Morgunblaðið - 11.02.1970, Síða 15

MORjGUNöLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 111. FEBRÚAR 11970
15
VALDHAFARNIR 1 Kneml
fcvarta nú séinan umdain, ibágíborwu
ástamdli í «flnialhialglsimJákiiniuim o(g
fcrafjaíst þeigs aíð gripið verði till
róttælkina ráða til þesis að kippa
þeám í lag. En vamidiamálin enu
ertflið viiðuneiginiar og veguir þai
þumgt á mtetumiutm sáun fjlár-
miagnis, ábontlur á ágtóðawiom ag
þuirug/iaimialagt sfcrMfininislkiulkieirifi.
Spumniiinigjin er sú bvort sovézíldr
validlhaÆar gietið tocnmið rtóttætouim
íbneytinigium tiifl ieiðar og saimit
hialdið völdiuiniuimi. Uim þetta
ífljiafflaði U. S. News & Warld
Report mýlega í igineki, sem hiér
fler á efltir í iaiuBiegri þýðiinigtu.
Síðwátu sfcýrsíliur uim miirunk-
andi hialgvöx’t Sovétnlkjianmia
gýnia svo að elktoi verður uim
villzt að áaetfliamiiinniar um að flciina
Bílaverfcsmiðja í Zaporozhe.
Samdráttur í
Sovétríkj unum
flnam úr vestraeiniuim ríkjiuim í
ilðniaði og iamdlbúiniaði hiafla eninþá
einiu sinini onðið flyrir alivarlegiu
áflalli. M)eina að seigja vaflldaimiemn
í Mosflavu eru uiggan/dii um ógömg-
umiaT í eflnialhiagsmiáfliunium. Síð-
aidta viðvöruimin Ikiom flrá Leoniid
Bnezhniev, aðaffleiðtoga ikommún-
istaflokfcsins, sem naltoti í Jönigiu
miáflli mfeitöfc, sem átít hieflðu sér
stað, og nieflrudi í því samibamdi
„sóuin“ fjárflestinga og laitian
veirltoalýð og allt þar á millii.
Gagmrýni Brezhinlevis gseti varla
ktornið flnam á tóhieppiOlegri tfcnia
flná sjtóniarlhióll sovézfcna kioimm-
úlmista — rétt í þann miuinid er
híátíðalhöflid vegnia 1'OtO ána af-
miælis Lenlínis ganlga í hönid. Einu
sinimi sögðu nússneslkir vaidia-
mlenn að þetta alflmælisár, miunidi
miartoa sigur toommúniismiaing á
toapítalismianiuim. Aðeinis átta ag
Ihlállft ár er iilðið díðan því var
hiaffldið ifram að á áriiniu 1970
færu Rúissar flnam úr Biamdlarílkjia-
mlömnium í iðnlaðanfinamlleiðsiLu.
Nú ©r srvo kiomið, að Sovétrilkj-
uinium hieflur elklki laðeinis misitelk-
izt að niá Biandiaríkjiunium —
validhiaiflarnir í Kneml hiafla um
tvo toositi að veljia: larmiað hivont
að gema eiinhiveirj ar róttiætear end-
unbætur eða dlnaga.sit aiftur úr
Vesitrænium ritojium í fnaimflleiðni
og lífslkljöruim.
Hagvöxituir á áminiu 1969 hieflur
minmltoaið venuleiga miiðaö vdð
niæsta ár á uinidlain og er þetta
igtóð miælistilkia á efinabagseinfið-
l'eitoania, siem Rússiar eiiga við a®
sitríða. Hedflldlarþjtóð'aritelkjiuir jufc-
ust uim aðeinis 2,5 af hiumidraðii,
Og er hiér um miininstu autoniimlgu
að ræða síðain 1968. Lainidlbúniað-
anframffleiðsliain miinmlkaði uim
þrjá af huinidraði að því er áætíl-
að er, en að vísu má kianrna
alæmiu veðri að töluivemðu leyti
um þesiga erfiðlieiiltoa. LJkllegt ar,
alð 'bveitilkauip erílsnidis verði
a/ufcin. Iðniað'arlfriamlieiiðsíian jióksf
um aðeirls fiimrn aif hiumidmaiði á
vesitræman miæffliikvarða, og er
Ihár uim að ræða miinmstu auton-
inigu síðan hieimisstiyrjöldlintnii
liaiufc.
Sérfræðinigar í savézlkum mál-
eflnuim 'ber»da á, a® eflnralbaigsöinð-
U'glteilkar beimia fyrir Itoatfli mifcillls-
verð áhinilf á sit'eflniu Rúhs® í hier-
mlálum, uitamrílkismálum og sfjtómn
miállum h/eilmia fynir. Villjd Kneml-
ihennanmia að ræða talkmörlkuin á
smiði kjiarniortouielidtfliffluiga og
álbusii þeima á 'ráðsteflnu um ör-
yggiismáil Evró'pu á mfeðail anin-
ans rætuir að retoja tdl báigfooriinis
ásitanidis í eflntahiaigsimiállunium. —
Samia máli gagniir með ibæthumia
á styrjöffld við Kíiniveinja. Við-
vanandii eflnishaigsienfálðllieilkar baifla
jiaflnian alvairlagar póliitfefciar >af-
lleiðimigar immiain múma Kr'emi. Eiin
af ásfæðum þess að inúiVenanldii
valdbaflair kolflivörpuffiu Krúsij'eflf
árið 1994 voru „igaipuxalagar
náðagerðir", sam meffiall aniniains
dköðuðu eflniahiagánin.
Ef diaemia mlá af næffiu þeinri,
er B'nezibniev bélt mýfllaga á miið-
stjtórnianflunidii og rafcini var í
Fnavda, úir og grúir í Rússfllandli
aif tetinigjum, eyðefflulklcm otg
klaiulflal'egum dkrifstofuamibaettis-
möniniuim. Að því er Bmezhiniev
sagiði í ræ.ðunini Ibaifla vartoa-
mtenin etklki álhiuiga á atanfii slíniu
og íflonðaat áþyngð, aigi tfer t. d.
úr dkorðum, vartoamianm sitela fná
rílkimiu, flj'amviistir •epu mikfliar og
Ofldrylkkjia miiikið vainidlamiál. —
Bæmidiuæ eimlbeita sér að litluim
eintoajörðum sínium og vanirælkjia
samyrfcijujiarðir og samieigiiinfliegam
tovilbféniað, dmegið betfur úr flnam-
Deiðslu mxjöllkiur, tojötflnamleiðsiia
beflutr Og miinintoað og aililfiulgflia-
naekit dtnegizt samiaui. Þess vegnia
hieflur gent vart við sáig istoortur á
líflsniauðsiyntjium í nldkkrum stór-
'bonguim.
Sóun viimniuatfls og laiulðMinidia er
úitbneidld. Fj-ánmiagmi er sóað í
litlar og óþainflar finaimlkvæmidiir,
en unriirstöðuframlk'væimid’iir eru
á eftir 'áætfluini. í sumiuim verk-
smiðjum er Of miilkið vinmiuatflL,
enl aminlains staðar aflivarlegur
stoortur á vinniuafflli. Dæmi eru
um að vönulfluitniinigalleisltlir séu
oflhfliaðmar í suimiuim tilvitouim en
tómlar í öðrum.
Þnátt fyrir öll mliisrtöfc, er þó
talið áð Rússium batfi miiðað miifc-
ið áflnam á unidiántfömiuim ára-
tuguim, en (bagflræðimigar sagja
að í toaipí'talistaflöinidium miuindi sá
ávinniimigur, sem (beflur mláðst,
vena (grunidvöfflur að sfflónflelMium
bagvexti og stórfbæittuim lílflsfcjör-
um. Japan er sfcýirasita diæmd
þessa. En iþetta heflur ékíki gerzt
1 Sovétrílkijuruum. Elfnla'bagssam-
yinniuistoflniuniin í Farís telur
mieina að segj-a Sovétirítoin ekíki
meðal „iðnivædidina ríkjia“ veginia
þass bve málkifll tfjöflldi lanids-
mianinia vinmur við lainidlbúmiað.
Eigi að síðuir taetfur Rússuim tefc-
izt að nlá Miðsfcæðutm ánanigni Og
Bandarikjiamenn á vissum atf-
mönkulðum sviðum, sem þeir
batfla einlbeitt sér að atf alefli, svo
sem í sitáliðniaði, tfDugvéfliaiflnam-
leiðsiliu og bagnýitibgu kjámniork-
uninar. Hinis veigar batfa litlar
tfnaimlflarir orðiið á öðnuim sviðuim.
Einis og sénfnæðdngur í sovézlkium
vísibdium benidlir á batfa töflvur
sem stýna lainigdiræigum efldifLaiuig-
um efcíki baflt álmif á vönumtark-
aðrxum.
Að diómi miangna vtestræninia
sénflnæðinlga betfur þnennit flarið
afliaga: (1) Rígbunidið miðstjórn-
artoenfli er efciki í tatot við múifcím-
anm og múitímiaþainfir (2) Sknilf-
flimniSkulbáton/iniu er mieina um/bug
að um að bafldia vöidluinium en
situðla að tfnamtförum (3) Giflur-
iieg togsfcnedta bersinis, iðnaðarins
og mieytenda um tfjlánmiagn sér til
bainidia ©r dnagfbítur á fnamtfanir.
Stoipulieggj/enidur í Krteml batfa
neynit að rnæta vaxandi knötfuim
nieýtenidla um sjónvianpsbæki og
bilfineiðar o. s. fnv., en ektai tefcizt
það. Viðleitni þeima til að stýra
vinmiualfllBniu, tfnaimflleiða meira
bráeflnii, brjtóta laind til rætotiun-
ar igeflst ekfci lengur vel.
Hagflnæðinigar beggjia megin
jiámitjiafldisimis enu sammlála um að
það sem nú taeri niauðsyn táll að
gera sé að tryggjia önuggari atf-
köslt, aukinia flnamleiðnii, vísinida-
iegar og tætoniilegar flriamifanir —
og ágóðavomáma. Rússar enu í
ógömíguim Vegnia þeas að ágóða-
vonin er olf lítál til þesis að
tnyggja aiu/knia tfnaimlleiðmii. Sam-
favæmt sovézika toenfirau er hielzta
viðmáiðuniin bvað tfnaimmiistöðiu
sniertir það miagtns, sem tfyrirtæfci
fraimffleiðir, en ©kki gæðim. Af-
leiðinigdn er, að atuðiveildana er og
tryggana að fáltjia etoki upp á nýj-
unlgum og balda sig við gaimiaiL
tounmiar aðtferðir. Þaa- við taæltist
að þegar mýjiar buigmyradlir slkjtóta
upp kollinum, verður að sigrast
á mótþró'a igamaffla Skrifstofiu-
emlbættismaminia, sam enu flastir
í sesisd en óttasit að 'breytiragair
toostd þá völdin.
Yiflindriifin storiflfirurastoa er ein
ásifcæðan til þess, að þegar valdi-
taaflar í Modkvu áfcveða að
komia af stað umtaótium og gerna
ráðstaiflainár til þess að aiufkia
ágóðavonáinia, til diæmás með
bórauagreiðslliuirn, auíkniuim anði,
aufcrau átovörðuniarvaldi fyrir-
tæfcjia, verður litið úr fram-
fcvæmidiuim á lægri sltigum skriíf-
finiraskulbátorasinis. Öniraur ástæðan
er sú, að valdbatfannár í Knemil
taatfa aldinei í rauraiirarai bætt tainiu
stnaraga miiðstjónraaireftiriditi sírau.
Þtótt yfánvöld í Moslkvu segi að
tfyráirtæfci á laradsbyggðinnd hiafí.
vald tá£L þess að stjtónraa netostri
sírauim, venða þau að fá fjiánirvagn
úr bömlkum, sem nikið metaur úr
eirani mdðstöð. Gent var ráð flyrir
að flonsitjtónar fyrirtœkja fleragjiu
flrjálsari benldiur tál að fraimileiða
nieyzluvönur, en ytfírvöM í
Mastovu úthluta raauðsynfflegum
ihráefiraum. RSkið átoveðiur verð-
lag og toaupgjaffld svo að eragin
flrjiálfls verðmymdium á sér stað.
Að dómd bagtfræðimiga á Vesit-
urlöndlum, beldiur bagvöxturimn
áflnam 'að aulkaslt, en hægt. Lífls-
tojiörin mumá Mtið Stoámia. Vönu-
skortur bvenflur ektei. Þessir sér-
tfræðdiragar enu á eirau miáli um
það að þegar flnam í sæki verði
Rússar að 'gena upp við sáig bvom
toosifcinn þeir tafaa: að komia 'etfnia-
bagSkertfinu í tfrj'áfflsllegra hortf,
jiatfiravel þótt það toosti það að
völd flotokisáinis veifcáist, eða við-
ihaffldia því rígjtaunidiraa toertfi, sem
raú er váið lýði, og bj óða taeiim
mieiri eflraabagsertfiðleikium. Hvað
sem uppd verðiur á teniiraguim,
eiga Rússar lamigt í iarad roeð að
'geta fluliraægt vaxandi þönfuim
ianldlsmararaa, bvað þá að ná
Bandaritojiamörarauim.
V erkf allaf araldur
á Norðurlöndum
Nesbyen, 26. janúar.
SÍÐAN sniemm'a í desemiber
hefluir ifflkynjað verktfafli
staðið í sæmisku Finiramörfc hjá
nlámuifyrirtætoinu LK-A/B
(Lossivana-Kiruinia), sem er
eign særaSka rífcisiras. Til þess
var etoki stofnað af tfulffltrúa-
ráði mámiumarana á staðnium,
og þvi síður nxeð sam-
þykki verkaman'niasaimbandis-
iinis særaSka, heMur voru það
verflcamenn sj állfír, sem kuisu
sér verteflalflsraeflnd um leáð og
viraraa var lögð raiður, og
teröfðuist fcauphætokuraar og
bneytin'ga á aðbúð verka-
maniraa og ýmissa þægirada.
Verfcamiarania'samtaanlddð lýsti
verktfaflilið ól'ögleigt og Skipaði
verkflafflsmönmum að taíka upp
virarau atftur, en þeir raedtuðu
að 'gena það nemia ýrnisum
kröfum þeirra yrði fullraægt
áður. Hinsveigar raeitaði
ativiranuinefloeinda'saimlbamdið (í
þessi ti'llfefl’li ríkið) að eiga
niokkra samnábga vdð venk-
fafflamenn fynr en þeir
taðkju upp viranu, og hefur nú
staðið í þessu stappi í sjö
vilkur. Lolks rnuin ruú stjórnin
stoerast í leikinm í þessari
viku, en Ol'of Palme flonsætis-
náðhieirna hefur áðuir lýst van-
þóknun Simni á vertaflaflfldnu og
látið svo umimælt, að hér sé
um að ræða vertoameiran, sem
beri úr býtum málfclu meira
en svarar meðal vertoamanns-
laumum í Svíþjóð. En raú
verðu.r stjónniin að Skeraist í
leikirara, því að verfloflallið hietf-
ur alvarlegar atfieiðinigar, m.a.
þær, að fyrintækið LK-A/B
hefur ekki 'getað staðið við
Skufldbiradiragar sin-ar um sölu
á járnigrýti til Bretlamds og
Þýzkalands og þorir etotoi að
svo stöddu að gena samnámiga
um söki á málmgirýtinu fyrir
yfirstandandi ár. Þátttaltoend-
ur í verkfla'lilinu eru 4.700.
Venktfal'lið snertir talisveirt
raoi-Ska baigsmiund, því að aflflan
veturimn er málmgrýtið fná
Kiruima flutt með jám'braut
til Nairvíkur og Skipað út þar
(að suimarl'agi er girýtið flutt
'til Lulieá í Svíþjóð, en sú höfn
er frosin allan veturinn).
Vertofaflilið velduæ þaranig ait-
virarauleysi í Narvito og tapi
á járnlbra'utinni þaðan till Sví-
þjóðar, en þessi bnaut er sú
eiraa af raonsku j'ánnlbnautun-
um, s-.m nekin er mieð hagn-
aði, þegair al'lt er með felld/u.
Iðnfyrirtæki í Úkrainu.
Núraa í janúar hiefur vedk-
faUafanaMiurinn breiðzt út
eins og infllúerasa. Bífla'Smiðj-
unraar Voivo og Saaib hatfa
orðið fyrir verfkfafl'li en hjá
Volvo varð málamiðluinv í
óþökfc stjómiariminiar og
aitvirarauretoendaisambanidsiras,
sem benda á að hér sé um
hálaunaaða menn að ræða, og
saniragjainraana væri að hætoka
toaup lágluoastéttannia. —
Mótmælaverlaföffll — daig og
daig í seran — hafa orðið hjá
fleiri fyrirtætojum í Svíþjóð.
Og lotos má nefraa að raú er
vertoflall hjá einu stænsta iðn-
aðanfytriintiæiki Dania, vélsmiðj-
um Burmeister & Wain á
Refshaffleöen í Kaupmaniraa-
hafra. Þar nær til rúmlega
3000 mararaa. Sveradbong Skibs
vænft varð fyrir veifcflalli líka
fyrir miatokrum dögum, en þar
náðust samniragar fl'jótt.
Þessi döraSku verktföll urðu til
þess að Jens Otto Krag, for-
dgi stjömiairaradstöðummar í
Darumönku, ávítar nú stjóm-
iraa fyrir V'airaræfcslu í at-
vininiumálum og virðist dnagia
taum vertofalllsmairania — alveg
gagrestætt því sem Olotf Pabne
'gerir í Svíþjóð. Og þó eru
báðir forinigjar vertoamianna-
stótitariraraar, hvor í sírau laindd.
— Verktfal'lið hjá Burmeiater
& Wain snlertir dáliítið raorsflca
haigsmunL, því að Burmeisrter
& Wain enu í samivdnmiu við
stóm Skipasmíðastöðiraa á
Storð í Hörðailandi.
— En í Noregi hefur verk-
flal'lsintflúenzam etoki gert vairt
við sig svo heita megi. Hins-
vegar em verkamenn og at-
vinimurekendur nú með gl'ímiu
'Skjállfta uindir væratanflega
toaupsamnániga fyrir næstu
tvö árin. Báðir alðilar em
samþyktoir því, að samniragar
verðá gerðir til tveggja ána,
og að þetta verði hedldar-
samniiragar, þ. e. að æðstu for-
svarsmenm aðilaninia geri
samniraga fynir affllar þær at-
vininugreiniar, sem hlut eiga
að máli, en fonðast beri að
lláta hverja atvinmwgrein
semja fyrir sig, því að með
því móti verða úrslitin oftast
óréttfliátari.
Og á laiugardagiinn var (24.
jan.) birti Tor Aspenigreán,
hinin nýi tformaður LO (Lands
organisasjonen eða verka-
maninasamba'ndsins), knötfur
þær, sem LO gerir við samm-
iragaborðið. Hin srreæirtri a't-
niði þeinra yrði of lairagt að
telj'a hér, en meginiknafan er':
10% kaiuphæklku'n afflna laun-
táka. Þess má geta að startfö-
meran rífcis og bæja rouirau
fara fram á iraeiri hæklkuira,
því að þeir telja siig halfa orðið
tfyrir misrétti af hállfu hims
opintasra í samniragum siðuebu
tvö áriira.
ESSKÁ.