrrstöðu, fátæktar og
Um raforkumálin gildir hið
sama. Rafvæðing landsbyggð
árinnar var nauðsynleg til
þess að allir landsmenn
^yggju við svipuð lífsþæg-
indi, atvinnuaðstöðu og lífs-
kjör. Kaupstaðirnir og sjáv-
arsíðan þurftu á þróttmiklum
og vel reknum landbúnaði að
halda og fyrir verzlun og við-
skipti var það lífsnauðsynlegt
að haldið yrði uppi þrótt-
mikilli framleiðslustarfsemi
og útflutningi sem víðast um
landið.
Þegar litið er til skóla og
fræðslumála verður það einn-
ig ljóst að fullkomnir og góð-
ir skólar í öllum byggðarlög-
um landsins til sjávar og
sveita eru sameiginlegt hags-
munamál alþjóðar.
Á sama hátt er það hags-
munamál fólksins út um land
að velmegun ríki í þéttbýlinu,
höfuðborginni og hinum
stærri kaupstöðum. Á því
velta markaðsmöguleikar
bænda, sem þurfa að geta selt
afurðir sínar að mestu leyti
innanlands.
Kjarni málsins er sá að
þessi litla þjóð er öll í einum
og sama bát. Stéttir hennar
og starfshópar verða sameig-
inlega að hjálpast að í hinu
mikla uppbyggingarstarfi,
sem ein eða tvær kynslóðir
verða að vinna vegna margra
alda kvrrstöðu. fátæktar oe
umkomuleysis þjóðarinnar.
En framtíðin kemur alltaf
með ný verkefni. Fólkinu
fjölgar og þá mun hið geysi-
lega landrými á íslandi koma
þjóð þess í góðar þarfir. Þétt-
býli mun myndast í öllum
landshlutum en náið og lif-
andi samband verður að vera
á milli þess og strjálbýlisins.
Það er eitt af frumskilyrðum
þess að íslenzk þjóð haldi
áfram að þroskast og íslenzkt
þjóðfélag verði rúmgott og
réttlátt samfélag hamingju-
samrar og dugandi þjóðar.
FRÁLEIT
ÁSÖKUN
¥ fréttaskeyti frá fréttaritara
Morgunblaðsins í Kaup-
mannahöfn, sem birtist hér í
blaðinu í gær, er frá því skýrt
að Bjarni M. Gíslason, rit-
höfundur, hafi á fundi um
handritamálið verið sakaður
um Danahatur. Þessi ásökun
er svo fráleit að naumast tek-
ur því að eyða að henni orð-
um. Bjarni M. Gíslason hefir
verið búsettur í Danmörku
meginhluta ævi sinnar. Hann
hefir lagt á það höfuðkapp að
stuðla að vaxandi vináttu og
samúð milli íslendinga og
Dana. Hann hefir átt ríkan'
þátt í að kynna ísland í Dan-
mörku og Danmörku á ís-
landi. Því fer þess vegna víðs
fjarri að hann verði með réttu
borinn þeim sökum að blása
að glóðum Danahaturs meðal
íslendinga.
★
Sannleikurinn er líka sá að
hér á íslandi er ekkert lengur
til, sem heitir Danahatur. —
Sambúð þessara tveggja ná-
skyldu norrænu þjóða hefir
farið batnandi með ári hverju.
Andúð og misskilningur lið-
ins tíma er horfinn. íslending-
ar og Danir hafa tengzt traust
um vina- og bræðraböndum.
Sú ákvörðun þings og stjórn-
ar í Danmörku að afhenda ís-
lendingum hin fornu handrit
sýnir í senn óvenjulegt víð-
sýni og drengskap dönsku
þjóðarinnar og forráðamanna
hennar. Það drengskapar-
bragð kunna íslendingar vel
að meta. Þótt nokkuð hark
hafi orðið og deilur um hand-
London, Ii2. nóv. — NTB
BANDARÍKIN munu enn
eiga fjórum sinnum fleiri eld-
ílaugar, sem hægt er að
skjóta heimsálfanna á milli,
en Sovétrikin í árbyrjun 1965,
en líklega varður það ár hið
síðasta, sem Bandaríkjamenn
hafa svo mikla yfirburði í þess
um efnum. Þessu er fram
haldið í skýrslu British Insti-
tute for Strategic Studies eða
brezku herfræðistofnuninni,
sem gefin var út á miðnætti
í kvöld. Stofnun þessi er óháð
og við hana eru riðnir stjórn-
málamenn og hernaðarsérfræð
ingar. 22 lönd eiga aðild að
stofnuninni en formaður henn
ar er Clement Atlee, fyrrum
forsætisráðherra Verkamanna
flokksins brezka.
í skýrslunni, sem hefur að
geyma nákvæmt mat á hern-
aðarstyrkleikahlutföllum með
Vesturveldunum, kommúnista
löndunum og hlutlausu lönd-
unum, segir m.a. að Sovétrík-
in hafi á þessu ári aukið forða
sinn af eldflaugum sem skjóta
má milli heimsálfa úr 100 í
200 eldflaugar, en á sama
tíma hafi Bandaríkin aukið
hliðstæðan forða sinn úr 475 í
925 eldflaugar. Varðandi eld-
flaugar, sem skjóta má frá
skipum, eins og t.d. Polaris-
flaugarnar bandarísku og hin-
ar frumstæðari sovézku gerð-
ir, juku Bandaríkjamenn for-
skot sitt úr 2:1 í 4:1 frá því
að síðasta skýrsla stofnunar-
innar var birt fyrir ári, segir
í hinni nýútkomnu skýrslu.
Stofnunin leggur áherzlu á
í skýrslu sinni, að áætlanir
Bandaríkjamanna um aukn-
ingu eldflaugavopna í næstu
framtíð verði komnar til fram
kvæmda á árinu 1965. Hins-
vegar sé full ástæða til að
ætla, að Sovétríkin muni
halda áfram að auka eld-
flaugakost sinn, og þvi muni
yfirburðir Vesturveldanna á
London, 10. nóv. — (AP) —
HAROLD Wilson, forsætisráð-
herra Breta, sagði í dag í Neðri
málstofunni, að Chou En-lai, for
sætisráðherra Kína, hefði sent
sér orð og lagt til að haldinn
yrði alþjóðlegur fundur til þess
að ræða kjarnorku-afvopnun.
Sagði Wilson, að stjórn sín
myndi ræða tillögu kínverska
forsætisráðherrans við banda-
það í engu breyta hugarfari
íslendinga. Við íslendingar
ættum líka manna bezt að
geta skilið það að skoðanir
skuli nokkuð skiptar þegar
slíku tilfinningamáli á að
þessu sviði fara smám saman
minnkandi.
í skýcslunni segir ennfrem-
ur að Sovétríkin eigi nú sem
áður ca. 750 miðlungslangar
eldflaugar, sem beint er að
skotmörkum í Vestur-Evrópu
og Japan. Segir Herfræðistofn
unin að þetta sé nánast óbreytt
tala frá í fyrra. Sovétríkin
eiga enn stóran flota miðlungs
langdrægra sprengjuflugvéla,
eða líklega um 1400 slikar vél
ar, segir I skýrslunni.
Um Vesturveldin er það að
segja, að samsikonar flugvéla-
kostur þeirra hefur minnkað
um nær 25% á sl. ári, sökum
þess að fjöldi eldri gerða með-
al langdrægra sprengjuflug-
véla var tekinn úr notkun á
árinu.
Brezka Herfræðistofnunin
segir ennfremur, að Kína hafi
ekki hreyfanlegar varnir svo
nokkru nemi, enda þótt land-
ið hafi nýverið sprengt kjarn-
orkusprengju. f kínverska flug
hernum séu einvörðungu gam
aldags flugvélar, og sökum
þess hve landið er einangrað,
geti Kína ekki búizt við her-
tæknilegri aðstoð utan frá svo
að miklu gagni mætti koma,
segir í skýrslunni. Þá segir
ennfremur að kjarnorku-
sprenging Kínverja í Sinki-
ang í haust hafi ekki svo
nokkru nemi aukið árásar-
mátt landsins. Landið geti því
alls ekki talizt stórveldi frá
hernaðarlegu sjónarmiði, jafn
vel varla miðlungsveldi í
þeim skilningi, en hinsvegar
hafi sprengjutilraunin fært
mönnum heim sanninn um að
Kínverjar hefðu lært að fram
leiða Úran-235, en það atriði
höfðu menn mjög dregið í efa
áður. Ekki er enn vitað, segir
í skýrslunni, hvernig kínversk
ir vísindamenn hafi komizt á
rétta braut varðandi þetta at-
riði, en jafnframt er á það
áherzla lögð, að vanmáttur
menn sína áður en hún svaraði
henni.
Svo sem kunnugt er, gerðu
Kínverjar fyrir skömmu fyrstu
tilraun sína með kjamorkuvopn,
en vestrænir vísindamenn eru
enn efins um það hvort þeir eigi
raunverulega kjarnorkusprengju
í fórum sínum eða tæki (flugvél
ar, eldflaugar) til þess að koma
henni á tilætlaðan áfangastað.
Chou En-lai tilkynnti 19. okt.
sl., að stjórnin í Peking hefði
skýrt leiðtogum vestrænna ríkja
frá hinni velheppnuðu kjarn-
orkutilraun og mælzt til þess að
haldinn yrði fundur æðstu
manna til þess að ræða bann við
öllum slíkum vopnum.
Fyrstur til svars við tilmælun-
um varð Johnson Bandaríkjafor-
seti, sem lagði að Kínverjum að
undirrita samninga Bandaríkj-
Kínverja á hernaðarsviðinu
muni ekki verða til þess að
landið hætti takmörkuðum
hernaðaraðgerðum í SA- Asíu.
Varðandi hernaðarmátt
þjóða V ars j á rba nda lags i ns
svonefnda, þ.e. A-Evrópurikj-
anna, segir í skýrslunni að
samvinna landanna á hernað
arsviðinu hafi aukizt á sl. ári.
Ennfremur segir að enda þótt
leppríkin í A-Evrópu hafi ték-
izt að sýnast sjálfstæðari í
efnahagsmálum og stjórnmál-
um, hafi þessa ekki gætt á
hernaðarsviðinu.
Þá telur Herfræðistofnunin
brezka að á sl. ári hafi hern-
aðarstyrkur hinna svo nefndu
hlutlausu þjóða í Austurlönd-
um nær og í Asíu farið mjög
vaxandi. Þannig hafi 360.000
manns verið aukið við ind-
verska herinn, her S-Viet
Nam sé kominn upp í hálfa
milljón manna, og lönd á borð
við Indónesiu hafa tvöfaldað
útgjöld sín til hernaðar. Sam-
svarandi aukning á Vestur-
löndum var miklu minni, og
stafar það af almennri hækk-
un á verðlagi, segir í skýrsl-
unni.
í skýrslunni segir að lök-
um að samanlagður herafli
Vesturveldanna telji 5,843,600
manns, en Sovétríkin og fylgi
fiskar þess í A-Evrópu hafi
samtals 4,401,800 manns undir
vopnum.
Tölurnar deilast þannig
mi'lli einstakra landa: Banda-
ríkin 2,690,000, Belgía 110,000,
Danmörk 52,000, Frakkland
620,000, V-Þýzkaland 430,000,
Grikkland 162,000, Ítalía 5,500,
Holland 123,500, Noregur
37,000, Portúgal 108,500, Tyrk
land 480,000 og Bretland
425,000 manns undir vopnum.
í Sovétríkjunum telur Her-
fræðistofnunin 3,300,000
manns undir vopnum, en eftir
talin Varsjárbandalagsilönd
eru talin hafa á að skipa eftir
töldum herstyrk: Pólland
272,000, Tékkóslóvakía 235,000,
A-Þýzkaland 106,000, Ung-
verjaland 104,000, Rúmenía
222,000, Búlgaría 150,000 og
Albanía 37,800 manns.
anna, Breta og Sovétríkjanh*
um bann við kjarnorkuvopnatil-
raunum.
Komið í veg
fyrir slysin
Á FUNDI Slysavarnadei dar-
innar Ingólfur í gær 11.11 1964
var samíþykkt eftirfarandi til-
laga.
Slysavarnadeildin Ingólfur
harmar hin sviplegu siys, sem
brðið hafa hér í Reykjaivik síð-
ustu daga, og skorar á atla að-
iia, sem sjá eiga um alimiennar
framikvæmdir að gæita fyllsta ör-
yggis á vinniustöð'vum og hvetuir
allan aimienning að gera allt
sem mögulegt er til þesis að
koma í veg fyrir slysfarir, *im
er vaxandi ailvöi'Uimál meðal
þj óðar.innar.
Samiþykkt mieð samihljóðla atkv.
V irðinarfytist.
SI ysa varniadeildin Ingiólifur.
ritamálið í Danmörku mun ráða til lykta.
Chou En-Iui vill olþjóðlegn rúð-
stefnn nm kjarnorku-aivopnun