Morgunblaðið - 22.09.1991, Blaðsíða 14

Morgunblaðið - 22.09.1991, Blaðsíða 14
01 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 22. SEPTEMBER 1991 GROÐURHUSAAHRIFIN: SUMIR ADR Viðtal: Elín Pálmadóttir MIKIL umræða er nú hvarvetna um svonefnd gróðurhúsaáhrif og spurninguna um það hvort farið sé að gæta hækkandi hitastigs á jörðinni. Merki um að svo sé eru mörg og jafnframt umdeild með- al vísindamanna, iðnaðarframleiðenda og ríkisstjórna. En lykil- spurningin er: A hvaða stigi hefur samfélagið nægilega miklar sannanir til þess að réttlæta erfiðar aðgerðir, séu þær nauðsynleg- ar? Sé farið að hitna hjá okkur jarðarbörnum er það ekkert smá- mál og því fylgir krafa um að hefta útblástur koltvísýrings. En það er hann sem safnast fyrir í andrúmsioftinu kring um jörðina og talinn hindra endurkast sólargeislanna og þarméð hækka hita- stigið við jörðu !íkt og verður í gróðurhúsi.(Ekki má blanda þessu saman við þynningu ósonlagsins, sem á sér allt aðrar og ólíkar orsakir og afleiðingar.) Fréttir um þessi mál berast að úr öllum áttum. Til þess að lesa úr þeim og glöggva sig á þýðingu þeirra höfðum við samband við Trausta Jónsson, veðurfræðing, sem fylg- ist með umræðunni og því sem er að gerast á þessum vettvangi, m.a. gegnum norrænt samstarf. TAPA á landi norrænn um vatnafræði og Ivor var hér fundur gróðurhúsaáhrif, þar sem þessi mál voru tekin til með- ferðar. Var Trausti spurður hvað það væri sem sneri að Norður- löndum og þau þyrftu að gera. „Við vorum svo heppin að fá fyrir- lesara bæði frá Bretlandi og Þýska- landi, sem kynntu vinnuna í sam- bandi við veðurfarslíkön í þessum löndum. Fræddumst þannig frá fyrstu hendi um vankantana á veð- urfarslíkönum. Og þeir eru veruieg- ir," segir Trausti. Vísar þá í þessi veðurfarslíkön sem gerð hafa verið til þess að líkja eftir eða vera í takt við núverandi loftslag, en eru um leið notuð til þess að sjá hvern- ig hitastigið í líkaninu breytist með auknum koltvísýringi eða öðrum gróðurhúsavekjandi þáttum. Trausti segir að þóttþessi líkön séu það besta fáanlega í dag þá hermi þau ekki veðrið nægiiega vel.„Efn- íslega hafa niðurstöður lítið breyst að undanförnu.^VUir útreikningar gefa til kynna að hlýna muni á jörðinni, þótt iagt -sé út af mismunandi forsendum. En líkönin herma 'bara ekki nægilega vel það veðurfar sem við búum við í dag. M.a. þess- vegna er ekki hægt að svo stöddu að svara því hvort byrjað sé að hlýna með fullri vissu um að það muni gerast." i — En hvað j þá um þá \ kenningu að hér norðurfrá muni fyrst kólna um árabil áður en hlýnar? Að kulda- skeiðið sé líklega byrj- að? „Það sem fram kemur er að ekki hitnar jafnmik ið alls staðar á hnettinum eins og við mátti búast. Eri vegna landfræðilegra o] haffræðilegra skilyrða hér u: slóðir þá muni einmitt þ svæði hér láta mest á sér standa, Hitnunin tefjist sums staðar í 30-50 ár, en hún verði alls staðar orðin einhver eftir hálfa öld. En sem fyrr segir eru h'könin ófullkomin." Þá spyrja menn sig hve mikla áherslu eigi að leggja á þessa spá- dóma. I þessum efnum er ekki hægt að fara að eins og í ýmsum öðrum yfirgripsmiklum og álíka flóknum málaflokkum, sem erfitt er að höndla í líkönum, svo sem um staðbundin og alþjóðleg um- ferðarvandamál eða þá efnahags- málin í heiminum og einstökum löndum. Ef forsendur og spádómar hafa ekki reynst rétt á þeim sviðum þá má bara endurskoða og byrja upp á nýtt, en hafi hitnað ájörðinni verð- ur ekki aftur .. Bílamengun; MINNI HRAÐI, MINNA BENSIN LÍTIL viðbrögð hafa enn orðið á íslandi til að hamla me.ngun af völdum farartækja. í umhverfisráðuneytinu var sett reglu- gerð, sem gerði ráð fyrir heimild til að krefjast þess að allir nýir bílar yrðu frá næstu áramótum útbúnir hreinsitækjum til að draga úr mengun í útblæstri. Ekki kemur það þó til fram- kvæmda. Þegar núverandi umhverfisráðherra kom að málinu reyndust vera í gildi tvær reglugerðir sem stangast á, önnur sem nýtt umhverfisráðuneyti tók í arf frá heilbrigðisráðuneyti, hin í dómsmálaráðuneytinu. Málið reyndist því lítt undirbúið og þarf lengri aðlögunartíma. Eru reglugerðirnar nú í skoðun hjá fulltrú- um beggja ráðuneyta. Eins og umsvo margt annað eru ekki allir á einu máli um viðbrögðin við mengun af völdum farartækja. Víða í nágrannalönd- unum er hreinsitækja krafist. Aðrir halda því fram að slík tæki dragi of lítið úr mengun í út- blæstri vegna þess að bensíneyðsl- an aukist að sama skapi þegar slíkur útbúnaður er kominn í bíl- ana. Áhrifaríkara sé að miða að því að draga úr bensínnotkuninni og þá um leið menguninni, t.d. með því að minnka aksturshrað- ann. Nýlega sáu íslendingar hversu mjög má minnka bensínnotkun á þennan hátt, þegar kaþólski prest- urinn séra Jakob ók á einum bens- íntank frá Reykjavík til Akureyrar og tilbaka og átti enn bensínleka eftir í tanknum. Hann gaf þá skýr- ingu á þessari litlu bensínnotkun / að hann hefði aldrei f arið yfir 60 km. hraða. Við það sparaðist ekki aðeins dýrt bensín, sem ætti að gleðja a.m.k. þá sem kvarta undan bensínverðinu, heldur líka meng- un af útblæstri. Fleira virðist til ráða til að draga úr bensínnotkun og um leið mengun. Á norrænu umhverfis- ráðstefnunniMiljöDl varíslensk- ur innflytjandi, D.E.B. þjónustan á Akranesi, með sýningarbás, þar sem kynnt var svonefnt Powerpl- us-tæki í bíla. Tin er þar notað sem efnahvarfi til að bæta brennslu eldsneytis í vélinni. Þetta er lítill hólkur, stærðin fer eftir vél farartækisins. í enda hans er segull, en út frá honum keilur úr tinblöndu, sem bensínið eða olían leikur um á ferð sinni eftir hólkn- um. Tinið verkar sem hvati á elds- neytið, þannig að rafvirkni á að aukast og ferlið í sprengingunni gengur betur fyrir sig. Auk þess leysist örlítill snefill af tini upp í eldsnéytinu, sem á að hafa svipuð áhrif á oktantöluna og blý, sem þá er hægt að losna alveg við. Segir innflytjandinn, David Butt, að þetta gefi um það bil 8% elds- neytissparnað og um 50% minni mengun og vísar til prófana og staðfestinga tiltekinna erlendra aðila, aðallega breskra. Tækið á að endasti 240.000 km akstur og kostar 12.250 kr. með skatti, 30 þúsund kr. í stóra bíla og ,!> hálfa milljón í skip. snúið. „Allar breytingar frá byrjun iðnbyltingar eru innan tölfræði- legra marka slembi- dreifingar," minnir Trausti okkur á. Hyaða tölur erum við þá að tala um? Hvað hitnar mikið? í þeim efnum eru menn heldur ekki sam- mála. Heyrast tölur í allt frá 0,7 stigum og upp í 5 stig á jörðinni sem heild. En Trausti segir að tilheigingin upp á síðkastið sé sú að draga heldur úr og nefna iægri tölurnar.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.