Morgunblaðið - 12.03.1982, Blaðsíða 22

MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 12. MARZ 1982
22
Ingvar Jóhannsson, bæjarfulltrói:
Yfirlýsing vegna flug-
umferðar yfir Njarðvík
Vegna ummæla Helga Ágústs-
sonar formanns Varnamálanefnd-
ar í sjónvarpsþætti 9. marz, þar
sem hann vitnar til bókunar um-
mæla minna um þakklæti til varn-
armálanefndar á fundi í Sam-
vinnunefnd um skipulagsmál
Keflavíkur, Njarðvíkur og
Keflavíkurflugvallar, vil ég taka
eflirfarandi frarn.
Ummæli þessi voru borin fram
af mér á fundi í nefndinni 9. feb.
1979 sem var 4. fundur nefndar-
innar sem hóf störf 20. feb. 1978.
Þar áður starfaði ég í nefnd sem
hélt um 20 fundi samkvæmt reglu-
gerð um þá samvinnunefnd nr.
111/1968. Sú nefnd fjallaði þrá-
faldlega um hávaðamengunina í
Njarðvík.
Á öðrum fundi þessarar nefnd-
ar, mæta báðir varafulltrúar
Njarðvíkinga, þeir Áki Gránz og
Oddbergur Eiríksson. Þar er bók-
að orðrétt: „Oddbergur Eiríksson
ræddi um hávaðamengunina fra
flugvellinum, sér í lagi frá nýju
orrustuþotunum. Sagði hann að
þær notuðu yfirleitt austur-vest-
urbrautina sem stefnir í Ytri-
Njarðvík. Taldi Oddbergur æski-
legt að beina umferð þeirra sem
mest á norður-suðurbrautina til
að draga úr hávaðamengun í Ytri-
-Njarðvík. Samþykkt var að at-
huga þessi mál nánar." Tilvitnun
er lokið.
Á þriðja fundi nefndarinnar var
fundargerð samþykkt með einni
athugasemd frá Páli Ásgeiri
Tryggvasyni sem er eftirfarandi
bókun: „Á síðasta fundi nefndar-
innar, kvartaði fulltrúi Njarðvík-
inga undan hávaðamengun frá
nýju orrustuþotum á K-velli, en
þegar sá fundur var haldinn,
höfðu umræddar þotur ekki verið
teknar í notkun.“ Síðan kemur
strax eftirfarandi bókun: „Ingvar
Jóhannsson sagði að hávaðameng-
un í Ytri-Njarðvík væri orðin mik-
ið vandamál sem þyrfti að ráða
bót á sem fyrst." Tilvitnun lokið.
Þetta er það eins sem er bókað. En
það er ekki minnst á það hvers
vegna ég flutti þakklæti mitt til
Varnarmálanefndar. Hún brást
vel við og var sjálf viðstödd þegar
að Bandaríska orrustusveitin
bauðst til samvinnu um að leysa
vandann og kanna með hvaða
hætti mætti sem best hlífa Njarð-
víkingum við hávaða.
Varnarmálanefnd, fulltrúar úr
Bæjarstjórn og skipulagsnefnd-
arfulltrúar Njarðvíkinga voru
viðstaddir ásamt stjórnendum
orrustusveitarinnar þegar tilraun-
ir voru gerðar með mismunandi
fráflug eftir flugtak yfir byggð
Ytri-Njarðvikur. Ég kalla þá til
vitnis sem þar voru viðstaddir að
það gekk fram af þeim og það var
greinilegt að þeirra umsögn að
slíkur hávaði var meiri heldur en
hægt var að búast við og að nokk-
uð byggðarlag á þessu landi gæti
þolað, hvað þá heldur í Bandaríkj-
unum. Niðurstaðan var sú að
Bandaríska orrustusveitin breytti
flugtaki sínu, þannig að hún
beygði til hægri strax og hún los-
aði hjól af braut. Fyrir það var ég
að þakka og það gekk vel meðan sá
yfirmaður þeirrar sveitar sá um
framgang mála, enda gaf hann
okkur upp símanúmer sitt ef að
upp komu brot á þeirri reglu.
Þessi maður skildi alvöruna eftir
að við gerðum okkar könnun.
Hann er löngu farinn af landi
brott og við höfum engin tök á að
fylgjast með því hvenær þeir
skipta um menn, þeir gera það á
eins til tveggja ára fresti. Gallinn
er sá, að hver og einn nýr viðtak-
andi, virðist ekki erfa siðalögmál
fyrrverandi yfirmanns. Þetta höf-
um við þráfaldlega bent á. Enginn
flugumsjónarmaður ræður yfir
flugstjóra, þegar hann velur
braut, nema því aðeins að yfir-
standandi flugumferð krefjist
þess. Það þurfa að vera ákveðin
skilyrði til þess að flugumferðar-
stjóri taki völd af flugstjóra og ef
þau skilyrði eru ekki fyrir hendi,
ræður flugstjórinn. Þó er mér
kunnugt um eina reglu sem sett
hefur verið og það er þegar þessar
orrustuþotur yfirgefa flugumferð-
arsvæði Keflavíkurflugvallar, þá
er þeim harðbannað af flugum-
sjónarstjórn Reykjavíkur að
fljúga þar yfir borgina að nætur-
lagi, a.m.k. og eru þær þó komnar
í mörg þúsund feta hæð, þótt þeim
leyfist að skríða yfir þökin í
Njarðvík á hvaða tíma sólar-
hringsins sem er.
Hvað varðar athugasemd Páls
Ásgeirs Tryggvasonar sem Helgi
minntist á í sjónvarpsþættinum
um ummæli Oddbergs, frá fundin-
um 29. marz 1978, þar sem
Oddbergur talar um nýju þoturn-
ar og hávaðann frá þeim og Páll
lýsir yfir að þær hafi ekki verið
komnar til landsins, vil ég segja
þetta. Umræddar þotur höfðu ver-
ið við æfingar á Keflavíkurflug-
velli áður en þær voru opinberlega
staðsettar þar og þetta vita allir
sem starfað hafa á Keflavikur-
flugvelli eða búið í námunda við
hann.
Flugskýlamálið
Fulltrúum í sameiginlegu skipu-
lagsnefndinni hefur aldrei verið
skýrt frá neinu er varðar skipu-
Iagsmál á Keflavíkurflugvelli, ef
undan er skilin staðsetning vegar
ofan byggðar Keflavíkur og Njarð-
víkur og var það aðeins gert með
tilliti til tengivegar við þær
byggðir sem óhjákvæmilega
þurftu að koma inn í myndina. Að
við okkur hafi verið haft samráð
um staðsetningu flugskýlanna eru
ósannindi. Við höfðum engar upp-
lýsingar einu sinni um að á þeim
væri byrjað. Þær 4 orrustuþotur
sem hafðar eru í viðbragðsstöðu
dagsdaglega, fara oftast í loftið af
næstu flugbraut, en það er vest-
ur-austurbrautin beint yfir Njarð-
vík. Um þetta hefur verið deilt og
reynt að fá fram viðunandi lausn
og að flugumferð yrði stjórnað
með tilliti til íbúa nærliggjandi
byggðarlaga. Þetta tókst með ein-
um yfirmanni sem var fenginn til
að kynna sér þetta mál fyrir okkar
tilstilli og Varnarmálanefndar.
Síöan ekki söguna meir. Það sem
fyllir mælinn, er að nýju flugskýl-
in skulu vera staðsett við endann á
austur-vesturbrautinni og þeim
ætlað að þjóna þeim 10 orrustu-
þotum sem yfirleitt hafa notað
suður-norðurbrautina. Þessar
flugvélar þola upp í 20 hnúta hlið-
arvind, þvert á, sem þýðir að í
minnsta kosti í ca. 70% tilfella
þegar þær fara í loftið verður
vestur-austurbrautin sem er þeim
næst, notuð.
Að lokum þetta. Njarðvíkingar
hafa gegnum árin viðurkennt til-
veru Keflavíkurflugvallar og
Varnarliðsins sem næstu ná-
granna og hafa viljað sem best
samstarf um úrlausn vandamála,
sem alltaf geta skotið upp kollin-
um og svo er enn. Mörg vandamál
hafa verið leyst á sameiginlegum
grundvelli og er það vel og má þar
m.a. nefna Hitaveitu Suðurnesja
og Sorpeyðingastöðina.
Ingvar Jóhannsson,
bæjarfulltrúi.
Fimmtugur:
Armann J. Lárus
son glímukappi
Segja má að íþrótta- og ung-
mennafélagshreyfingin hafi þegið,
meðal margra annarra að vísu,
tvær vöggugjafir. Þær voru bók
Jóns Aðils, Dagrenning, og dokt-
orsritgerð Björns frá Viðfirði,
Iþróttir fornmanna. Og svo að
ógleymdu ljóði Guðmundar skóla-
skálds, Vormenn íslands.
En að baki bjó mesta afrek ís-
lenskrar bókmenningar og ís-
lensks anda og hugsjónar um
drengskap og hetjudáðir og hvert
sigurafl fór þar líkama og sálar,
allt til úrslitaátaka mannsins við
örlögin, þar sem orðstírinn einn
hélt velli.
Það átti sér þannig mikinn að-
draganda, er þeir Jóhannes Jós-
efsson og Hallgrímur Benedikts-
son glímdu á Þingvöllum 1907 og
var við hlið stjórnarskrár og
heimastjórnar eins konar frels-
isskrá og tákn tilveruréttar ís-
lendinga og sönnunargagn.
Það var ekki gaman eitt, er Her-
mann Jónasson, er þá var kirkju-
málaráðherra, spurði hann, sem
þessar línur ritar: „Ertu glímu-
maður?" En undirritaður var þá
að fara þess á leit, að gerast prest-
ur í prestakalli, er lög þáverandi
ákváðu, að lagt skyldi niður.
En Hermann varð glímukóngur
Islands árið 1921 og lagði alla
keppinauta sína í konungsglím-
unni á Þingvöllum. Ármann Lár-
usson fór snemma að æfa glímu að
dæmi hins afburða góða glímu-
manns, föður síns, Lárusar Saló-
monssonar. Vann Ármann í
skjaldarglímu glímufélagsins
Ármanns árið 1950, þá aðeins 17
ára að aldri. Mun Ármann hafa
verið yngstur þeirra allra, er unn-
ið hafa skjöldinn. Þetta ár tók
Ármann þátt í landsflokkaglím-
unni og bar sigurorð af keppinaut-
um sínum, sem eigi voru aukvisar.
Hér verða ekki raktar allar þær
glímukeppnir, er Ármann tók þátt
í, lengstum sigurvegari. Hann
sýndi og mjög oft glímu bæði hér á
landi, t.d. ferðamönnum og erlend-
is. Árið 1952 vann Ármann ís-
landsglímuna og síðan 14 sinnum
samfellt frá 1954 til 1967, og er
mér tjáð, að hann hafi aldrei hlot-
ið byltu í öllum þeim glímum.
Þetta er eindæma afrek glímusög-
unnar.
Ármann þótti frábærlega
drengilegur í keppni og þar sem
alls staðar hinn ágætasti félagi.
Hann glímdi og fallega og fékk oft
verðlaun þess vegna. Prúðmennsk-
an brást Ármanni aldrei. Hann
gekk stæltur og styrkur til leiks og
lét aldrei iágkúrulegan félagamet-
ing hafa hin minnstu áhrif á sig.
Tiginmannlegur og í fullkomnu
jafnvægi skapgerðar- og lík-
amskrafta þreytti hann iþrótt
sína og var vinsæll og virtur jafnt
af samkeppendum sem njótendum
listar hans.
Nú glímir ekki Ármann lengur,
en í verkahring sínum er hann enn
afreksmaður, verklaginn með af-
brigðum, svo sem hann á kyn til úr
báðum ættum sínum og óhlutdeil-
ið ljúfmenni sem fyrr.
Hér er ekki meiningin að rita
æviferilsskýrslu. Honum og eig-
inkonu hans, Björgu Árnadóttur,
en þau búa á Digranesvegi 64 í
Kópavogi, og foreldrum hans, Lár-
usi og frú Kristinu Gísladóttur,
börnum þeirra og fjölskyldu allri
eru fluttar hér þakkir og árnaðar-
óskir.
Þegar ég var í för með Lárusi
Salómonssyni um Noreg árið 1947,
þar sýndu ágætir glímumenn
íþrótt sína, þar á meðal var Ár-
mann, dvaldi ég hjá Rasmus
Haugsöen, fyrrum dómprófasti í
Niðarósi, tilþrifamenni innan
norsku kirkjunnar og raunar ein-
um áhrifamanni Noregssögunnar.
Hann var trúmaður mikill og
trúði á sannleiksgildi íslendinga-
sagna í anda rómantískra við-
horfa kynslóðar sinnar. Sú róman-
tík er raunar um margt raunsæ og
sígild. Eitt kvöldið eftir glímusýn-
ingu mælti hann við mig „Ekki
hefur trú mín minnkað í kvöld, að
íslendingasögurnar séu sannar."
Ármann J. Lárusson hefur á
glímuvettvangi íþróttar og lífs-
baráttu reynst einn dagrenningar-
manna nýrrar aldar í sögu vorri,
stuðlað að því, að íþróttir forn-
manna hafa orðið sannreynd
vorra tíma, að enn á Islandi sé vor
og vormenn.
Eiríkur J. Eiríksson
Könnun á aðbúnaði, hoHustuháttum og öryggi á vinnustöðum:
59% skoðunarþátta voru
óviðunandi eða ábótavant
í NIÐURSTÖÐUM könnunar á
aðbúnaði, hollustuháttum og ör
yggi vinnustaða, sem gerð var á
vegum * ríkisstjórnarinnar á
grundvelli samkomulags aðila
vinnumarkaðarins í apríl 1977,
kemur eitt og annað markvert
fram. Það sem ef til vill stingur
mest í augu er ástand búnings- og
fataherbergja. 59% skoðunarþátta,
sem þar áttu við, var ábótavant
eða óviðunandi, segir í fréttatil-
kynningu, sem Morgunblaðinu
hefur borizt frá Alþýðusambandi
íslands. Af niðurstöðum fyrir ein-
stakar starfsgreinar vekur sér
staka athygli ófullnægjandi aðbún-
aður í byggingaiðnaði, vöntun á
búnings- og fataherbergjum og
þvotta- og baðklefum í fiskiðnaði
og sla-mt ástand hollustuhátta-
þátta í ýmsum starfsgreinum.
í kverinu Vinnuvernd II, sem
gefið var úr af félagsmálaráðu-
neytinu í október 1980, er niður-
stöður könnunarinnar að finna í
aðgengilegu formi. Þar segir
meðal annars:
„Könnunin náði til samtals
158 fyrirtækja með 733 vinnu-
stöðum (vinnurými) og 8241
starfsmanni. Við könnun hvers
vinnustaðar voru notuð 9 eyðu-
blöð er tóku til samtals 260 skoð-
unaratriða.
þ’yrirtæki þau sem könnunin
náði til voru valin af ýmsum
stéttarfélögum og samböndum
innan Alþýðusambands íslands,
en val þeirra borið undir vinnu-
veitendasamband íslands og
Vinnumálasamband samvinnu-
félaganna. Breytingar voru þó
ekki gerðar á upphaflegu vali
stéttarfélaganna. Tilnefnd voru
163 fyrirtæki í upphafi og eru
niðurstöður fyrir 145 þeirra með
í endanlegri úrvinnslu ... Nokk-
ur fyrirtækjanna, sem tilnefnd
voru, skiptast í það sjálfstæðar
deildir að litið var á þær sem
sérstök fyrirtæki. Vegna þess er
könnunin talin ná til samtals 158
fyrirtækja."
Af niðurstöðum könnunarinn-
ar eru eftirtaldar ályktanir
dregnar af þeim Eyjólfi Sæ-
mundssyni öryggismálastjóra og
Guðmundi Eiríkssyni öryggis-
skoðunarmanni:
„(1) Fremur lítið virðist um yf-
irvofandi hættuástand í mikil-
vægustu öryggis- og hollustu-
háttamálum fyrirtækjanna.
(2) Ýmsum hollustuháttum, þ.e.
birtu og lýsingu, hávaða, loft-
ræstingu, lofstlagsþáttum og
mengun í andrúmslofti er ábóta-
vant í um helmingi fyrirtækj-
anna. Virðist ástand þessara
mála, að hávaða undanskyldum,
alvarlegra en talið var fyrir
könnunina.
(3) Ástand nokkurra öryggis-
mála, þ.e. hvað varðar réttindi
vinnuvélstjóra og öryggisbúnað-
ar við hraðfrystingu og í frysti-
klefum virðist all ábótavant.
(4) Mikið vantar á að aðbúnaður
starfsmanna í sumum starfs-
grcinum standist kröfur sem
gerðar eru í gildandi lögum og
reglugerðum.
Af niðurstöðum könnunarinn-
ar má einnig draga þá almennu
ályktun að í náinni framtíð þurfi
að efla markvisst starf að bætt-
um aðbúnaði, hollustuháttum og
öryggi á vinnustöðum, en úrbæt-
ur á þessu sviði eru fyrst og
fremst tæknilegs og skipulags-
legs eðlis. Til þess að verulegur
árangur náist er nauðsynlegt að
efla opinbera eftirlits-, ráðgjafa-
og fræðslustarfsemi á þessu
sviði og um leið að stórefla
þátttöku starfsmanna, vinnu-
veitenda, heilbrigðisstétta,
hönnuða, innflytjenda og fleiri
aðila í þessu starfi."