Morgunblaðið - 30.07.1966, Page 10

10
MORGUNBLAÐIÐ
Laugardagur 30 júlí 1906
Vandamál Bretlands
Kunnur riihöfundur
lætur í Ijós álit sitt
FYRIR skömmu átti ritstjári
blaðsins „U.S. News & World
Report" viðtal við kunnan
brezkan ritstjóra og rithöf-
und, Malcolm Muggeridge, í
því skyni að spyrja hann álits
á núverandi ástandi í Bret-
landi. Muggeridge ber glóggt
skyn á erfiðleika þá sem
brezka þjóðin á nú við að
stríða og hefur gagnrýnt ým-
islegt, sem miður fer þar i
landi og hlotið ádeilur fyrir.
Muggeridge hóf feril sinn
sem blaðamaður fyrir 35 ár-
um. Hann hafði fyrrum með
höndum ritstjórn tímaritsins
„Punch" og hefur skrifað fjöl
margar bækur.
f upphafi viðtals þessa
kvaðst Muggeridge sannfærð-
ur um, að engar veruiegar
breytingar væru að gerast
með brezku þjóðinni. Hún
léti í öllum málum reka á
reiðanum eins lengi og unnt
væri og léti hverjum degi
nægja sína þjáningu. Nú væri
hún mjög illa á vegi stödd,
jafnvel verr en árið 1940. í>á
hefði hún víða átt hauka i
horni, en nú væri hvergi
bjargar að vænta nema frá
Bandaríkjunum.
— Við höfum engar
áhyggjur af efnahagsmálun-
um, sagði Muggeridge, því
að okkur finnst að Vesturveld
unum beri að rétta okkur
hjálparhönd og þá sérstaklega
Bandarikjunum. Hvorki þau
né hin vestrænu ríki geta
leyft sífellda gengisfellingu
sterlingspundsins. Svo af
hverju skyldum við hafa
áhyggjur? ,
— Það er langt frá því, að
við verðum varir við nokkra
hnignun. Hér ríkir meiri vel-
megun en nokkru sinni fyrr.
Atvinna er nóg, og kaup fer
síhækkandi. Verðbólgan er
að vísu mikil, en kaupið
hækkar svo ört að við finn-
um ekki verulega mikið fyr-
ir henni. Hér verður ekkert
að gert nema alvarleg kreppa
komi til, kreppa, sem þjóð-
in finnur reglulega fyrir, þ.e.
með atvinnuleysi, skerðingu
lánstrausts neytenda og inn-
flutningshömlum.
Er Muggeridge var spurður
Malcolm Muggeridge
hvort löndum hans fyndist,
að Bretland ætti að láta inik-
ið til sín taka í alheimsmál-,
um svaraði hann, að slikt
væri varla lengur vilji brezlcu
þjóðarinnar. Sem sönnun þess
benti hann á, að flestum Bret
um stæði á sama um nvað
yrði um Gíbraltar, sem forð-
um var tákn um veldi Bret-
iands. Ástæðuna til þessa
sinnuleysis taldi hann vera
að rekja til beggja heimsstyrj
aidanna. í þeim börðust Bret
ar fórnfúsri baráttu og fóru
með sigur af hólmi að nafn-
inu til, því að skjótt kom 1
ljós, að óvinir þeirra, Japan-
ir og Þjóðverjar blómguðust
meira en þeir. Þá bæri einn-
ig að hafa í huga, að fæstir
Breta tóku raunverulegan
þátt í ljóma þeim, sem stóð
af brezka heimsveldinu, þeg-
ar það var stærst og mest.
— Ef við ættum tveggja
kosta völ, vildum við heldur
nánara samstarf við Bandarík
in en Evrópuþjóðirnar, lét
Muggeridge um mælt. En nú
er ekki um neitt val að ræða.
Við verðum að sameinast hin
um Evrópuþjóðunum. Þetta
vissi gamli refurinn de
Gaulle. Hann vissi að við átt
um betri kosta völ, þegar við
sóttum um áðild að Efnahags
bandalaginu. Þess vegna gekk
hann ekki að skilyrðum okk-
ar.
—- Nú stjórna landinu,
næstum undantekningarlaust
háskólamenntaðir menn í stað
hinnar fornu yfirstéttar, sem
fyrrum fór með völd í heims
veldinu. Yfirstéttin nýtur
ekki lengur neinnar virðing-
ar. En ekki er þar með sagt,
að ekkert eimi eftir af gömlu
stéttaskiptingunni. Einkaskól
arnir („public schools")
Bítlahár osr skringilegur klæðnaður einkenna ungu kynsióðina
í Bretlandi.
ásamt stéttarfyrirkomulagmu
innræta hjá þjóðinni, að pað
sé „fínt“ að vera landeigandi,
menntamaður, embættismað-
ur o.s.frv. og kenna henni að
líta niður á þá sem velja séi
atvinnu innan viðskiptalifs-
ins. Hins vegar er ekki illa
séð, þótt einhver taki við
gömlu fjölskyldufyrirtæki,
sem gengið hefur í ættir
mann frá manni. Sem sagt,
okkur finnst lítið til þeirra
koma, sem stunda sólu-
mennsku. Ef dóttir mín tæki
upp á að giftast sölumanni
mundi mér innst inni finnast
hún hafa getað valið betur.
Ef breyta á þessum hugsun-
arhætti fólksins verður fyrst
að afnema einkaskólana.
— Einkaskólarnir laða að
sér úrval þjóðarinnar, vegna
þess að þeir eru auðugir og
veita auk þess frábæra mennt
un. Svo lengi sem þeir eru
við lýði verða þeir áfram vin
sælustu menntastofnanir þjóð
arinnar og halda áfram að
útskrifa nemendur sem síðar
verða æðstu ráðamenn lands-
ins. Nemendur þessir temja
sér slíkan hroka og sjálfsálit,
að leit er á öðru eins. Þeim
er kennt að líta á sjálfa sig
sem „salt jarðar“. Á meðan
Bretland var heimsveldi og
margir íbúanna svertingjar
og Indverjar, sem þurftu
stjórnar við, gat þetta geng-
ið. Nú er heimsveldið hins
vegar horfið og litla vesalings
eyjan okkan- ein eftir svo að
við þörfnumst ekki lengur
þessarar framúrskarandi
hrokafullu manngerðar, sem
hefur lært að fyrirlíta allt
sem viðkemur verzlunarvið-
skiptum. Þá ber að taka það
fram að það eru einkaskólarn
ir, sem innræta „snobb" hjá
þjóðinni.
Að lokum var Muggeridge
inntur eftir, hvaða skoðun
har.n hefði á unga fólkinu í
Bretlandi og þá sérstaklega
hvort honum virtist það vera
að gera uppreisn gegn forn-
um háttum.
— Nei, alls ekki, svaraði
Muggeridge. Þetta er hrein
og bein úrkynjun. Eitt ein-
kenni hnignunar er þjóðfélag,
sem hefur fórnað svo miklu
fyrir afJ.ar þjóðir að það
getur ekki meira, og þegar
svo er komið reynir að vera
öðruvísi en þær og leggur út
í eitthvað æsandi og áhrifa-
mikið. Þannig lít ég á eitur-
lyfjaneyzluna, tízkufataæðið
o.s.frv. Þetta er ekkert nema
hnignun — hrein og bein
skrípalæti aðframkominnar
þjóðar.
Nashitz ræðismaður
minnist Titulescus
FYRIR nokkru var hér á ferð
ræðismaður íslands í Tel Aviv í
ísrael, Fritz Naschitz, sem er
mörgum íslendingum að góðu
kunnur. Þegar hann leit inn á
ritstjórn Morgunblaðsins einn
daginn, barst talið að liðnum ár-
um, og kom þá í ljós að hann
er gamall blaðamaður. Meðal
verkefna hans í blaðamennsk-
unni var að sitja fyrst blaða-
mannafund rúmenska utanríkis-
ráðherrans, Nicolae Titulcscu,
árið 1927, en hann hafði þá ný-
verið tekið við embætti. Naschitz
var þá fréttaritari „Prager Tage-
blatt“ í Búkarest. ,
í sjálfu sér var þetta atvik
ekki sérlega sögulegt, en svo vill
til að Titulescu var nýlega „tek-
inn í tölu réttlátra“ af rúmensk-
um stjórnarvöldum í tilefni af
25 ára ártíð hans. Þessi mikli
föðurlandsvinur og talsmaður
þjóðar sinnar á alþjóðavettvangi
lézt útlægui í Cannes árið 1941,
og í tilefni af ártíðinni efndu
rúmensk stjórnarvöld til há-
tíðlegrar minningarathafnar í
bókasafni Þjóðabandalagsins í
Genf. Var litið á þennan atburð
sem lið í viðleitni Rúmena við
að tengja fortíðina nútlöinni og
taka upp þjóðlega, óh '. a stefnu,
án tillits til blakkann; -ustri
og vestri. Þannig má , .., að
minningarathöfnin í Genf hafi
verið enn einn vottur þess, að
Rúmenar ætla að fara eigin leið-
ir, sagði Naschitz.
Titulescu var talsmaður Rúm-
ena bæði við friðarsamningana
í St. Germain og Trianon eftir
fyrri heimsstyrjöld og barðist af
mikilli hörku fyrir málstað þjóð-
ar sinnar. Síðan var hann aðal-
fulltrúi Rúmena hjá Þjóðabanda-
laginu 1919—1922, en tók þá við
sendiherraembættinu í Lundún-
um og gegndi því í fimm ár. Árið
1927 varð hann utanríkisráðherra
í ráðuneytinu sem Jon Bratianu
myndaði.
Naschitz kvaðst muna blaða-
mannafundinn fyrir tæpum 40
árum eins og hann hefði verið
haldinn fyrir nokkrum dögum.
Um 30 erlendir blaðamenn tóku
sér sæti í einum hin'na glæsilegu
sala Sturdza-hallarinnar og biðu
þ e s s eftirvæntingarfullir að
Titulescu birtist. Loks kom
skipuleg röð einkennisklæddra
erlendra sendimanna inn í salinn
með miklum virðuleik og á hæla
hennar tiplaði Titulesgu lágvax-
inn og ákaflega ófríður. Allir
viðstaddir hrifust af sérkennilegu
útliti hans og geislandi persónu-
töfrum. Eftir nokkur inngangs-
orð, sem Titulescu mælti reip-
rennandi á fimm tungumálum,
lögðu fréttaritararnir fyrir hann
spurningar, sem hann svaraði
skýrt og skilmerkilega án nokk-
urs hiks. Aðeins í eitt skipti rak
hann sem snöggvast í vörðurnar.
Það var þegar einhver lagði fyr-
ir hann hina erfiðu spurningu
um samskipti Rúmena og Rússa.
Eins og kunnugt er, var Bess-
arabía alvarlegur ásteytingar-
Naschitz ræðismaður
steinn þessara ríkja sem leiddi
til slita á stjórnmálasamabndi
þeirra. Þetta landamærasvæði
austan við Moldá, sem hafði orð-
ið fyrir innrásum Gota, Mongóla,
Þrakverja og Tyrkja og fallið í
hlut Rússa árið 1812, var látið
af hendi við Rúmena við friðar-
samningana í Berlín. Þetta sund-
urskorna land horfði alltaf von-
araugum til kornforðabúrsins,
sem það var svipt, og gaf aldrei
upp vonina um viðurkenningu á
eignarrétti sínum yfir því.
Þegar hin erfiða spurning um
þetta alvarlega ágreiningsmái
var lögð fyrir Titulescu, hikaði
hann andartak, en áttaði sig svo
og sagði af bragði af sinni al-
kunnu mælsku, að viðleitni sín
mundi ganga í þá átt að gera
landamærin milli Rúmeníu og
nágrannalandsins „andleg“. —
Við vissum allir um pólitísk
landamæri, tollmúra og annað
slíkt, sagði Naschitz, en höfðum
aldrei heyrt um óefniskennd
landamæri á yfirborði jarðar.
En við gerðum okkur samt
ánægða með þessa merkilegu og
þó augljósu alþjóðlegu hugsjón
og snerum okkur að öðrum
spurningum.
Það sem síðar gerðist er
kunnugt. Bessarabía er aftur orð-
in rússneskt landsvæði umgirt
mjög áþreifanlegum landamær-
um, þrátt fyrir hugmyndafræði-
lega samstöðu Rússa og Rúmena.
Þó hlaut Titulescu, sem var
brautryðjandi alþjóðlegra örygg-
isráðstafana, viðurkenningu seint
AKRANESI, 26. júlí. — Á morg-
un verður lögð fram skrá um út-
svör ©g aðstöðugjöld á Akranesi
1966. Útsvör samtals að upphæð
kr. 24.855.300 — voru lögð á 1123
einstaklinga og 47 félög. Að-
stöðugjöld samtals að upphæð
4.179.600 voru lögð á 122 ein-
staklinga og 60 félög. Samtals
greiða félög í útsvör og aðstöðu-
gjöld lcr. 4.871.200,-. En ein-
staklingar samt. kr. 24.163.700,-.
Hæstu útsvör og aðstöðugjöld
bera einstaklingarnir Garðar
Finnsson 240.900,-. Runólfur Hall
freðsson 214.200,- Þórður Guð-
jónsson 207.200,-, Viðar Karlsson
197.400,- Alfreð Karlss. 123.700,-.
Og félögin: Haraldur Böðvarsson
& Co. 1.159.300,-, Síldar- og fiski-
og síðar meir fyrir hína varkáru
skilgreiningu sína á afstuðu
Rúmena. Ein af orsökunum til
upptöku hans í „tölu réttlátra“
var sögð vera sú, að hann hetði
orðið fyrstur manna til að ganga
fram fyrir skjöldu og krefjast
eðlilegra samskipta við Rússa.
Titulescu var tvisvar forseti
Þjóðabandalagsins, og han'þe
málverk af honum í salarkyrn-
um þess á strönd Lac Lém n,
þar sem heimilisfastir sendihe-r-
ar í Genf söfnuðust saman á dig-
unum til hinnar hátíðlegu at-
hafnar, og var ekki laust við að
greina mætti hæðnisbros á ófri.Ju
andlitinu, sagði Naschitz og hló.
mjölsverksmiðjan hf 448.000.-,
Þórður óskarsson hf 270.000 -,
Þorgeir & Ellert hf 262.200,-,
Fiskiver hf 226.800,-.
Lagt var á eftir útsvarsstiga
samkvæmt lögum um tekjustofna
sveitarfélaga með áorðnum breyt
ingum vegna skattvísitölu. Sjó-
menn og giftar konur, sem unnu
út á við, fengu frádrátt sam-
hljóða og til skatts. Ýms önnur
frávik voru gerð til frádráttar,
sjúkrabætur, örorkubætur, sér-
stakur frádráttur með 6. barni
og fleira. Einnig fengu 70 ára og
eldri sérstakan frádrátt. Að lok-
um voru öll útsvör lækkuð um
10% og útsvör 1500 kr. og lægri
voru felld niður. — G. Sig.
litsvör og aðstöðugj.
29 millj. á Akranesi