Morgunblaðið - 22.09.1991, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 22.09.1991, Blaðsíða 22
«22 MpRGUNBUMB MINNINGARw>í*i34Wim£ SEBTEMBERdWl 1 Minning: Jóhanna Kolbeins Fædd 24. febrúar 1930 Dáin 14. september 1991 Kveðjá frá barnabörnum Það var alltaf gott að heimsækja ömmu á Fjölnisveginn. Hún hafði alltaf tíma fyrir okkur og vissi hvað okkur fannst best. Þær voru góðar lummurnar hennar og heiti mysu- osturinn, eins og allt annað. Og það var skemmtilegt að spila við hana, sérstaklega þegar hún leyfði okkur að svindla. Eftir að hún flutti í Miðleitið og varð veik, var sjálfsagt að leika sér á gólfínu við rúmið með bílabraut- ina og dúkkurnar hennar. Þannig vildi hún hafa það. Við þökkum henni fyrir allt. Barnabörn Björg Grímsdóttir var látin og þeir einir eftir feðgarnir, Jón Stef- ánsson, orðinn roskinn maður, og Árni Þór Jónsson, ungur maður, en þó ekki svo mjög ungur að okkur þótti, þeim sem vorum ennþá yngri. Þá var það að spurðist að brátt liði að því að ný kona settist í hús- freyjusætið á þriðju hæðinni á Fjölnisvegi 13, þessu húsi þar sem náin skyldmenni bjuggu á öllum hæðum, þessu fjölskylduhúsi þar sem flestir þræðir stórrar ættar lágu saman. Það fór ekki hjá því að um væri rætt hvort þessi tvítuga stúlka gæti fyllt hið auða sæti Bjargar Grímsdóttur, þeirrar stór- gáfuðu konu. Vorið 1951 giftust þau Jóhanna og Árni Þór og fljótt varð það ljóst að Jóhanna fyllti sæti sitt með þeim ' ' ágætum að ekki varð á betra kosið. Hafi einhverjum dottið í hug að bera þær saman, Jóhönnu og Björgu Grímsdóttur, hefði sá sam- anburður verið út í hött. Jóhanna varð aldrei borin saman við neinn annan. Og Fjölnisvegur 13 hélt áfram að vera miðstöð stórrar fjöl- skyldu en nú bættist önnur fjöl- skylda við, fjölskylda Jóhönnu, stór og samhent fjölskylda, og Fjölnis- vegur 13 varð fljótlega sá staður sem flestir þræðir þeirrar fjölskyldu lágu um. Við Jóhanna Kolbeins höfum ver- ið samferða í fjörutíu ár en samt vissi ég aldrei hversu vel ég þekkti hana. Þessa konu sem þagnaði og ¦v • tók ekki þátt í umræðunni lengur ef einhverjum var sveigt, ef ein- hverjum voru ætlaðar aðrar hvatir en góðar, en notaði fyrsta tækifæri til þess að beina talinu inn á aðrar brautir, var þessi kona svona góð- gjörn að eðlisfari, eða kunni hún aðeins að stilla orðum sínum betur í hóf en aðrir? Duldi hún dýpstu hugsanir sínar fyrir öðrum? Enn þann dag í dag veit ég það ekki. En hitt veit ég að Jóhönnu fylgdi ljós. Þegar komið var inn fyrir dyr á Fjölnisvegi 13 var komið inn á birtu og gleði, þar sem öllum leið vel. Ekki ætla ég að efast um að það hafi verið ærið starf að sinna stóru heimili, ala upp sex börn, en hafa samt alltaf nóg aflógu fyrir aðra. En oftast var eins og Jóhanna þyrfti lítið fyrir þessu að hafa. í annríki daganna stafaði frá henni notalegri hlýju sem umvafði þá sem nærri henni voru. Ef til vill var Jóhanna þarna öll. Ef til vill var hlutverk hennar í lífinu það að vera, r Minning Semjum minningargreinar, afmælisgreinar, tækifærisgreinar. Önnumst milligöngu við útf ararstofnanir. Sími 91-677585. Fax 91-677586. ekki sjálfri sér, heldur samferða- mönnunum. Og það var safnast í ljósið. Það er ekki svo mjög ofmælt að á Fjöln- isvegi 13 hafi verið fullt hús þau ár, sem hún bjó þar. En svo kom að því á miðjum aldri að heilsan bilaði og Jóhanna og Árni Þór fluttu sig um set, þangað sem minna yrði umleikis. En lífið varð ekki skilið eftir og það fylgdi þeim í Miðleitið og ennþá stafaði geislum frá Jó- hönnu, þó að ljóst væri að hin þung- bæru örlög yrðu ekki umflúin. Lokabarátta hennar varð löng og hetjuleg. Það er sár harmur kveðinn að Árna Þór, börnunum og öllum þeirra nánustu. En Jóhanna er ekki farin. Hún skilur eftir sig lifandi minningu, því dýrmætari sem lengra h'ður, þegar sársauki þessar- ar stundar er liðinn hjá. Við Björg verðum ævinlega þakklát fyrir þau forréttindi að hafa fengið að verða Jóhönnu Kolbeins samferða í fjöru- tíu ár. Árni Benediktsson Bestu veislur barna okkar og æsku voru haldnar á þriðju hæð í húsinu við Fjölniesveg 13, bæði vegna þess hvað Jóhanna bakaði góðar kökur og þess að Kolbeins- fólkið var svo hresst og skemmti- legt. I þá daga bjó stór hluti móður- ættar okkar á Fjölnisvegi 13. I öll- um fjórum íbúðum hússins bjó frændfólk að norðan. Á þriðju hæð- inni var heimili ömmubróðir okkar, Arna Þórs Jónssonar, konu hans, Jóhönnu Kolbeins og barnanna sex. Þó að Árni Þór sé ömmubróðir okk- ar eru börnin j)eirra Jóhönnu á ald- ur við okkur. I faðmi þessarar stóru fjölskyldu sat langafi í hægindastól og horfði á okkur blindum augum þegar við komum í heimsókn. Hús- ið við Fjölnisveg var hús margra kynslóða. Þegar við vorum litlar héldum við að atkvæðið fjöl í Fjöln- isvegur vísaði til hinna fjölmörgu íbúa. Jóhanna var hjarta hússins. Þessi félagslynda kona var með afbrigð- um góð húsmóðir og móðir. Sauma- skapur, eldamennska og barnaupp- eldi lék í höndum hennar. Hún tók opnum örmum á móti stöðugum straumi gesta og öllum vinum barn- anna sex. En aldrei hvarflaði það að okkur að Jóhanna hefði mikið að gera. Kannski vegna þess að á þessum tímum var fólk ekki farið að þjást af krónískum tímaskorti. En ekki síður vegna þess að hús- móðurhlutverkið var Jóhönnu í blóð borið. Hún kunni listina. Auk þess ræktaði Jóhanna ekki aðeins heim- ili og fjölskyldu, heldur ræktaði hún sjálfa sig um leið. Börn þeirra Árna og Jóhönnu eignuðst fjölskyldur og dreifðust um heiminn. Engan systkinahóp þekkjum yið sem hefur jafn náið samband innbyrðis og við foreldra sína. Þegar börnin voru flutt að heiman og Jóhanna farin að fínna fyrir sjúkdómnum sem dró hana til dauða, fluttu þau Árni Þór af Fjöln- isveginum. í litlu íbúðinni í Miðleiti söfnuðust börn, tengdabörn og barnabörn saman og þar sló hjarta fjölskyldunnar. Síðustu árin var Jóhanna mjög veik af krabbameini. Við systurnar heimsóttum hana í síðasta sinn í sumar, önnur okkar til að sýna henni nýfædda dóttur. Það var gest- kvæmt hjá Jóhönnu að vanda og gestir á öllum aldri sátu í kringum rúmið hennar og þáðu veitingar. Jóhanna hló og spjallaði, rifjaði upp gamlar minningar, skoðaði myndir af barninu og forvitnaðist um fólk- ið á myndunum. Sjúkdómurinn hafði tekið sinn toll af henni, en það var eins og hún neitaði að láta hann taka allt. Hún var íklædd fal- legustu blússunni sinni og vel greidd eins og venjulega. Rúmri viku síðar var hún öll. Þvílík sjálfs- virðing að hugsa svona vel um út- lit sitt til hinstu stundar! Jóhanna Kolbeins var sterk og góð kona sem við erum þakklátar fyrir að hafa fengið að kynnast. Björg og Margrét Árnadætur Fáir hafa skilað þjóðinni merkara ævistarfi en móðirin Jóhanna Kol- beins, frænka mín. Til fárra hefir mér þótt betra að koma en þeirra hjónanna Árna Þórs Jónssonar og hennar. Þessar hugsanir bæra á sér af því að hún kvaddi jarðneska vist heima hjá sér í Miðleiti 7 í Rvík sl. laugardag, 14. september. Eg lít um öxl til liðna tímáns af því tilefni og minnist hve miklir og góðir bræður þeir voru sr. Halldór Kolbeins, faðir minn og Þorvaldur Kolbeins, prentari, faðir hennar. Við fengum í arf frá þeim það hlýja þel, sem góðri ættrækni fylgir. Þess vegna lá leið mín inn í heimilishlýju og þjóðlegan blæ í Meðalholtinu, þar sem foreldrar Jóhönnu áttu inni sitt með börnum sínum, þegar ég var lýðveldisvorið 1944 í Reykjavík. Það var fermingarvorið hennar Jó- hönnu. Og ég man vel að hún hélt á yngri systur sinni, að veita henni hugarró þegar ég sá hana fyrst. Þá áttu foreldrar hennar þegar 8 börn, þau Þorvaldur Kolbeins prent- ari og frú Hildur Þorsteinsdóttir Kolbeins. Mér fannst Jóhanna, elsta dóttir þeirra, fallegt ungmenni þar sem hún sat með litla systur sína í fangi. Það gerði ástúðin sem af andliti stafaði. Móðurleg umhyggja og ástúð var einkenni hennar og atgervi alla ævidaga sem ég þekkti til. Það kom fram í málblæ, fasi og framkvæmd. Þegar hún fæddist foreldrum sínum 24. feberúar 1930 segir mér svo hugur að hafi fæðst ættmóðir, frjór sproti af miklum laufguðum ættarmeiðum, bæði í föður- og móðurætt. Börn voru mörg í fjölskyldu beggja foreldra og elst er hún 10 systkina, sem fæddust á 20 árum. Barnaláni átti hún sjálf að fagna. Börn hennar og Árna Þórs Jónsson- ar, yfirdeildarstjóra, eru: Björg, kennari, gift Vernharði Gunnars- syni, garðyrkjumanni, og eiga þau 1 barn; Jón Stefán, fulltrúi, kvænt- ur Ingibjörgu Á. Hjálmarsdóttir, hjúkrunarfræðingi, og eiga þau 3 börn; Hildur, kennari, gift Magnúsi Halldórssyni, húsgagnasmið, og eiga þau 3 börn; Þorvaldur Kol- beins, verkfræðingur, kvæntur Guðfinnu Emmu Sveinsdóttur, kennara, og eiga þau 2 börn; Sveinn Víkingur, verkfræðingur, kvæntur Lilju Sigrúnu Jónsdóttur, lækni, og eiga þau 2 börn; Sigrún, hjúkrunar- fræðingur, gift Einari Birgi Har- aldssyni, lyfjafræðingi, og eiga þau 2 börn. Minningar um hana og börnin, bæði systkinin og eigin börn, gera það að í huga mér rifjast upp er- indi þjóðskáldsins Matthíasar Joch- umssonar. Fagurt barn er sigursálmur sýnir undur kærleikans, lýsir meira en ljósahjálmur lögin djúpu Skaparans. Sú var raun í lífi Jóhönnu, að gleði og fögnuður fylgdu hverju barni og barnabarni. Flestar voru þær stundir sem báru þann blæ á heimilinu á Fjölnisvegi 13, þar sem heimili þeirra hjónanna stóð frá brúðkaupsdegi, 30. júní 1951 til 2. janúar 1985, er þau fluttu í Mið- leiti 7. Þar dreif margt á dagana meira en í 30 ár með sólskini og skúrum, *"sem deildu dögum og stundum. allt frá fyrsta húsmóður- degi var tengdafaðir hennar í sam- fylgd á heimilinu, fyrst ern en förl- aðist með aldri og andaðist með fölnaða sjón í hárri elli í mars 1970. Hann átti viðmótsþýtt skjól hjá Jó- hönnu allar stundir sem hollt er að hugsa um. Börn þeirra hjóna uxu úr grasi heima og hófu heimilishald sitt með maka í skjóli styrkrar móður. En þar hóf líka heilsuspillirinn árásir sínar á líkamshreysti hennar. Jó- hanna mátti mæta margri þungri sókn af hans hendi. Nær lagi er að segja að 7 hafi hún átt harðar orrustur á veikindavelli síðasta ára- tug ævi sinnar, sem hlaut að ljúka með ósigri fyrir ofurvaldi sjúkdóms- ins. Það varð þrátt fyrir frábæra hjálp hjá læknum og starfsliði Borg- arspítalans alla tíð. En mikið bætti í baráttunni að finna fúsleika þeirra og einnig hjálpsemi heimahjúkrunar Reykjavíkurborgar og liðsemd heimahlynningar Krabbameinsfé- lagsins. Allt hennar fólk þakkar innilega fórnfýsi og ástúðlega umönnun nefndra aðila. Hugur Jóhönnu var einbeittur og styrkur meðan stríðið stóð og ekki breyttist hugarþelið sem erindi þjóðskáldsins M.J. lýsir vel: Eigin ævikjörum aldrei sál þín kveið. En ef aðrir grétu aldrei vel þér leið. Dótturást átti hún ríka að létta móður sinni ævikjörin eftir lát föður hennar á öndverðu ári 1959. Því hélt hún fram allt til æviloka Hildar á sumri 1982. Það kann að hafa átt þátt í að seinka því að Jóhanna leitaði læknis við sjúkleika sínum. Eftir lát móður hennar hófst barátt- an við sjúkdóminn. En hvernig sem á stóð var móðurhugur hennar jafn styrkur og umfaðmaði öll systkini hennar og tengdafólk jafnt og eigin börn, já, beindist að öllum niðjum og venslafólki allrar fjölskyldunnar. Ég fjölyrði ekki margt um það en læt ljóðahendingar M.J. merla mál- ið: Hún var sterk í straumi, sterk þá brosti sól, sterk og stillt í glaumi, sterkust þó er fól dauðans skuggi byggð og borg. Ég vík huga að fyrri dögum fag- urs mannlífs á Fjölnisveginum og þakka Guði þá ánægjureynslu, sem fylgdi ávallt kynnum við Jóhönnu Kolbeins og eiginhiann hennar, Árna Þór. Þau fundu hvort annað fyrir meira en 4 áratugum þegar æskan hló og framtíðin var full af vonum. Þau áttu gagntrausta sam- fylgd með öllum sínum, sem í engu kiknaði þótt elnaði sjúkdómur. Hug- kvæmni, þrek og þollyndi Árna að gera dægrin ávallt betri gefur blæ- brigðaríka, litsterka mynd af fórn- fýsi og færni hans að styðja og efla eiginkonuna í harðri sjúkdóms- baráttu. En okkur gleymist ekki heldur hin glaða vikafúsa samfylgd á fyrri tíð við sól og yndi góðu daganna. Þetta er hollt að eiga í minni og geta látið ljóðahendingar M.J. gefa minningunum skýra drætti: Gakk þú góða móðir Guðs í heilagt ljós. Gömlu göfgu slóðir grátið ykkar rós. Guð blessi alla sem minnast Jó- hönnu Kolbeins og myndríkar minn- ingar þeirra. Hann styðji þann sem þarf, ættmenni, ástvini, börn, niðja og eiginmann. G.H.K. Látin er Jóhanna Kolbeins, eftir langa og hetjulega baráttu við lang- vinnan og banvænan sjúkdóm. Endurminningarnar streyma fram í hugann. Ung að árum kom hún hingað í húsið að kveldi brúð- kaupsdags síns og frænda okkar, Árna Þórs Jónssonar, fyrir réttum fjörutíu árum. Húsmóðurstörfin urðu brátt umsvifamikil er börnin fæddust eitt af öðru og urðu þau sex. Auk þess var á heimilinu aldr- aður tengdafaðir, Jón Stefánsson, sem hún annaðist af alúð uns yfir lauk. Var henni það mikið kappsmál að láta hann ekki frá sér á sjúkra- hús, þegar heilsu hans hrakaði. Það tókst henni og lést hann á heimilinu í hárri elli. Kynni okkar hófust brátt og urðu varanleg og afburðagóð svo að aldr- ei bar skugga á. Vart var unnt að hugsa sér betri konu í sambýli, allt- af sama jafnaðargeðið, alltaf sama jákvæða hugarfarið, hvað sem á bjátaði. Ekkert mátti hún aumt sjá og var ætíð til staðar til uppörvun- ar og huggunar ef hún vissi af ein- hverjum sem um sárt átti að binda vegna veikinda, ástvinamissis eða annarra aðsteðjandi erfiðleika. Einnig var gestagangur mikill á heimilinu og fóru þaðan allir hress- ari og betri manneskjur. Slík voru áhrif hennar. Ekki gleymdi hún öldruðu fólki og einstæðingum og voru ófáir undir hennar verndar- væng og gleymdust aldrei þegar efnt var til veislufagnaðar á heimil- inu. Oft höfum við, frændfólk Árna Þórs, rætt það hvílíkt gæfuspor hann sté, er hann gekk að eiga Jóhönnu. Hann elskaði konu sína og virti og kom það hvað skýrast í ljós, er hann annaðist hana á ia.gr- an og aðdáunarverðan hátt í veik- indastríðinu. Börnin og tengdabörn- in, sem öll eru mikið mannkosta- fólk, svo og barnabörnin þrettán, véku vart frá banabeði hennar og fékk hún hægt andlát heima í faðmi fjölskyldunnar. Dauði Jóhönnu er ótímabær og erfitt að sætta sig við þá staðreynd að hún sé ekki lengur hér á meðal okkar. En hún lifir vissulega áfram í hugum okkar allra, sem hana þekktu, sem göfug kona sem alls staðar lét gott af sér leiða. Með virðingu og þökk minnumst við þess tímabils, rúmlega þrjátíu ára, sem við vorum þeirrar auðnu að- njótandi að búa undir sama þaki og hún. Við vottum Árna Þór og fjöl- skyldu, svo og stóra systkinahópn- um hennar, okkar dýpstu samúð. Blessuð sé minning Jóhönnu Kolbeins. Fjölskyldan Fjölnisvegi 13 Elskuleg mágkona og heimsins besta systir er látin. Eftir langa og hetjulega baráttu við illvígan sjúk- dóm, varð Hanna loks að lúta í lægra haldi og lést á heimili sínu þann 14. september sl. Hinsta ósk hennar var að fá að sofna svefninum langa heima. Við þeirri ósk hennar var orðið. Umvaf- in ást og kærleika eiginmanns og barna fékk hún hvíld frá kvöl og þjáningu. Við þökkum Guði fyrir að hafa gefið okkur Hönnu og við þökkum Honum einnig að nú hefur Hann losað hana við allar þjáningar og gefíð henni eilíft líf, þar sem friður og hamingjan er eilíf. Við þökkum einnig hjúkrunarfræðing- um heimahjúkrunar, svo og starfs- fólki Borgarspítalans, þar sem Hanna dvaldi svo oft, fyrir frábæra umönnun. Jóhanna Þ. Kolbeins var fædd þann 24. febrúar 1930. Hún var elst 10 barna hjónanna Þorvaldar E. Kolbeins prentara og konu hans, Hildar Þ. Kolbeins. Ekki mun Hanna hafa verið há í loftinu þegar hún fór að gæta yngri systkina sinna, og kom þá fljótt í ljós hversu barngóð og blíð hún var við alla er þörfnuðust aðhlynningar. Ævistarf hennar var móðurhlut- verkið og hún var svo sannarlega góð móðir, ekki einasta börnunum sínum heldur var hún óllum í okkar stóru fjölskyldu sem besta móðir og mikill vinur. Ef erfiðleikar steðj- uðu að hjá einhverjum í fjölskyld- unni, var alltaf leitað til Hönnu og bjargaði hún ávallt málum á hinn besta veg. Já, hún var einstök kona hún Hanna. Hún var alla tíð að gefa af sjálfri sér. Eftir að Hildur móðir hennar lést kom það að sjálfu sér að Hanna tók við hlutverki hennar að halda hinni stóru fjöl- skyldu þétt saman. Einn fyrir alla, allir fyrir einn, var kjörorðið hennar hvað varðaði Kolbeinsfjölskylduna. Sitt stærsta gæfuspor steig Hanna H

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.