Morgunblaðið - 04.11.1973, Blaðsíða 12

12 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 4. NÓVEMBER 1973
Sýning
Vincent Gayet
Fagur fiskur f sjó.
AÐ UNDANFÖRNU hefur verið
æði mikið af sýningum á ferð hér
í Reykjavík, og má segja, að hver
sýningarstaður hafi verið full-
nýttur. Það er þó ekki á-hverjum
degi, sem okkur gefst kostur á að
sjá tvær erlendar sýningar í einu.
Að vísu hefur það komið fyrir á
Listahátíðum undanfarinna ára,
en sem stendur er engin listahátíð
á ferð. Það er því nokkuð ein-
stakt, að franskur listamaður sýn-
ir verk sín hér f borg á sama tíma
og sjö ungir, danskir listamenn
áýna á samsýningu í Norræna
húsinu.
Listasafn ASÍ stendur fyrir
sýningu Vincent Gayet, og er hún
til húsa á þriðju hæð í húsi
Alþýðubankans við Laugaveg, þar
sem forðum var aðsetur Marteins
Einarssonar kaupmanns, bæði
heimili hans og verzlun. Þetta er
mjög aðlaðandi húsnæði og
hentar vel fyrir minni sýningar.
Vonandi er hér ekki tjaldað til
einnar nætur. Það væri sannar-
lega skemmtilegt að fá að sjá
fleiri sýningar á þessum stað, sem
liggur einkar vel við leið þeirra,
er fara um hina fjölförnu götu,
sjálfan Laugaveginn. Einsog allir
vita, sem áhuga hafa á myndlist i
þessari borg, hefur Listasafn ASl
enn ekki fengið þá aðstöðu, sem
er raunverulega listaverka, sem
marga fýsir án efa að kynnast, og
því vaknar sú spurning, hvenær
einhver hreyfing komist áþað, að
þessu safni verði útvegað
húsnæði við þess hæfi. Það hlýtur
þó fyrst og fremst að vera tak-
markið með safninu, að þeim
fjölda fólks, sem fært var þetta
safn að gjöf, verði gefinn greiður
aðgangur að þvi.
Ég held, að flestum sé að verða
það Ijóst, að kominn er tími til að
draga hina stórmannlegu gjöf
Ragnars Jónssonar út úr geymsl-
um og gera hana aðgengilega
fyrir samtíðina. Þetta hlýtur að
hvarfla að manni, um leið og
Listasafn ASI hefur nýjan þátt í
starfsemi sinni með því að kynna
verk erlends listamanns. Sé hér
um að ræða upphafi á víðtækari
starfsemi safnsins, er sannarlega
ástæða til að fagna því.
Snúum okkur þá að þeirri
sýningu, er nú stendur yfir aí
Laugavegi 31. Þetta er skemmti
leg og sérstæð sýning, og ekki
man ég eftir, að hér hafi áður
verið sýndar eingöngu svo-
kallaðar MONOTYPUR, ef mér
leyfist að setja íslenzka endingu á
það erlenda orð, en orð á islenzku
yfir yfir þessa tegund mynda-
gerðar kann ég ekki. Myndagerð
þessi flokkast undir grafik-
myndir, enda þótt aðeins eitt ein-
tak verði til af hverri mynd. I
stuttu máli verða þessar myndir
til á þann hátt, að litarefni er sett
á málmplötu, listamaðurinn
teiknar svo á plötuna og þrykkir
síðan á pappir. Eðlilega eyði-
leggst grunnurinn við þessar að-
farir, og á pappirnum verður eftir
einasta eintakið, sem hægt hefur
verið að gera. Ekki man ég eftir
að hafa séð myndir af þessu tagi
eftir íslenzka listamenn, og ekki
er mér kunnugt, hvort þessi
myndagerð hefur verið stunduð
hér. Sjálfsagt hefur einhver reynt
þetta, en ég man ekki ef tir slíkum
myndum á sýningum hér.
Vincent Gayet er ágætur lista-
maður, sem vinnur verk sín á
einkar einfaldan og menningar-
legan hátt. Hann er góður fulltrúi
fyrir hina látlausu og mannlegu
málaralist Frakka. Þeir, sem eitt-
hvað þekkja til franskrar listar,
þurfa ekki að spyrja um, úr hvaða
jarðvegi þessi teiknari er vaxinn.
Myndgerð hans er fínleg og ber
nokkurn keim af skreytilist á
köflum, en fyrst og fremst er það
svartlistarmaðurinn Gayet sem
við höfum kynni af á þessari
sýningu. Stundum notar hann
eingöngu svart og hvítt, en stund-
um bregður fyrir öðrum litum, og
ég held, að persónulega hafi ég
haft mesta ánægju af myndunum
nr. 15, Fagur fiskur i sjó, og nr.
17, Mosafiskur. Bæði þessi verk
eru góð dæmi um hina háþróuðu
myndlist Frakka. Nr. 4, Strá, er
einnig gott vitni um næmleik
listamannsins.
Á þessari sýningu eru 17 verk,
og öll eru þau unnin á sama hátt.
Þetta er, eins og ég hef áður
drepið á, sérstaklega forvitnileg
sýning fyrir okkur hér í Reykja-
vik, og það er ástæða til að þakka
það framtak, sem hér hefur átt
sér stað, en um leið og það er gert,
mætti einnig óska þess, að hér sé
aðeins um byrjun á nýrri starf-
semi Listasafns ASl að ræða en
ekki einstakt fyrirbæri.
Valtýr Pétursson
Er Vegagerðin að níðast
a
NU ERU vondu mennirnir hjá
Vegagerðinni búnir að halda
Sverri niðri með alls kyns klækj-
um í nokkur ár og allt útlit fyrir,
að þeir haldi þvf áfram, ef ekki
verður tekið i taumana af þingi og
stjórn, eins og einn þjóðkunnur
maður stakk upp á í útvarpserindi
um daginn.
Ætla mætti, að hér sæti hópur
þungbúinna þverhausa, sem velti
því fyrst og fremst fyrir sér,
hvernig þagga mætti niður í
Sverri, líkast því sem við sætum í
Hvíta húsinu og hann væri þjóð-
kjörinn dómari.
En það er nú öðru nær. Hér una
menn glaðir við sitt. Verkefni eru
mikil og fjölbreytileg og það
heyrir til undantekninga ef mað-
ur, sem hingað ræður sig, hættir
starfi.
Það eina, sem skyggir ef tii
vill á gleði okkar, er að við höfum
óljósan grun um, að almenningur
sé á þeirri skoðun, að við séum
einu mennirnir i landinu, sem
ekkert vit hafa á vegagerð.
Þetta hefur alltaf verið svo. All-
ir vilja að vegirnir séu öðruvísi og
betri, holulausir, ryklausir og
helzt snjólausir. Því er nú ekki
fyrir að fara og allir vita, hverjum
er um að kenna.
Sumir hafa enn aðra ástæðu til
óánægju. Það eru þeir, sem boðið
hafa okkur þjónustu, sem við höf-
um ekki kunnað að meta að verð-
leikum. Um það eru mýmörg
dæmi.
Þegar við vorum að steypa
Reykjanesbrautina, kom til mín
maður og bauð mér efni til að
blanda I steypuna, sem átti að
tvöfalda endingu hennar. Ég
þóttist hafa himin höndum tekið
og bað hann að útvega hið
bráðasta upplýsingar frá ein-
hverjum, austan hafs eða vestan,
sem notað hefðu þetta undraefni í
vegagerð, svo ég gæti kynnt mér
reynslu þeirra. Þetta reyndist
ókleift, en til voru upplýsingar
um verksmiðjugólf eitt I
Englandi, þar sem það hafði verið
notað.
Annar, sem átti 10 hjóla trukk,
bauðst til að setja á hann stóran
segul og aka svo þjóðvegi landsins
lon og don í þeirri von, að naglar,
sem á þeim lægju, öllum til
óþurftar, drægjust að honum.
Og svo var það maðurinn, sem
hringdi og bað um verkstjórastarf
hjá okkur. Hann sagðist vera
netagerðarmaður og að hann væri
nú orðinn alveg heilsulaus.
Það er eðlilegt, að við séum
ekki litnir hýru auga, þegar við
kunnum ekki að meta slíkt. Og
við, sem aiitaf stöndum í þeirri
trú, að við séum að vaka yfir hag
ríkisins eða gæta hagsmuna skatt-
borgaranna, eins og sumir kalla
það.
Svo kom Sverrir Runólfsson frá
Californiu, U.S.A. Hann hafði
skyndilega hætt rekstri verktaka-
fyrirtækis síns, Runolfsson
Trucking Co., og var nú hingað
kominn til að bjóða fram
þjónustu sína og „Blöndun á
staðnum". Hann kynnti þessa að-
ferð svo rækilega í blöðum, á
fundum og í Vesturbæjarlaug-
inni, að á endanum var það al-
menningur, sem krafðist þess, að
honum yrði falin hér vegagerð í
stórum stíl, t.d. milli Reykjavikur
og Akureyrar, til Þingvalla eða
norður yfir Sprengisand.
Tlidulfl [ frystlklstuna
nautakjöt í Vi og Va (gott verð)
Tek að mér kjötskurð.
Kjötvinnslan Hólmgarði 34. Sími 32550.
Radhús
Fokhelt eða lengra komið óskast. Útborgun eða skipti á
góðri 4ra herb. íbúð í Álfh. möguleg. Uppl. i síma
34901

Sigurður Jóhannsson
Nú vandaðist málið. Þetta
vafðist fyrir okkur.
Eitt var það, að allar fjár-
veitingar voru með vegáætlun
bundnar nokkur ár fram í tímann
og því engin leið að rétta honum
nokkur hundruð milljónir á
silfurbakka. Ég er viss um, að
Agnew hefði ekki einu sinni
getað bjargað slíku máli við,
þegar hann var upp á sitt bezta.
Hitt var meira. Hann kom með
nokkuð, sem var alveg nýtt fyrir
okkur. E3<ki þessa aðferð, hana
þekktum við, höfðum raunargert
með hana tilraunir, t.d. undir
malbikinu I Setbergsbrekkunni.
Það sem var nýtt, var, að jarð-
vegur skipti ekki lengur megin-
máli að hans dómi, og svo kostaði
þetta smámuni miðað við það,
sem við vorum að vinna.
„Með henni er hægt að gera
þjóðvegi án þess að skipta þurfi
um jarðveg, heldur notar hún það
efni sem finnst I vegarstæðinu
blandar því sfðan sjálf, hvort
heldur sem er með olfu, emulsion
eða sementi og skilar með stærstu
gerð hennar 500 m vegi með 3
tommu slitlagi, 7'A m breiðum, á
klukkutfmanum.“ (Sverrir um
blöndunarvélina í Morgunblaðinu
16. maí 1970.).
„Hins vegar er það augljóst, að
fslenzkir skattgreiðendur hafa
ekki efni á að borga svimandi
fjárhæðir fyrir verk, sem hægt
væri að gera betur fyrir margfalt
minna verð með réttum aðferð-
um, á miklu styttri tfma.“
(Sverrir f Morgunblaðinu 29. nóv.
1970.).
Við stungum saman nefjum.
Hafði okkur yfirsézt svona
hrapallega? Við vissum dæmi
þess, að mokað hafði verið burt
mýrarjarðvegi úr götum i Reykja-
vfk og vfðar. Nú þurfti þess ekki
lengur. Og við, sem sumir hverjir
höfðum nýlega átt þess kost að
dvelja við fræga háskóla og stórar
vegalagnir f Bandaríkjunum og
Þýzkalandi, til að undirbúaokkur
undir fyrirhugaða endur-
byggingu fjölförnustu brauta
landsins, og auk þess sent verk-
fræðing út í lönd til að kynna sér
sérstaklega blöndunaraðferðina.
Þetta hafði farið fram hjá okkur
öllum.
Við spurðum þá hjá Rannsókna-
stofnun byggingariðnaðarins. Það
var sama sagan, þetta var nýtt
fyrir þá. Þeir bjuggu til moldar-
kökur og blönduðu sementi f þær,
en kökurnar hörnuðu ekki.
Við spurðum þaulvanan Ame-
ríkulærðan verktaka og hálærðan
doktor í vegagerð, útskrifaðan frá
Bandaríkjunum. Einn samasagan,
þetta var nýtt.
Allir höfðu lært á sömu bókina,
í jarðefninu varð að vera stein-
efni og að mestum notum kom
þetta, þar sem jörð var sendin og
ónothæf til vegagerðar, eins og
hún kom fyrir af skepnunni.
Þannig var þetta sagt f
Ameríku, Norður-Þýzkalandi og
Hollandi, þar sem þessari aðferð
er mikið beitt. Ég minntist orða
vegagerðarsérfræðings frá Kiel,
sem kom hingað á vegum
Sameinuðu þjóðanna til að kynna
sér þarfir okkar í vegagerð. Hann
sagði: „Ég vildi, að við gætum
skipzt á gjöfum, þið gæfuð okkur
eitthvað af grjót- og malarholtun-
um ykkar, við eigum þau ekki til,
en við gæfum ykkur skóga í
staðinn.“
Svo kom þetta með verðið. 1
okkar kokkabókum stóð, að
íblöndun jarðvegs kæmi i stað
malarburðarlags og væri ekki
hagkvæm nema þar sem langt
væri f mölina. Þetta staðfesti einu
sinni amerískur vegaverk-
fræðingur, sem ég hitti vestur í
Klettafjöllum. „Við notum þessa
aðferð ekki hér, en hún er notuð á
sléttunum," sagði hann.
Og Sverrir ætlaði að gera þetta
„fyrir margfalt minna verð“ og
hann nefndi tölur, stundum 200
kr. á fermetra, stundum 2 millj.
kr. á km og stundum 3—4 millj.
kr. á km. Við fórum hjá okkur,
þegar við hugsuðum um verðið
hjá okkur. Og svo var það
endingin í kaupbæti, “ . . . svo
vegir, sem gerðir eru á þennan
hátt, eiga ekki að þurfa viðgerðar
við næstu 25—30 árin“ (Sverrir í
Vikunni).
Við, sem reiknum með, að olíu-
möl þurfi hressingar við eftir 4 ár
á fjölförnustu vegunum.
Það var ekki hægt að stinga við
fótum lengur. Þjóðin átti rétt á að
fá slíkt sannað.
Honum var lofaður 1 km kafli
til þess arna.
Við spurðum: Hvernig verður
þetta gert og hvað kostar það?
Sverrir kvað ekki hægt að svara
þvi fyrr en kaflinn væri ákveðinn.
Svo fékk hann að velja úr 3 köfl-
um á Kjalamesi, sem allir voru
þannig, að meðhinni hefðbundnu
aðferð þarf að flytja möl f burðar-
lagið. Þetta var 16. ágúst.
Enn kom babb í bátinn.
Áætlunina var ekki hægt að gera
Sverrir hafði skilizt, að Vega-
gerðin ætlaði að leggja sér tíl
vélar, en nú neitaði Vegagerðin
að svo væri. Hvernig á að gera
áætlun yfir verk, ef ekki er vitað
með hvaða vélum það er unnið?
Ekki var þetta nú alveg svona
slæmt. Vegagerðin hafði að visu
ekki ábyrgzt honum vélakost, en
kindafótavaltaranum margum-
talaða fékk hann loforð fyrir,
sömuleiðis vatnstanki, scraper og
veghefli, þegar hægt væri að
missa slíkt tæki frá heflun.en t.d.
jarðýtu yrði hann aðleigja annars
staðar, eins og Vegagerðin verður
að gera. Vinnuvélaeigandi, sem
talaði við mig, sagði að Sverrir
hefði leitað til sin og líklegt væri,
að hjálpa mætti honum um tæki.
Honum var tjáð, að Vegagerðin
greiddi kostnaðinn. Eg er viss um,
að vinnuvélaeigendur leigja
Sverri ekki síður en öðrum sinar
vélar.
Sverrir hamrar á þvi, að Vega-
gerðin vilji ekki gefa sér upp-
lýsingar um, að hún kaupi ekki
tæki til blöndunar á staðnum,
meðan hans tæki séu gangfær. Er
nú von til að Vegagerðin geri
slíkt? Ef hver sá, sem flytur
fyrstur inn til landsins einhverja
vinnuvél, fengi slíka yfirlýsingu
væri augljóst, að Vegagerðin ætti
engin tæki og gæti engum störf-
um sinnt, þvi lengi er nú hægt að
halda tæki gangandi. Fyrir Vega-
gerðina er eign vinnuvéla ekki
markmið i sjálfu sér. Eftir þvi
sem vélaeigendum hefur vaxið
fiskur um hrygg hefur Vega-
gerðin fækkað við sig vélum.
Sverri hefur verið tjáð, að ekki sé
áhugi á að kaupa vél eins og hann
hefir flutt inn meðan anna má
þeim verkefnum, sem fyrir hendi
kunna að verða með hans vél, og
hún fæst á sambærilegum kjörum
og aðrar leiguvélar.
Betri horfur eru nú á, að þessi
aðferð geti komið að gagni hér en
þegar Sverrir kom til landsins.
Þegar umferðin eykst það mikið í
Rangárvalla- og Skaftafells-
sýslum vegna hringvegarins, að
setja þarf siitlag á vegina, kemur
þessi aðferð mjög til greina. Víða
er þar langt í góða burðarlagsmöl,
en sandar miklir. Eg vona, að
þegar þar að kemur, megum við
njóta reynslu Sverrir Runólfs-
sonar.
Reykjavík, 1. nóvember 1973
Snæbjörn Jónasson.