Morgunblaðið - 15.10.1989, Qupperneq 9

C n 9..
8r c;
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 15. OKTÓBER
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR H5'. OKTÓBER
Tvær stúlkur meó eitt barn
Fjórir Austfirðingar í námi:
Þaó er dýrt aó
leigja. Fjöldi
fóllis leigir
samanaf
haglivæmnisástæóum,
tveir eóa fleiri, stelpur
sér, strákar sér og svo
saman. Sinua dreymir nm
aó komast í eigin íbúó,
eina eóa meó elskunni
sinni en öórum feUur
sambýUó vel og hrýs
hugur vió aó missa
félagsskapinn.
Morgunblaðið/Sverrir
Ástu, Guðrúnu og Guðrúnu Halldóru kemur vel saman á Spítalastígn
um.
sé félagsskapurinn svo mikils virði.
— Er mikill gestagangur hjá
ykkur?
„Það er misjafnt. Stundum fyll-
ist íbúðin en svo getur liðið vika
án þess að nokkur láti sjá sig. Það
eru margir sem ætlast til þess að
við séum með standandi partí um
helgar. En við höldum þau ekki
nema eitthvað sérstakt standi til.“
uppeldis-
komplexa
eftir Urði Gunnorsdóttur
SAMBÝLI ERU EKKI NÝ'AF NÁLINNI,
því þeirra eru dæmi frá öldinni er leið. Að
sögn Páls Líndals, sem skráð hefur sögu
Reykjavíkur komu sambýlin til sögunnar
um svipað leyti og fólk fór að sækja í
auknum mæli til höfuðstaðarins. Þeir sem
ieigðu saman voru allt frá námsmönnum
til alþingismanna; ungum stúlkum til
„stútungskerlinga“. Efnahagur margra var
þröngur auk þess sem gífurlegur skortur
var á húsnæði fram yfir seinni heimsstyijöld
og því töluvert algengt að fólk leigði saman
„herbergi með eldunarplássi". Það tíðkaðist
ekki fyrr en upp úr 1950 að fólk leigði sér
saman íbúðir. Kommúnurnar svokölluðu
komu svo til sögunnar í kjölfar
hippatímabilsins; þar bjuggu oft á tíðum
stórir hópar ungs fólks saman og allt var
sameiginlegt. Kommúnurnar lögðust af upp
úr miðjum síðasta áratug en fólk hélt þó
áfram að leigja saman. Nú eru það að
stærstum hluta námsmenn en hitt er líka
til að fólk sé í sambýli fram á miðjan aldur.
Enn leigir fólk saman af
hagkvæmnisástæðum, nú og svo eru þeir
einnig til sem njóta einfaldlega
félagsskaparins.
Iveii’ eru
heppflegur
fjöldi
„FOLK er ekkert vandamál, það
er húsnæðið," segir Sturla
Fanndal Birkisson 21 árs sem
býr ásamt yngri bróður sínum,
Ofeigi, í Vesturbænum. Þeir
bræður eru úr Mývatnssveit og
fóru að heiman fimmtán ára
gamlir til að setjast á skólabekk
á Akureyri. Báðir hafa þeir búið
á þremur stöðum, ásamt vinum
sínum en þetta er reyndar í
fyrsta sinn sem þeir leigja
saman. Þeir stunda báðir nám
við Háskólann.
umgengni."
— Á það við rök að styðjast?
„Að einhvetju leyti, já. Þegar
við bjuggjum saman þrír ollu þrifin
deilum; ég var orðinn muivsjóaðri
í heimilisstörfunum en strákarnir,
sem veigruðu sér til dæmis við að
þrífa klósettið. Og það er hreint
ekki sama þegar einn vill að þrifið
sé vikulega eða hálfsmánaðarlega.
En þetta olli ekkert alvarlegum
árekstrum og sambýlið gekk vel.
Ég þekkti strákana það vel að mér
fannst þetta engin skerðing á mínu
einkalífi. Ég er það mikil félags-
vera að ég gæti ekki hugsað mér
að búa einn, það hlýtur að vera
bæði einmanalegt og dýrt.“
Sturla segir það vera mun ein-
faldara að búa með bróður sínum
en vinum. „Ég veit frekar mín tak-
mörk í samskiptum mínum við
hann og svo erum við báðir í meira
sambandi við foreldra okkar en
þegar við bjuggum hvor í sínu lagi.
Nú svo eru tveir ákaflega heppileg-
ur fyöldi til að búa saman, því fleiri,
Eldcerl
olikarmeó
ingin sé allt önnur þar sem hópur
er blandaður en þar sem annað kyn-
ið er eingöngu. „Það er einhvern
veginn miklu eðlilegra þar sem bæði
kynin búa saman en auðvitað kemur
upp misskilningur vegna þess. Fólk
tekur það sem gefið að um par sé
að ræða. Ég bjó í tvö ár með strák
og það var ekki fyrr en viku áður
en við fluttum úr blokkinni að íbúarn-
ir komust að því að við væruin ekki
par,“ segir Ása.
— Skiptir máli hveijir búa satnan?
„Það er auðvitað betra að þekkja
þá sem maður býr með. Við erum
úr sama vinahóp og þekkjumst því
vel. En við eigum okkar einkalíf, hér
er enginn með uppeldiskomplexa.
Það hefur til dæmis ekki komið upp
ágreiningur um hvaða tónlist á að
spila þrátt fyrir að plöturnar séu
samanlagt um 400. Það sem er flókn-
ast við þetta sambýli eru kaup á
mjólk og viðlíka drykkjarvörum, þvi
enginn drekkur það sama og ekkert
má gleymast í innkaupum.“
. Morgunblaðið/BAR
Halldóra ásamt syninum Birgi og Kristínu Sævarsdóttur, sem hefur
leigt með Halldóru siðan í vor.
Morgunblaðið/Einar Falur
Á mannmörgu heimili eru sjaldnast allir heima; þegar ljósmyndar-
ann bar að garði voru aðeins Hilmar og Ása viðlátin.
Vilji fólk eiga sitt einkalíf, þá leigir
það einsamalt. Ég vil hafa fólk í
kringum mig, rétt eins og ég er
vanur úr fjölskyldunni," segir 24
ára Seyðisfirðingur, Hilmar
Sigurðsson, en hann leigir ásaml
skólafélögum sínuin úr ME, Ásu
Jóhannsdóttur, Birni Sveinssyni
og Ragnheiði Sívertsen frá
Egilsstöðum. Þau eru öll í námi;
Ása í garðyrkju, Hilmar í
Vélskólanum og Björn í
Tækniskólanum. Ragnheiður
dvelur aðeins í bænum uni helgar
og var því ekki með í spjallinu.
Hópurinn hefur ekki leigt _
saman nema í tæpan mán-
uð og þvi er lítil reynsla
komin á sambýlið. Allt hefur gengið
að óskum enda húsreglan einföld;
að taka tillit til annarra. Þrif og elda-
mennska fellur í hlut þess sem nenn-
ir og matur og annað til heimilisins
er sameiginlegt. Ása kannast þó við
að þrifin geti valdið pirringi.
— Hvers vegna leigið þið saman?
„Þetta kemur miklu betur út fyrir
okkur peningalega en það er eigin-
lega tilviijun að við fórum að leigja
saman. Ása var á götunni og vant-
aði einhvern til að leigja með. Hún
hafði samband við Björn sem var til
í það og svo bættust Hilmar og Ragn-
heiður við. Það voru ekki margar
íbúðir í boði, fólk vill miklu heldur
leigja hjónum með börn en hóp eins
og okkar. Það heldur sjálfsagt að
það gangi meira á hjá okkur. En við
erum ósköp róleg.“
Þau eru sammála um að stemmn-
Takmarkar
eínkaliflð
HALLDÓRA Pálsdóttir, 24 ára
einstæð móðir, hefur aldrei búið
ein. Fram að átján ára aldri bjó
hún í foreldrahúsum en fór þá
að leigja með vinkonum sínum.
Síðan þá hefur hún skipt fimm
sinnum um sambýlisfólk. Þar má
telja bestu vini hennar,
sambýlismann og fólk sem hún
vissi einungis hvað hét. Halldóra
segir reynsluna af sambýli vera
góða, það sé þroskandi að þurfa
að taka tillit til annarra. Allir
þeir sem hún hafj búið með séu
góðir vinir hennar í dag. En nú
sé kominn tími til að reyna upp
á eigin spýtur.
Eg hef fyrst og fremst leigt
með öðrum af hagkvæmn-
isástæðum. Það er aðalkost-
urinn. Þá hefur oft verið gott að
hafa félagsskap og það er þro-
skandi að búa með öðmm. Aðalgall-
inn er hversu takmarkað einkalífið
er. Maður gerir ekki það sem manni
sýnist," segir Halldóra.
Sambýlin hafa varað i lengri og
skemmri tíma og Halldóra segir þau
hafa verið vandræðalaus. „Auðvitað
hefur komið upp ágreiningur en
hann hefur ávallt verið hægt að
jafna. Ég er í Manngildishreyfing-
unni, sem stofnaði Flokk mannsins
og hef leigt með þremur þaðan. í
hreyfingunni hef ég lært mikið um
samskipti og nauðsyn þess að koma
fram við fólk eins og manneskjur.
Mér hefur reynst það betra en að
leigja með vinkonum mínum, gaml-
ir vinir ættu ekki að leigja saman.
Þeir sem þekkjast minna sýna meiri
tillitssemi og gera ekki eins miklar
kröfur til manns sem persónu;
hvernig maður hegðar sér.“
— Hvernig er fyrir einstæða
móður að búa með einhleypu fólki?
„Það hefur gengið ágætlega. Það
verður auðvitað til þess að sambýl-
isfólk mitt getur ekki haldið partí
og þess háttar og ég finn einstöku
sinnum til eftirsjár þegar ég sit
heima en þeir sem ég bý með geta
farið það sem þeim sýnist. En það
var oft ijorugt hjá mér og vinkonum
mínum þegar við leigðum í fyrsta
skipti."
— Hefur enginn misskilið ástæð-
ur sambýlisins?
„Nei, en sumum þótti það vissu-
lega skrýtið þegar ég leigði með
strák úr hreyfingunni. Hann var
einstæður faðir og við skiptumst á
að passá börnin. Svo tók hann sam-
an við konuna sína fyrrverandi og
hún flutti inn til. okkar með eitt
barn. Við vorum þá skyndilega sex
í lítilli þriggja herbergja íbúð. Og
þó að okkur kæmi vel saman og
skiptumst á að passa og elda, gekk
sambýlið ekki til lengdar. Það er
ekki hægt að búa með pari. Þau
vilja skiljanlega vera út af fyrir sig
og þeim sem búa með parinu kann
að líða eins og þriðja hjóli undir
vagni.“
Morgunblaðið/Sverrir
Enn sem komið er eru innanstokksmunir fáir hjá bræðrunum
Ófeigi og Sturlu. Sturla segir þá ekki hafa safnað sér í stóra
búslóð, heldur reyni þeir að fá það lánað sem vanti.
Eg var í MA og bjó fyrstu
þijú árin á heimavistinni. í
fjórða bekk langaði mig til
að breyta til, fá meira næði og
meira. pláss. Ég leigði þá með
bekkjarbróður minum og gekk vel,“
segir Sturla en bróðir hans var
vant við látinn er viðtalið var tek-
ið. Að loknu stúdentsprófi fór hann
í nám til .Reykjavíkur og leigði þá
íbúð með tveimur félögum sínum.
„Það var hreint ekkert auðvelt fyr-
ir okkur að fá íbúð, fólk vill síður
leigja strákum en stelpum út af
þeim mun meiri sérþarfir."
— Eru einhveijir gallar við sam-
býli?
„Stundum er lítið næði, það kom
komið fyrir að strákamir og þeirra
gestir trufluðu mig við námið en
núna er þetta miklu rólegra. Svo
þýðir heldur ekkert að vera með
neinar sérþarfir, t.d. þar sem eru
sameiginleg matarinnkaup. Þar
sem peningar eru af skornum
skammti, verða menn að vera til-
búnir að fóma uppáhaldsmatarteg-
undinni fyrir nauðsynjar."
Þrír nemar úr Myndlista- og handíðaskólanum:
Á Spítalastígnum í Reykjavík
leigja þijár stúlkur úr
Myndlista- og
handíðaskólanum. Guðrún
Halldóra Sigurðardóttir, 24 ára,
Guðrún Hjartardóttir, 23 ára
og Ásta Vigdís Jónsdóttir 22 ára
hafa búið saman í fjóra mánuði.
Þær hafa allar reynslu af
sambúðarformi sem þessu og
vita því hvaða víti skal varast,
eigi sambýlið að ganga
áfallalaust.
Þegar stelpurnar fluttu
saman reyndust búslóð-
irnar þijár passa furðu vel
saman. Þær segjast hafa átt allt
til alls, nema kökudiska. Auk þess
eigi þær yfrið nóg af brauðristum
þar sem hver kom með eina í búið.
„Auk leigunnar eru hreinlætisvör-
urnar sameiginlegar en matinn
kaupir hver fyrir sig, vegna
slæmrar reynslu úr fyrri sambýl-
um. Við höfum hver sína hillu í
ísskápnum en ég bjó eitt sinn með
þremur öðrum í íbúð þar sem slík
Þrjár
brauðristar
enengir
kökudiskar
skipting var ómöguleg. Við urðum
því að merkja hvert einasta snitti,"
segir Guðrún Haildóra.
Þegar margir leigja saman get-
ur reynst erfitt að verða sér úti
um íbúð. „Við höfum oft mætt
tortryggni, því fleiri sem eru í
hópnum, þeim mun meiri tor-
tryggni og verst er ef hópurinn
er blandaður. En okkur er sama
hvort í hópnum eru strákar eða
stelpur.
Það er bæði ódýrara og
skemmtilegra að búa saman, mun
betra en að leigja herbergi með
aðgang að baði og eldhúsi sem
kostar svipað eða meira. Svo lærir
fólk að taka tillit til hvers annars."
— En hvað um gallana?
„Uppvask og þrif eru alltaf að-
alvandamálið í svona sambúð. Það
fer óskaplega í taugarnar á fólki
að vera sífellt að þrífa eftir aðra.
Við skiptumst á um húsverkin."
— Gætuð þið hugsað ykkur að
leigja með hveijum sem er?
„Nei, það skiptir höfuðmáli
hveijir búa saman. Okkur kemur
vel saman, við höfum svipaðan
lífsstíl og skoðanir. Við höfum einu
sinni orðið ósáttar um hvaða piþtu
ætti að spila en það var ekki alvar-
legur ágreiningur," segja þær og
Guðrún Halldóra bætir því við að
hún gæti ekki hugsað sér að búa
með fólki sem hún þekkti ekkert.
Helst vilji hún leigja íbúð ein, sem
hún geti innréttað eftir eigin höfði.
En bætir því við að það verði varla
í bráðina. En nafna hennar er
ekki á sama máli, segist varla
geta hugsað sér að búa ein, henni