Morgunblaðið - 22.09.1991, Blaðsíða 4

Morgunblaðið - 22.09.1991, Blaðsíða 4
4 FRETTIR/YFIRLIT MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 22. SEPTEMBER 1991 ERLENT INNLENT Slakur ár- gangur 6. arið i roð Seiðarannsóknir Hafrannsókna- stofnunar benda til að þorskár- gangurinn 1991 verði sá sjötti í röð lélegra árganga. Kristján Ragnarsson, formaður LÍÚ, segir að til greina komi að banna drag- nóta- og netaveiðar við suður- ströndina á meðan þorskurinn hrygni þar. Jakob Jakobsson, for- stjóri Hafrannsóknastofnunar, tekiir undir þetta. Rafstrengur vestur um haf? Bandarískt verkfræðifyrirtæki kannar möguleika á flutningi raf- magns til Norður-Ameríku um sæstreng til Nýfundnalands. Dilkakjötíð hækkar Dilkakjöt hækkaði um 8,7%, úr 425 kr. í 462 kr. kílóið, þrátt fyrir að niðurgreiðslur hafí verið auknar um tsaplega 22 kr. á kíló. Spánverjar krefjast en veiðiheimilda Spánverjar halda fast við kröfur um veiðiheimildir í íslenzkri lög- sögu, sem skilyrði fyrir EES-samn- ingi. Þetta kom fram í viðræðum Þorsteins Fálssonar sjávarút- vegsráðherra og Pedros Solbe Mira, spænsks starfsbróður hans. ÍJtlit fyrir hækkun hjá Pósti og síma Pósti og síma er ætlað að leggja um milljarð króna í ríkissjóð á næsta ári. Guðmundur Björns- són, aðstoðarpóst- og símamála- -stjóri, segir að þetta þýði að stofn- unin verði að hækka gjöld sín um 10-15%. Atvinnutryggingarsjóður gjaldþrota Byggðastofnun segir Atvinnu- Vilja 4 mílna „fiskveiðilögsögu" um Eyjar Hópur fólks í Vestmannaeyjum hefur ritað Þorsteini Pálssyni sjávarútvegsráðherra bréf og farið fram á að fjögurra mílna fískveiði- lögsögu verði komið. á í kringum eyjarnar, þar sem allar veiðar með önnur veiðarfæri en net, línu og handfæri verði bannaðar. Ráð- herra segist vilja skoða hugmynd- tryggingarsjóð, sem settur var á laggirnar í tíð síðustu ríkisstjórn- ar, vera gjaldþrota. Talið er að atvinnutryggingardeild Byggða- stofnunar þurfi 1,4 milljarða kr. á næsta ári til að geta borgað af lánum. Sparnaður í heilbrigðiskerfinu Sighvatur Björgvinsson heil- brigðisráðherra er með áform um sparnað í heilbrigðiskerfinu, sem meðal annars felist í hærri gjöldum fyrir þjónustu sérfræðinga, heilsu- gæzlustöðva og tannlækna. Þá á að þrengja þann hóp, sem greiðir ekkert fyrir tannlækningar. Uppi eru hugmyndir um að leigja starfs- liði sjúkrahúsa skurðstofur um helgar og sjúklingar geti greitt fyrir aðgerðir, sem þá fari fram, í stað þess að bíða á biðlista eftir aðgerð. Yfir milljarðs tap hjá ÍSAL Nú stefnir í meira en milljarðs tap á rekstri íslenzka álfélagsins "á árinu vegna óvenjulágs álverðs á heimsmarkaði. Austurstræti opnað fyrir bílaumferð Borgarstjórn Reykjavíkur sam- þykkti að opna Austurstræti til reynslu fyrir bílaumferð. ERLENT EB sendir ekki friðar- gæslusveitir til Júgóslavíu Utanríkisráðherrar Evrópubanda- lagsins (EB) ákváðu á fimmtudag að leggja á hilluna allar hugmynd- ir um að senda vopnaðar friðar- gæslusveitir til Króatíu til að sjá um að vopnahléi, sem átti að ganga í gildi í Júgóslavíu á mið- vikudag, yrði framfylgt. Utanrík- isráðherra Serbíu, Vladímír Jo- vanovic, aftók með öllu að slíkar sveitir yrðu sendar. Sambandsher Júgóslavíu herti árásir sínar í Króatíu til muna eftir að vopna- hléið átti að ganga í gildi en al- mennt er talið að það hafi verið síðasta tækifærið til að binda enda á blóðsúthellingarnar í lýðveldinu. Bildt reynir að mynda borgaralega stjórn Carl Bildt, for- maður sænska Hægriflokksins, fékk umboð til að mynda nýja ríkísstjórn eftir mikinn ósigur Jafnaðarmanna- flokksins í þing- kosningum í Sví- Car, Bildt þjóð sl. sunnu- dag, þann næst mesta í sögu flokksins. Jafnaðarmenn fengu 37,6% en Hægriflokkurinn og Kristilegi demókrataflokkurinn George Bush bættu við sig, svo og flokkurinn Nýtt lýðræði. Miðfiokkurinn og Þjóðarflokkurinn töpuðu hins veg- ar töluverðu fylgi. Flest benti til þess á föstudag að Bildt tækist að mynda stjórn fjögurra borgara- flokka, sem Nýtt lýðræði myndi verja vantrausti. Viðbúnaður efldur við Persaflóa George Bush Bandaríkjafor- seti kvaðst á miðvikuag ekki búast við að gripið yrði til hernaðarað- gerða gegn írök- um á næstunni þótt hann hefði gefið leyfí fyrir því að bandarískt herlið aðstoðaði eftirlitssveitir Sameinuðu þjóð- anna við að framfylgja ákvæðum vopnahléssamningsins. Öryggis- ráð Sameinuðu þjóðanna sam- þykkti á fimmtudag að leyfa Irök- um að selja nokkurt magn olíu á heimsmarkaði næsta hálfa árið en viðskiptabann hefur gilt gagn- vart landinu frá því Saddam Hussein sendi hersveitir inn í Kúveit í ágúst í fyrra. ísraelar yfirheyrðu fyrrum PLO-menn í Noregi Norðmenn hafa leyft útsendurum ísraelsku leyniþjónustunnar Mossad að yfirheyra Palestínu- menn sem sótt hafa um pólitískt hæli í Noregi, að sögn norska blaðsins Aftenposten á þriðjudag. Málið olli miklu uppnámi í Noregi og telja sérfræðingar í mannrétt- indamálum að yfirheyrslurnar séu brot á alþjóðasáttmálum sem Nor- egur á aðild að. Rannsókn Tamílamálsins í Danmörku: Frammámaður ber 107 sinnum fyrir sig minnistap ALLIR Danir vita hvað „Ta- mílamálið" snýst um. Það hef- ur valdið stjórnmálamönnum miklu hugarangri - og hróflað mjög við traústi almennings í þeirra garð. Svipt hefur verið hulunni af pólitískum hrossa- kaupum, alls kyns undirferli og því hvernig ráðamenn hafa farið undan i flæmingi, beitt lygum og hálfum sannleika, aðferðum sem flestir héldu að tíðkuðust ekki í lýðræðissam- félagi eins og því danska þar sem valdhafar hafa a.m.k. á yfirborðinu sýnt kjósendum virðíngu og gætt hófs. Þegar þingið hefur störf í byrjun október mun málið varpa skugga á stjórnmálalífið og störf þingmanna. Það er einkum forysta íhalds- flokksins sem hefur átt í vök að verjast. Mest Viggo Fischer Tamílarnir ættu skilyrðislaust að fá að sameinast en Ninn-Hansen lét „salta" málið í ráðuneytinu og hélt greinilega að hann kæm- ist upp með það. Harðar ásak- hefur mætt á Erik Ninn- Hansen, fyrr- verandi dóms- málaráðherra, en ýmsir aðrir, meðal þeirra Poul Schliiter forsætisráðherra, hafa verið dregnir inn í umræð- una og hinn síðarnefndi á æ erfið- ara með að hrinda í framkvæmd draumi sínum um nútímalegan og trúverðugan íhaldsflokk. Traust kjósenda hefur snarm- innkað og voldugir samstarfs- menn hans hafa orðið að segja af séj. Erfiðleikunum er ekki lok- ið, sífellt fleiri frammámenn flokksins lenda í því að þurfa að verjast árásum vegna málsins. H.P. Clausen, fyrrverandi dóms- málaráðherra, hefði verið endur- kjörinn þingforseti í haust án mótframboðs ef Tamílamálið hefði ekki komið til en nú eru líkur á baráttukosningum. Vinstriarmur flokksins býður ef til vill fram gegn honum, aðeins til að gefa Clausen til kynna að margir telji þátt hans í málinu vafasaman. Málið er kennt við nokkra tam- ílska flóttamenn frá Sri Lanka en það stafar ekki af því að þeir hafi haft bein afskipti af dönsk- um stjórrímálum. Það er heldur ekki deilt um það hvort of mörg- um flóttamönnum hafi verið leyft að setjast að í landinu. Það er aðeins deilt um gerðir ráðherra - í þessu tilviki Eriks Ninn-Hans- ens - hvað þingið hafi sagt að hann ætti að gera í málinu og hvað landslög mæli fyrir um að gert skuli. í stuttu máli er átt við lög sem heimila fjölskyldum tamílanna að fá landvist í Dan- mörku þegar flóttamennirnir hafa dvalist í landinu ákveðinn tíma. Þeir hafa rétt til að sam- eina fjölskyldurnar, segir í lögum sem þingið hefur sett og nú er búið að leyfa fjolskyldunum um- ræddu að sameinast en pólitísku eftirhreyturnar eru erfiðar við- fangs. Ráðherra hnikar til lögum Ninn-Hansen reyndi að fara í kringum þessi lög og það er ástæðan fyrir öllum látunum. Ráðherrann reyndi að eigin frum- kvæði - og með aðstoð nokkurra embættismanna - að takmarka réttinn til að sameina viðkomandi fjölskyldur. Alllangur tími leið áður en umboðsmaður þingsins hóf afskipti af málinu því að Tamílarnir og lögmenn þeirra skildu í fyrstu ekki hvers vegna lögin giltu ekki í máli þeirra. Umboðsmaðurinn úrskurðaði að BAKSVID eftir Nils Jorgen Bruun í Kaupmannahöfn anir voru nu bornar fram á ýmsa málsaðila sem sumir reyndu að þvo hendur sínar af bví en ioks var sett á laggirnar sérstakur rann- sóknardómstóll sem enn starfar og yfirheyrir alla þá stjórnmála- menn sem hafa á einum eða öðr- um vettyangi haft afskipti af málinu. Áður en dómstóllinn hóf störf sagði Schliiter í þingræðu að Ninn-Hansen hefði frá upp- hafi, þ.e. frá septembermánuði 1987, skýrt dómsmálanefnd þingsins, ríkisstjórninni og al- menningi frá þeirri ákvörðun sinni að leggja ekki þunga áherslu á rétt Tamílanna til að sameina fjölskyldurnar. „Engu hefur verið leynt," ítrekaði Schluter er hann hinn 25. apríl sama ár vísaði á bug kröfu stjórn- arandstöðunnar um sérstakan rannsóknardómstól til að fara ofan í kjölinn á málinu. Að sögn ráðherrans var krafan aðeins sett fram til að reyna að koma höggi á pólitíska andstæðinga en dóm- stóllinn varð samt að veruleika. Málið er að verða martröð fyr- ir flokkinn. Nýir endar á hnútn- um koma stöðugt í ljós og æ fleiri menn eru nefndir til sögunnar. Fjölmiðlar beindu um hríð mjög sjónum sínum að Grethe Fenger Moller, talsmanni flokksins í dómsmálum á þingi og hún varð fljótlega að segja. af sér þeirri stöðu. Hans Engell, núverandi dómsmálaráðherra, hefur einnig verið undir smásjánni. Ríkis- stjórnarfundur hinn 15. septemb- er 1987 hefur verið lykilatriði í málinu. Ninn-Hansen sagði að hann hefði á fundinum skýrt hin- um ráðherrunum frá gerðum sín- um og ekkert dregið undan. Margir ráðherranna, meðal þeirra ráðherrar flokksins Radik- ale venstre, neituðu að hafa heyrt á þetta minnst fyrr. I febrúar á þessu ári viður- kennir Schliiter að Tamíla-málið sé það versta sem hann hafi lent í á pólitískum ferli sínum og sök- in sé Eriks Ninn-Hansens. Síðan hefur forsætisráðherrann ekki tjáð sig um málið en látið dóm- stólinn um að kanna það, jafn- aðarmenn segja þessa afstöðu hans vera einstaklega hrokafulla. Skoðanakannanir gefa til kynna að mikill meirihluti kjósenda vilji að Ninn-Hansen verði dreginn fyrir ríkisrétt vegna málsins. Fáeinir embættismenn létu ekki múlbinda sig og vitnisburður þeirra skiptir sköpum. Það hefur komið.fram að Ninn-Hansen lét Erik Ninn-Hansen Fenger Moller bera fram spurn- ingu í dómsmálanefnd þingsins er hafði það markmið eitt að tefja fyrir rannsókn málsins. Fenger Moller segir nú að þegar hún hafi áttað sig á þessu hafí henni fundist að ráðherrann væri að misnota sig. I mars sagði dag- blaðið Jyllandsposten að jafn- aðarmenn biðu riú aðeins eftir því að Schlöter viðurkenndi að Tamílamálið væri orðið að slíkum bagga á stjórninni að hann yrði að segja af sér. Jafnaðarmenn væru reiðubúnir að myndastjórn ef svo færi, sagði blaðið. í apríl reyndi Ninn-Hansen enn að sanna að ríkisstjórnin hefði stað- ið að baki gerðum hans. Hann sagði m.a. að Mimi Stilling Jacobsen, úr Miðdemókrata- flokknum, og Flemming Kofoed Svendsen, úr Kristilega þjóðar- flokknum, hefðu vitað um mála- vexti en þau vísuðu þessu af- dráttarlaust á bug. Sendibréf til Jótlands Skyndilega er skýrt frá bréfi sem forsætisráðherra hafði sjálf- ur ritað hjúkrunarfræðingi á Jót- landi. Hún á tamílskan kunningja og skilur ekki hvers vegna ekk- ert er aðhafst í fjölskyldumáli hans. Schluter segir í bréfinu að rétturinn til sameiningar fjöl- skyldna Tamflanna hafi verið takmarkaður, þetta sé ekki for- gangsmál og markmiðið með þeirri stefnu sé að reyna að fá Tamílana til að hverfa aftur til Sri Lanka. Schliiter viðurkennir því í bréfinu, sem hann ritar í september 1988, að honum sé fullkunnugt um gerðir Ninn- Hansens. Samsteypustjórn íhaldsflokksins og Venstre er nánast lömuð vegna málsins og að sögn blaðsins Politiken í apríl vildu stuðningsflokkar minni- hlutastjómarinnar að mynduð yrði ný ríkisstjórn. Sehliiter var yfirheyrður af dómstólnum í júní sl. og stjórnar- andstaðan bjó sig undir að velta stjórninni vegna Tamílamálsins. Eftir nokkra daga sljákkaði þó í mönnum vegna þess að Schliiter vísaði útskýringum Ninn-Hans- ens á bug og reyndi ekki að verja hann. Jafnaðarmenn segjast nú bíða eftir niðurstöðu dómstólsins en enginn telur að Ninn-Hansen sleppi óskaddaður frá málinu og þannig er staðan núna. Síðasta fórnarlamb málsins er Viggo Fischer, þingflokksformaður íhaldsmanna, er nú hefur sagt af sér. Hann varð þekktur víða um heim er hann svaraði spurn- ingum rannsóknardómstólsins 107 sinnum með orðunum „Það man ég ekki". Niðurstaða í mál- inu fæst vart fyrr en á næsta ári og hætt er við að öldurnar lægi vart að fullu fyrr en langt er. liðið á áratuginn.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.