Morgunblaðið - 03.07.1991, Page 14

14
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 3. JÚLÍ 1991
Wafa og Zoheil Saddamaðdáandi og sonurinn Akmed.
Blaðamaður Morgunblaðsins í Irak
Vanessa Redgrave við komuna til A1 Rasheed.
„Við höfum í öðru að snúast
nú en framleiða eiturvopn“
Kynjasögur um Saddam, eftirlit og upplýsingaráðherra að fá uppreisn æru
Texti og myndir: Jóhanna Kristjónsdóttir
„VIÐ höfum annað við tíma okkar að gera um þessar mundir en
framleiða eiturvopn. Hernaðaruppbygging getur ekki haft forgang
nú þegar iðnaður og aðrir atvinnuvegir eru í rúst. Það er mikið
miskunnarleysi að ekki skuli vera aflétt viðskiptahömlunum og því
erum við illa staddir með alls konar nauðsynlega varahluti og
tæki sem gætu greitt fyrir að lífið kæmist á rétt ról. Við hljótum
líka að krefjast þess að inneignir Iraka erlendis verði affrystar
snarlega svo við getum tekið upp viðskipti á jafnréttisgrundvelli."
Ég var á fundi hjá iðnaðarráð-
herra íraks, dr. Hammedi A1 Sa-
ádi. Hann er stillilegur í fasi og
notaði ekki sterk orð en varð
tíðrætt um óréttlætið sem írakar
væru beittir þó þeir hefðu sam-
þykkt alla skilmála sem þeim voru
settir við vopnahlésgjörðina. Þessa
daga var sendinefnd Sameinuðu
þjóðanna í írak til að rannsaka
vopnabúr og verksmiðjur þar sem
ajungilak.
IGLOO
SVEFNPOKINN
MEST SELDI POKINN í EVRÓPU
SUMARTILBOÐ
KR. 10.990 STGR.
-3KMAK FWMUR
SNORRABRAUT 60, SÍMI 12045
grunur lék á að annað tveggja
væru geymd efnavopn eða alla
vega efni til að búa þau til. Dr.
Saádi sagði það hvarflaði ekki að
írökum annað en leyfa þeim að-
gang að því sem væri á þeirra
verksviði að kanna.
Til marks um þann hægagang
sem er enn á öllu í landinu vegna
viðskiptabannsins má nefna að nú
eru aðeins framleidd 2 þúsund
megavött rafmagns en ársfram-
leiðsla var áður 9 þúsund. Ráðherr-
ann bjóst við að í lok ársins gæti
hún þó verið komin í 6 þúsund
megavött og þar með tækist ekki
að auka hana meira nema banni
yrði aflétt og írakar fengju aðgang
að inneignum sínum erlendis á ný.
Síðustu árin hafa verið byggð
orkuver í landinu með framleiðslu-
getu upp á þúsund megavött til
að fullnægja aukinni eftirspurn.
Þetta hefur verið í samvinnu við
ítali, Þjóðveija og Breta en trúlegt
að ekki verði af þvi í bráðina við
núverandi aðstæður.
Ráðherrann sagði um það spurð-
ur að írakar ætluðu ekki að hika
við að vinna með neinum erlendum
fyrirtækjum eftir að ástandið
kæmist i lag. Bandarísk fyrirtæki,
bresk eða frönsk — „þau eiga öll
aðgang að vinnu hér hvað sem
stríðsrekstri þeirra á hendur okkur
líður“ sagði hann.
Það hefur verið í fréttum síðustu
daga að fyrrnefndum fulltrúum SÞ
hafi verið meinaður aðgangur að
einhveijum verksmiðjum og Irakar
hafi til að byija með notað þann
fyrirslátt til að hleypa þeim ekki
inn að stóra Eid-hátíðin hafi verið
að ganga í garð. Ráðherrann sagði
að ekki kæmi annað til greina en
vinna með eftirlitsnefndarmönn-
um. „Þeir fá aðgang að því sem
þeir óska eftir og er í samræmi
við þeirra hlutverk," sagði dr. Sa-
ádi. Svo virðist þó sem þessir er-
lendu fulltrúar geri sér ekki alls
kostar grein fyrir mikilvægi þeirrar
hátíðar. Sömuleiðis læðist óneitan-
lega að mér grunur um að þeir
hafi þanið verksvið sitt nokkuð út.
Mér finnst ennfremur það bera
keim af ofsóknarbijáli að ganga
svona nokkurn veginn út frá því
sem gefnu að eitthvað gruggugt
sé á seyði þó írakar vilji fá að
halda sína hátíð í friði eða að
nefndin haldi sig innan sinna
marka.
Nú hef ég í sjálfu sér ekki hugs-
að mér að taka til þess afstöðu
hvort írakar eru að fela búnað eða
ekki. í sjálfu sér mættu Sameinuðu
þjóðimar þó ígrunda að það er
fáránlegt að ætla sér að ganga svo
hart að írökum að þeir geti ekki
einu sinni séð um lágmarksland-
vamir. Öllum er kunnugt um að
ísraelar ráða yfir kjarnorkuvopn-
um, að Sýrlendingar eiga efna og
eiturvopn og það hefur verið talað
hljótt um að Saudar og íranir séu
að koma sér upp alls kyns græjum
til að framleiða efna- eða jafnvel
kjarnorkuvopn. Þegar ég ræði
þetta við íraska kunningja koma
þessar röksemdir jafnan upp og
mér þykir það í sjálfu sér rökrétt.
Það er eitt sem ekki hefur
brugðist þó fæst annað gangi.
Öryggisþjónustan starfar af krafti.
Erlendir blaðamenn hafa ekki ýkja
mikið athafnafrelsi fremur en fyrri
daginn hvað sem líðuryfirlýsingum
um aukið svigrúm þeirra og vænt-
anlegar umbætur í lýðræðisátt.
Blaðamenn eru sem fyrr látnir
vera á Hotel A1 Rasheed og þar
er ekki undan neinu að kvarta
nema verðlaginu sem hefur hækk-

'
að meira en ég hefði getað gert
mér í hugarlund. Það er á allra
vitorði að hlerunarbúnaður er í
herbergjum blaðamanna en það
talar enginn um það. í stóru for-
dyri hótelsins sitja daginn út og
inn einhveijir náungar sem hafa
að því er virðist lítið annað að
gera en gera einhveijum viðvart
ef blaðamaður fer út án þess að
hafa gert þeim góðu mönnum
herra Udeh og herra Khalid við-
vart á blaðamannamiðstöðvarborð-
inu.
„Hótelið hefur sérstaka bílstjóra
sem æskilegt er að þið notið,“ var
mér bent kurteislega á við kom-
una. Ég nýtti mér þjónustu þeirra
í tvo daga og bílstjórinn Zooheil
var bæði vænn og gjörvilegur og
stækur Saddamsinni. Hann bauð
mér heim til sín og ég heilsaði upp
á fjölskylduna, konuna, soninn
fjögurra mánaða, mágkonur hans
tvær og tengdaforeldra auk nok-
kurra frænda og frænka. Önnur
mágkona hans er enskukennari en
hún virðist starfa í þjónustunni í
tómstundum. Hún spurði mig
spjörunum úr um afstöðu mína til
Saddams Hussein ... „Við höfum
myndir af honum í hveiju herbergi
því okkur þykir svo vænt um
hann.“ Og Zooheil sýndi mér brúð-
armyndina af sér og konu sinni
sem var tekin við stóra mynd af
forsetanum. „En sniðugt," sagði
ég. „Þetta er nákvæmlega eins
mynd og ég fékk þegar ég var hér
siðast og hef gætt hennar vel. Svo
á ég púða með áþrykktri mynd af
forsetanum ykkar.“ Fjölskyldan
laust upp fagnaðarópi þegar þetta
var þýtt; skýrslan um mig hefur
ábyggilega verið góð þann daginn.
En ég var greinilega stundum
til vandræða. Kvöldið eftir ég kom
birtist íraskur kunningi, bílstjóri í
tveimur síðustu ferðum, Eytan
Imam, að heimsækja mig og bjóða
mér í bíitúr og heim að hitta famel-
íuna. Hann var rekinn úr starfi sem
bílstjóri, en er raunar tæknifræð-
ingur að mennt, við A1 Rasheed í
mars þegar hreinsun var gerð
meðal bílstjóranna. Hann hefur
ekki legið á skoðunum sínum og á
sér nú þann draum að komast úr
landi með fjölskyldu sína. Ég fór
niður að hitta hann því ég hélt að
erfíðara væri að koma hlerunum
við í þessum víðáttumikla forsal.
Hann sagði að fylgst væri með
öllum ferðum sínum og hann væri
orðinn logandi hræddur. Ég sagði
það væri skynsamlegra að við
skröfuðum saman utan hótelsins
og mér litist prýðilega á þessa
hugmynd að fara í bíltúr. Við vor-
um að labba áleiðis að útidyrunum
þegar starfsmaður blaðamannam-
Viðgerð er hafin á kúpli einu moskunnar í Bagdad sem Iðnaðarráðherrann dr. Saádi og linakk-
ég veit til að hafi skemmst í Ioftárásunum. inn á túlknum.