Morgunblaðið - 22.02.1976, Blaðsíða 15

Morgunblaðið - 22.02.1976, Blaðsíða 15
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 22. FEBRUAR 1976 15 Flauetsbuxurnar margeftirspurðu nýkomnar Tvíhleypt efni, vönduð vara, nr. 28—35 kr. 2060. —. Karlmannaföt, nýkomin kr. 10.975.— tækifæris- kaup. Á útsölunni: terylenebuxur kr. 1975. —, úlpur kr. 2675.—, nærbuxur kr. 150.— o.fl. Opið föstudag til kl. 7 og laugardag til kl. 12. Andrés, Skólavörðustíg 22. Svo virðist sem Asgrfmur hafi haft Lómagnúp f huga, þegar hann gerði þessa teikningu árið 1905. Ekki er vitað hvort teikningin er gerð eftir þjóðsögu eðahugmynd. að halda, að Asgrímur hafi hrein- lega verið ástfanginn af Mjað- veigu, svo oft hefur honum orðið hugsað til hennar og teiknað. Kannski hafa stefin í vinnu- bókunum verið óður til hennar. Það verða áreiðanlega margar út- gáfur af Mjaðveigu á sýningunni á Kjarvalsstöðum. Og ýmsar smá- myndir sem Ásgrímur gerði í Róm verða þar einnig. — Eru það landslagsmyndir fráftalíu? Ég vil taka það fram i sambandi við Rómarferð Ásgríms árið 1908, þegar Alþingi veitti honum stóra styrkinn, að það er greinilegt að ítalskt landslag hefur ekki hrifið hann sérstaklega. Eg hefi aðeins séð tvær vatnslitamyndir af ítölsku landslagi eftir Ásgrím, og báðar eru þær í safni hans. En ef hann tók sér fyrir hendur að vinna þar, þá virðist hugur hans hafa verið hér heima hvað snerti viðfangsefni. I þessum vinnubók- um frá árinu 1908 voru m.a. ákaf- lega fallegar vatnslitamyndir af hverum, og aðrar af eldgosum. Þessar myndir verða á sýning- unni nú. Ásgrímur hefur álitið Italíudvölina vera fyrst og fremst námsdvöl, hann skoðaði bygging- ar, og sótti söfnin af kappi, og þar opnaðist honum nýr furðu- heimur. — En hvað með sýningar, hvenær hélt Asgrfmur fyrstu sýningu sfna? Það mun hafa verið árið 1902, í hinu svokallaða Melstedshúsi þar sem nú er Utvegsbankinn. Og auðséð er af heimildum, að þjóð- sagnamyndirnar vöktu mikla athygli þegar í upphafi, en á sýningum Asgríms uppúr alda- mótum mun hann hafa sýnt nokkrar slíkar myndir, m.a. Nátt- tróllið á glugganum, sem hann gerði fyrir Lesbók barna og unglinga, myndina málaði Asgrímur árið 1905, og varð hún meðal þekktustu mynda hans. Fyrsta gagnrýnin á verkum Ásgrims birtist í Þjóðviljanum ár- ið 1906, og hann skrifaði Þor- steinn Erlingsson skáld. I gagn- rýni hans má m.a. lesa þessi um- mæli: .....Mörgum okkar mun hafa hnykkt við þegar við sáum myndir hans úr þjóðsagnaheimin- um okkar. Við höfðum spigsporað um þennan huliðsheim aftur og fram og kunnum allar sögurnar utan bókar, og hvað höfum við séð? Við kunnum nöfnin, en þau voru aðeins hljómur, og þeim fylgdu engar myndir, eða þá fáar og eins og í þoku, óljósar og reikandi. En hvað hafði Asgrimur séð þar? Það var dálítið annað og dálítið glöggvara, og manni bregður kynlega við að sjá, að einn af samferðamönnum manns um þessar leiðir skuli hafa séð þar vel kvikt og lifandi, með lit og yfirbragði, svo að hann þekkir svipi drauga, álfa og trölla, eins og það væri kunningjar hans úr nágrenninu. Manni eykst ekki mikið álit á skarpskyggni sjálfs sín eða hug- sjóna afli, þegar maður sér, hve mikið hann sá og hve lítið við sjálfir..." Og um myndina af Nátttröllinu á glugganum segir Þorsteinn: „Hún var gimsteinninn hjá Grími. Og gott var, að hún var eftir íslending." — Vann Asgrímur að teikning- um allt árið, eða voru teikningarnar fgripavinna? — Mér er ekki kunnugt hvernig hann hagaði vinnutima sínum áður fyrr. En eftir að ég kynntist honum var aðal teikni- tíminn skammdegið. I nóvember, desember og janúar lagði hann að mestu frá sér pennslana, settist þá við stofuborðið sitt, og teiknaði á því. Á þessu fallega marmara- borði, sem hann keypti úr búi fransks konúls, sem hér mun hafa dvalið kringum 1910, urðu marg- ar persónur þjóðsagnanna til. — Hvað eru margar myndir á sýningunni, sem sýndar verða í fyrsta sinn nú? Ég býst við að það séu um 160—70 verk sem hafa ekki kom- ið fyrir almenningssjónir áður. Stærð mynda sem við getum sýnt í Ásgrímssafni er mjög takmörk- uð. Stærstu myndunum er afar erfitt að koma þar fyrir. Það er af og frá að við getum sýnt fleiri en tvær stórar myndir á sýningu. Þá höfum við orðið að fá smið til þess að taka í sundur rammana, svo að hægt sé að koma myndunum uppúr málverkageymslunni og uppí vinnustofu Asgrims, sem er eini sýningarsalurinn í húsi hans. 1 heimilinu er aðeias hægt að sýna litlar myndir, og verða þá venjulega fyrir valinu vatnslita- myndir. I Asgrímssafní er töluverður fjöldi stórra olíumálverka, sum þeirra um 2 metrar á breidd. I janúar 1975 sendum við stærstu myndir safnsins, 21 olíumálverk, í einskonar „aðgerð" til Statens Museum for Kunst í Kaupmanna- höfn. Þessar myndir eru með síð- ustu verkum Asgríms, geysilega þykkt málaðar, en algerlega óskemmdar. Viðgerðameistarinn i danska safninu, Steen Bjarnhof, tjáði mér að þessar þykkt máluðu myndir yrðu eyðileggingunni að bráð með timanum, léreftið mundi ekki þola litaþungann og detta af. En hægt væri að bjarga slíkum myndum frá tortimingu. Fyrir nokkrum árum sendum við svo tvö oliumálverk í þessa „að- gerð", og okkur fannst það mikil furða hvernig búið var að ganga frá myndunum þegar við fengum þær aftur frá Danmörku. Þetta 21 málverk kom hingað fyrstu daga í febrúar, og þá búið að vera rúmt ár að heiman. Nokkrar þessara mynda verða á sýningunni. Og með heimkomu þeirra er lokið viðgerðarstarfsemi Ásgrímssafns. Steen Bjarnhof er snillingur i viðgerð myndlistaverka, og hefur í þjónustu sinni starfslið með mikla sérþekkingu í þessari grein. Hann og þetta fólk hans hefur bjargað mörgum úrvals- verkum Asgrímssafns frá algjörri eyðileggingu, sem orðið hefði ör- lóg þeirra ef ekkert hefði verið afhafzt. — Og að lokum, er ekki viðgerð málverka afar dýr, og hvernig hefur Asgrfmssafni tekizt að fá fé til greiðslu á þessum kostnaðar- lið? Ýmsir góðir velunnarar safns- ins, og raunar allur almenningur, hefur greitt viðgerðarkostnaðinn með þvi að kaupa listaverkakort- in, sem safnið hefur látið prenta og gefið út fyrir jólin. Kortin hafa algerlega staðið undir öllum við- gerðar- og hreinsunarkostnaði málverkanna í um 15 ár, en eins og flestum er kunnugt fannst að Asgrími látnum bunki af olíumál- verkum í hinum lélega og sagga- sama kjallara í húsi hans. Margar af myndum þessum voru mjög illa farnar, en í þær hafði komizt raki. Sumar þeirra voru dæmdar ófull- gerðar, en aðrar eru meðal úrvals- verka safnsins. Dómendur voru Gunnlaugur Scheving og Jón Þor- leifsson, listmálarar. Einnig Jón bróðír Asgríms. Asgrími Jónssyni hefði áreiðan- lega verið það óljúft að ríkið þyrfti að bera allan þann mikla kostnað, sem öll þessi viðgerð hefði í för með sér. Því var það ráð tekið að reyna að láta safnið sjálft standa undir þeim kostnaði, og það hefur blessazt með korta- útgáfunni. En ramma utan um þessi verk, og lika úrvals blindramma, hefur rikið greitt í þessi 15 ár. Vil ég að lokum þakka fyrir hönd Ásgríms- safns alla þá góðu fyrirgreiðslu af hendi þeirra sem um þá fjárveit- ingu hafa fjallaó, þvi að þessi rammakostnaður hefur verið all verulegur. Og nú álít ég að búið sé að ganga vel frá myndlistargjöf Ásgrims Jónssonar, því að lokið er viðgerð og hreinsun á öllum verkum safnsins, sem þess þurftu með, og saf nið allt því komið i það horf sem viðunandi er til fram- búðar. Ég er af ar þakklát Reykjavikur- borg fyrir að gefa almenningi kost að að skoða verk Ásgríms í hinum rúmgóðu húsakynnum á Kjarvalsstöðum. Þar er nú unnið af fullum krafti við að koma sýningunni fyrir, en hún verður i öllu húsinu. I sýningarnefnd eru Guðmundur Benediktsson mynd- höggvari, Hjörleifur Sigurðsson listmálari, Þorvaldur Skúlason listmálari og ég. Þeir hafa allan veg og vanda af fyrirkomulagi og upphengingu sýningarinnar, og hafa sér til aðstoðar Stefán Halldórsson kennara. MARKAÐSÖFLUN fyrir norska álframleiðslu í Svíþjóö, Danmörku, Finnlandi og íslandi PLAN TEAM hefir haldgóða þekkingu á notkun áls í byggingariðnaði. PLAN TEAM hefir hannað og framleitt burðar- hluta úr áli til byggingar iðnaðarhúsnæðis, geymsluhús- næðis, verkstæðishúsnæðis o.s.frv. PLAN TEAM hefir framleitt slíkt húsnæði fyrir norskan markað þar sem það nýtur mikilla vinsælda. Ástæður fyrir yfirburðum húsa úr áli eru: LÍTILEÐLISÞYNGD (ALU 1 5—450 fm vegur ca. 8.000 kp — 8 t.) FLJÓTUPPSETNING (Án þess að nota stóra krana). LÍTILL FLUTNINGSKOSTNAÐUR (vegna lítillar eðlisþyngdar). LÍTILL KOSTNAÐUR VIÐ UNDIRSTÖÐUR (Vegna lítillar eðlisþyngdar). LÁGTVERÐ. ÁLHÚSIN eru fjöldaframleidd I dag í þessum stuðluðu stærðum: ALU 8 (8mx15m) ALU 10(10mx 20 m) ALU 12 (12 mx25 m) ALU 15 (15 mx30m) ALU 18 (18 mx40m) Auk þessara stöðluðu gerða er hægt að fá stærri eða minni hús eftir einingakerfi. Einnig er ALU 25 tilbúið veturinn 1976. Öll ALU húsin eru gerð með það fyrir augum að þola snjóþyngsli og hvassviðri samkvæmt stöðluðum kröfum sem eru gerðar þar sem veðurharka er mest í Noregi. ALU húsin eru einnig afhent með stöðluðum hita- og brunaeinangrunarefnum. PLAN TEAM hefir einnig hannað margar aðrar góðar framleiðsluvörur úr áli og PLAN TEAM óskar eftir að koma þeim á markað á Norður- löndum. VM-COMBI kerfið er stórsnjöll lausn til að koma upp gróðurhúsi, bílskúr, litlum geymslu- skúr eða þægilegu skýli yfir efni o.s. frv. Þarna er aðeins um að ræða áltengingar sem ásamt stöðluðu timbri í ákveðnum lengdum leysir vandann á fljótan og hagkvæman hátt. Þessir hlutir eru ákaflega vinsælir í Noregi. VM-stiginn er brúna-, lóðs-, turna- og geyma- stigi úr áli, er þolir seltu, til nota í einkahúsnæði i landbúnaði og um borð í skipum. PLAN TEAM óskar að komast í samband við traust fyrirtæki í Svíþjóð, Danmörku, Finnlandi og á íslandi sem hafa fjárhagslegt bolmagn, rekstrarmöguleika og reynslu til að koma fram- leiðslu okkar vel á framfæri á sínum heima- mörkuðum. Eftir um það bil árs reynslutíma mun PLAN TEAM ræða möguleikana á fram- leiðslu að hluta í þessum löndum. PLAN TEAM tekur aðeins til greina formlegar skriflegar fyrirspurnir með nákvæmum upp- lýsingum um fyrirtækið, bankasambönd þess ásamt meðmælum, sem senda skal til: PLANTEAM A/S Postboks 111, Bekkelagshögda, Osloll, NORGE.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.