Morgunblaðið - 09.10.1977, Blaðsíða 31

Morgunblaðið - 09.10.1977, Blaðsíða 31
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 9. OKTÓBER 1977 31 Flest húsanna eru í öðrum flokki, en þaö eru hús sem talin eru hafa menningarsögulegt gildi í sjálfu sér og þar aö auki ómiss- andi fyrir umhverfið. í þriðja flokki eru hús, sem talin eru ómissandi fyrir nánata umhverfi, en þau eru talin tvö, Garðastræti 13 og Mjostræti 10. Og að lokum í fjórða flokki þau hús, sem talið er að beri að varðveita einkum vegna þess giidis sem þau hafa fyrir umhverfi sitt og eftirsjá væri að ef hyrfu, en þar eru talin Brattagata 6, Garðastræti 9 og 25, Grjótagata 5, 9 og 14 og Mjóstræti 2. Fyrír utan þessa flokka eru hús, sem ekki hafa verið merkt. Tvær húseignir hafa litið gildi fyrir hverfið vegna legu sinnar, Garðastræti 3 og Vesturgata 11, segir í skýrslunni. Þrjú hús eru talin mega hverfa. Eitt þeirra er illa farið og nýtur sín ekki þar sem mjög hefur verið þrengt að þvi: Fischersund 1. Annað hús hefur litið notagildi, Garðastræti 23. Þriðja húsið er mjög aðþrengt og án nokkurs sérstaks gildis, Grjótagata 14 B. Er hver húseign metin sem heild, en athugasemdir gerðar við sum útihús. Loks hef ur verið gerð könnun á ástandi hvers húss. Er húsunum skipt í 5 flokka, og miðað við að húsið verði gert nothæft eins og nýtt væri, jafnframt að tillit verði tekið til gerðar þess og sérein- kenna. Kemur þar í ljós að 3/4 bygginga i Grjotaþorpi eru i þremur fyrstu flokkunum. þ.e. 0—50% og er meðalendurnýjun- arhlutfall í þeim flokkum 23% eða tæpur fjórðungur af heildar- byggingarkostnaði. Þegar endur- nýjunarhlutfall húss er um 30%, skiptist kostnaður að jafnaði þannig að tæp 10% er vegna frá- gangs (málunar, veggfóðurs, dúk- lagningar o.s.frv.) — tæp 10% vegna endurnýjunar og breytinga á föstum innréttingum (eldhús o.s.frv) og tæp 10% vegna endur- nýjunar lagna (þ.á m raflagna) auk nokkurra minni háttar endur- nýjunar á einstökum byggingar- hlutumþ 0 Einstætt menningarsögugildi 1 lokakaflanum segir: Grjóta- þorpið hefur einstætt menningar- sögulegt gildi i sjálfu sér og fyrir það eitt ber að varðveita það. En Framhald á bls. 33. Mjóstræti 3 1820 1848 1869 1901 1920 1940 Þóroddur Sigmundsson Einar Sæmundsson hattari og borgari Guðrún ólafsdóttir ekkja E.S. Sigríður Einarsdóttir húsfreyja Haraldur Níelsson prófessor Silli og Valdi kaupa Þar stóð fyrrum fjós Christophers Fabers, faktors hjá Súnchenberg, og var það nefnt Fabersfjós. Nokkru siðar byggði Þóroddur Sigmundsson þar bæ sinn, Þórodds- bæ, sem síðar nefndist Brekkubær og bjó þar Einar Sæmundsson hattari. Dóttir hans, Sigríður, kona Eiríks Magnússonar, bókavarðar í Cambridge, lét rifa bæinn og reisa stórt hús "Vinaminni" þar á lóðinni. Var húsið reist 1885. Sigríði, sem var mikill skörungur var annt um menntun kvenna og hugðist hún reka kvenna- skóla í "Vinaminni". Hann starfaði þó aðeins einn vetur, 1891-92. Veturna 1904-6 var þar kvöldskóli Iðnaðar- mannafélagsins, forveri Iðnskólans í Reykjavík. Skömmu eftir aldamótin bjó þar Jón Vídalín konsúll breta, ásamt konu sinni, þann tíma ársins, sem þau dvöldust á landinu, Héldu þau uppi mikilli risnu og höfðu stórveislur, sem athygli vöktu í bænum. Árin 1909-15 bjó Ásgrimur Jóns- son málari efst í húsinu og h'afði þar vinnustofu, en hélt árlega vorsýningar sínar á miðhæðinni. Húsið er járnvarið timburhús, kjallari, tvær hæðir og ris. Ibúðir eru á öllum hæðum og í kjallara. Húsið er með láréttri vatnsklæðningu, en hefur frá aldamótum verið klætt bárujárni. Gluggar eru óbreyttir, en i risi hefur tveim hliðargluggum verið bætt við á hvorum gafli. Skipt hefur verið um útidyrahurðir. Aðrar útlitsbreytingar virðast ekki hafa verið gerðar. Sunnan við húsið er garður og bárujárnsgirðing meðfram götunni. HÚsið er ómissandi fyrir Grjótaporpið, baeði vegna legu sinnar og gerðar. Var það reist sem skóli og munu erlendir smiðir hafa verið fengnir til verksins. Einkennist öll bygging hússins af miklum glæsibrag og stórhug þeirra, sem að henni stóðu. Má telja húsið einstakt, einkum ef haft er i huga á hvaða tima það var byggt. Svæðið umhverfis húsið þyrfti að raekta og setja rimla- girðingu meðfram götunni. Vegna stærðar sinnar krefst húsið mikils rýmis, sem fá mætti, ef húsið nr. 1 við Fischersund yrði fjarlægt. ástandi húsanna MARGIR listamenn hafa kvartað undan því að vera synir smáþjóðar og jafnvel lagt sig fram um að hylja þá augljósu vankanta i vo'n um að verða taldir jafningjar í hópi stór- þjóðalistamannanna. Þessi van- metakennd er ekki sérkenn- andi fyrir Islendinga, því hvert sem litið er, þá knýr aðdáunar- þörfin menn til að leita um- sagnar hjá þeim sem ofar standa að áliti, frægð og auði. Það er augljóst að smáþjóð er takmarkaður vettvangur og þeir sem eiga sér stóra drauma, verða því að leita út fyrir hring- mörk átthagaálaganna, trúa á mátt sinn og megin og gæfuna. Stefán Islandi er náttúrubarn, sem var bókstaflega talaö, uppgötvað og sent út i hinn stóra heim og upplifir stór ævintýri en veit ekki eða hefur ekki þörf fyrir að vita á hvern hátt er hægt að gera sér sem mestan mat úr hæfileikunum. Söngur er líka sérkennilegt fyr- írbæri. Þrátt fyrir kunnáttu og hæfileika getur söngur verið sleginn slikri tilfinningablindu að hægt er að sætta sig við hann aðeins vegna þess að hann er vel fram færður. Sé sungið af tilfinningu og hlýju er hægt að fyrirgefa margt. Söngur Stefáns íslandi er ekki aðeins glæsilegur vegna góðrar tækni og raddgæða, hann er gæddur hlýju og sönggleði, sem er upprunaleg og óspillt. Stefán er að visu hættur að syngja en söngur hans er til sem lifandi list i dag og það er trú min að upptökur á söng hans eigi eftir að vckja mikla undrun og eftir- tekt hjá komandi kynslóðum. Það má vera að söngmennt ts- Iendinga sé með öðru og betra sniði í dag en á uppvaxtar- dögum Stefáns. Nú eru risnir upp skólar og menntuðu söng- fólki fjölgar stöðugt. Á einu sviði stöndum við enn i sömu sporum og þegar Stefán var ungur, þvi enn hefur ekki tekist að stofna hér óperu. Þeir sem telja sig eiga erindi á söng- svið óperunnar i dag þurfa þvi að fara utan. Hinn stóri heimur tekur þeim siður en svo fagn- andi, þeir þurfa að skapa sér nafn, en eru án allra tengsla og kjölfestu sem átthagar geta verið. Að vera Skagfirðingur, af góðu söngfólki, hefur merk- ingu hér á Islandi. En að vera Islendingur erlendis gagnar engum og samskíptin við fólk eru ópersónuleg, í besta máta vinsamleg og fljót að fyrnast. Því hefur verið haldið fram að stofnun óperu sé ófram- kvæmanleg og svo ofboðsiega kostnaðarsamt fyrirtæki i Tónllst eftirJÓN ÁSGEIRSSON rekstri, að slíkt sé með öllu óviðráðanlegt fyrir fámenna þjóð. Sú ópera, sem stofnuð yrði hér á landi, gæti aldrei orðið sambærileg við slikar stórstofnanir erlendis og þyrfti fyrst til að byrja með að fást við einföld og viðráðanleg verk- efni, bæði í kostnaði og manna- haldi. Eg legg til að Stefáni Islandi verði gefin sú afmælis- gjöf að Alþingi Islendinga stofni með lögum óperu á tslandi. Islenskir sðngvarar munu ekki telja eftir sér að legrja airri stofnun lið, án stórra endurgjalda. Framtið söngmenntar á Islandi er að miklu leyti undir þvi komin að tii einhvers sé að vinna er um leið ræki á eftir þvi að lagður væri góður grund- völlur að menntun söngfólks. JSIíkt fyrirtæki yrði og hvatning til að fást við óperusmið og aldrei að vita, hvað við íslend- ingar gætum gert á því sviði. Ég heiti á islenska söngvara og unnendur sönglistar að vinna sameinaðir að því marki að stofnuð verði ópera til heiðurs Stefáni íslandi. Jón Asgeirsson

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.