Morgunblaðið - 12.10.1991, Blaðsíða 10

Morgunblaðið - 12.10.1991, Blaðsíða 10
10 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 12. OKTOBER 1991 Styrktarsýning Myndlist Bragi Asgeirsson í Fím-salnum í Garðarstræti 6 stendur um þessar mundir og fram yfir helgi yfir eins konar styrktarsýning meðlima samtak- anna. Málið er að Félag íslenskra myndlistarmanna á í nokkru fj'ár- hagsbasli um þessar mundir og félagsmennirnir 22, af rúmlega 100 meðlimum, sem sýna sam- tals 30 myndverk eftir sig, gefa helming andvirðis mynda sem seljast til félagsins. Ýmislegt hefur gengið á í starfsemi félagsins á undanförn- um árum og það átt undir högg að sækja vegna stofnunar Sam- bands íslenskra myndlistar- manna, þar sem menn virðast hafa misskilið hlutverk sitt, sem á vitaskuld einungis að vera al- menn hagsmuna- og réttindabar- átta, en ekkert fram yfir það, enda er það verkefni eitt yfrið nóg eins og málum er háttað. Mikill hugur er í mönnum að gera veg FÍM sem mestan á næstu árum og er m.a. brýnt verkefni að endurvekja hinar ár- vissu haustsýningar er lögðust af eftir langa raunasögu. Slík árleg uppstokkun og yfir- lit á að gefa fólki möguleika á að átta sig betur á því sem mynd- listarmenn eru að aðhafast hverju sinni og veita um leið ungu hæfileikafólki tækifæri til að sanna styrk sinn í hópi hinna eldri og reyndari. Þetta tíðkast allstaðar í einhveju formi í grón- um menningarsamfélögum og sums staðar eru bæði vor- og haustsýningar og er sums staðar um meira en aldarlanga hefð að ræða. Eins og ýmsum mun kunnugt, þá kemur hinn rétti styrkur margra einstaklinga öðru fremur fram á stórum samsýningum, og er það illt að þetta atriði skuli vera jafn vanrækt hér á landi og raun er á og verður að teljast mikil glompa á annars um- fangsmiklu sýningahaldi á höf- uðborgarsvæðinu. Þetta skapar rugling og menn eiga erfitt með að átta sig á stöðu íslenskrar myndlistar í dag, því að fæstir ná að skoða nema hluta allra þeirra smásýninga sem í gangi eru að jafnaði. Vonandi tekst að endurreisa FÍM með miklum myndarbrag, en til þess þarf félagið traustari fjárhagslegan grundvöll en fyrir er, og því er þessari sýningu hleypt af stokkunum til að gefa áhugamönnum um myndlist tæk- ifæri til að leggja sitt fram til aukningar vexti og viðgangi hennar og heilbrigðri framþróun. Á sýningunni er fjölbreytilegt úrval myndverka og eru höfundar þeirra flestir nafnkenndir mynd- listarmenn, sem eiga að baki langan feril og sýningar heima sem erlendis, svo og þátttöku í ótal fjölþjóðlegum samsýningum. Má vera ljóst að hér er ein- stakt tækifæri fyrir einstaklinga sem fyrirtæki til að gerast virkir þátttakendur í mótun íslenskrar myndlistar. Vil ég að lokum minna á, að fram að þessu hefur það öðru fremur verið almenningur sem hefur haldið uppi listastarfsemi hérlendis, sem er^insdæmi í ver- öldinni og vakið hefur óskipta undrun og aðdáun erlendra list- frömuða. Listin hefur þannig ekki verið séreign fárra útvaldra og hér á landi eru ekki til auðjöfr- ar sem styrkja list og halda uppi listastarfsemi auk þess sem sár- afáir einstaklingar safna mynd- listarverkum skipulega.. Er mikilvægt að áfram verði haldið í þessi sérkenni, því að þau eru styrkur þjóðarinnar, en það verður einungis gert með því að réttir aðilar taki höndum saman við starfandi myndlistarmenn. ¦ NORSKI fjölskylduráðgjafinn Eivind Fröen mun dvelja hér á landi dagana 12.-23. október og kenna á námskeiðum um hjóna- bandið á vegum Fjölskyldufræðsl- unnar. Eivind Fröen hefur komið margoft til íslands og m.a. kennt á slíkum námskeiðum, bæði í Reykjavík og úti á landi. Alls hafa á sjöunda hundrað manns sótt nám- skeiðin. Hér er um tveggja kvölda námskeið að ræða, þrjá fyrirlestra hvort kvöld. Aðalefnið er um sam- skipti hjóna og er í því sambandi fjallað um góð tjáskipti, að mæta þörfum hvors annars, kynlífið o.fl. Að þessu sinni verða námskeiðin haldin á eftirtöldum stöðum og dög- um í október: 12.-13. í Hótel Vala- skjálf á Egilsstöðum, 14.-15. í safnaðarheimili Neskaupstaðar, 16.-17. í Slysavarnahúsinu á Eskifirði, 21.-22. í safnaðarsal Bústaðakirkju í Reykjavík. Nám- skeiðagjald er 1.500 kr. á mann og eru veitingar innifaldar. Skráning á námskeiðið í Reykjavík fer fram í Bústaðakirkju, á skrifstofu Kristi- legs félags heilbrigðisstétta og á skrifstofu Fjölskyldufræðslunnar, Bergstaðastræti lOa. 21150-21370 LARUS Þ. VALDIMARSS0N framkvæmdastjori KRISTIMM SIGURJÓNSSON. HRL loggiltur fasteignas; Til sölu á fasteignamarkaðinn eru að koma m.a. eigna: Á vægu verði við Hraunbæ 3ja herb. ekki stór en vel skipul. íb. á 1. hæð. Nýtt bað. Góð innr. Sérinng. Verönd. Ágæt sameign. Laus strax. Verð aðeins kr. 5,3 millj. Góð íbúð við Furugrund 2ja herb. á 1. hæð um 60 fm vel umgengin. Vestursvalir. Geymsla í kj. Ágæt nýendurbætt sameign. Laus strax. „Eldra" sérbýli í Skerjafirði steinhús - parhús á tveimur hæðum m/4ra-5 herb. íb. Ræktuð eignar- lóð. Húsnlán kr. 3,0 millj. Eignaskipti mögul. í gamla góða vesturbænum nýl. endurbætt 2ja herb. íb. á 2. hæð í reisul. steinh. v/Ránargötu. 40 ára húsnæðislán kr. 2,7 millj. Tilboð óskast. Skammt frá Dalbraut nýendurb. 4ra herb. íb. á 2. hæð ekki stór, vel skipul. Gott risherb. fylgir m/snyrtingu. Sameign mikið endurb. Laus strax. Sanngjarnt verð. Á góðu verði við Hrafnhóla ofarl. í lyftuh. 4ra-5 herb. stór og góð íb. m/míklu útsýni. Húsvöröur. Góð sameign. Sérbýli í byggingu óskast i borginni, Kópavogi eða Garðabæ. Skipti mögul. á góðu ein- bhúsi 130 fm m/stórum bílsk. Vestarlega við Barðavog gott steinhús vel byggt og vel með farið 165 fm á einni hæð. 5 svefn- herb. Bílsk. Glæsil. lóð. Eignaskipti mögul. Húseign - tvær íbúðir Leitum að húseign m/4ra-6 herb. ib. og 2ja-3ja herb. íb. fyrir einn af okkar gömlu og góðu viðskiptavinum. Skipti mögul. á úrvaissérhæð miðsvæðis í borginni. Nánari uppl. á skrifst. Með óvenju góðar greiðslur í boði Þurfum að útyega traustum viðskiptamanna 4ra-5 herb. íb. m/sér- inng. og bílsk. Ýmsir staðir koma til greina. Má þarfn. endurn. á innr. • • • Opið fdag kl. 10.00-16.00. Leitum að góðu skrif sthúsn. miðsvæðis íborginni til eigin afnota. ALMENNA FASTEIGNASALAH LAUGAVEG118 SÍMAR 21150-21370 ífahQEM ináfl Umsjónarmaður Gísli Jónsson Þá skal reyna við undirflokka a-stofna og hefja leikinn á va- stofnum. Þar kom fram v í beyg- ingunni á undan a og i, en margt hefur gengist í aldarina rás. Eg ætla að taka hvorugkynsorðin fyrst, því að karlkynsorðin, sem í þessum flokki eru, geta verið svolítið erfið, og umsjónarmaður hliðrar sér hjá bágindunum í lengstu lög. Þessi hvorugkynsorð voru va-stofnar: bygg, bðl, fjör, frjó, fræ, högg, hræ, kjöt, lyng, læ (=svik), mjöl, smjör og 81. Tókuð þið eftir því, hvað mikið er af ö-hljóði í þessum orðum? Það er fyrir áhrif frá vaffi. Strax blasir við að sum þessara orða henta illa í fleirtölu, svo sem „tegundarheitin" kjöt og smjör. Helsta kennileiti þessara orða var vi-ending í þgf. et, en í nútíma- máli er vaffið úr henni yfirleitt horfið. Orðið högg beygðist svo til dæmis: Eintala: högg, högg, höggvi, höggs; fleirtala högg, högg, höggum, höggva. Enn fara menn brautina á svo og svo mörgum hðggum. Þar er ekki skotið inn v-hljóði, eins og t.d. í karlkynsorðmyndinni söngvum. Meira um það síðar. Verulegur þokki finnst mér yfir máltækinu gamla: skamma stund verður hönd höggvi fegin (lat. neque manum longe ixu ehilare), og fal- legt tal þætti mér að tína ber af lyngvi, bergja á ölvi, safna birgð- um af kjötvi, mjölvi og smjörvi, og auðvitað segjum við enn áð loft sé lævi blandið. Nú kemur útúrdúr: Menn draga dám af sessunaut sínum, einn apar eftir öðrum, og kallast tíska. Orðin hafa þegið þessa öpunar- hneigð í arf frá sköpurum sínum og skipta stundum um ham að einhverju eða öll'u leyti til þess að líkja eftir öðrum orðum. Það er kallað áhrifsbreyting (ana- logia). Þetta má segja að sé fínt orð („skrauthvörr', euphemism) yfir það sem daglega væri nefnt málvilla. Með öðrum orðum: Þeg- ar ein orðmynd lagar sig eftir annarri, án þess að um „eiginlega hljóðbreytingu" sé að ræða, kall- ast það áhrifsbreyting, þegar- nógu margir hafa tekið breyting- una upp, er hún „viðurkennd". Annars er þetta bara málvilla. Dæmi fræ, sem ég sagði að verið hefði va-stofn; er nú farið að beygjast sem ja-stofn, sjá síðar. Svipað er að segja um frjó, nema hvað joðið í þeirri orðmynd ber ábyrgð á því, að frjó hefur ekki breyst í ja-stofn, heldur hagar sér nú eins og hreinn a-stofn. En Jón Thoroddsen kvað eftir eldra Iaginu: Þú fósturjörðin frið og kær, sem feðra hlúar beinum, og lífið ungu frjóvi fær hjá fornum bautasteinum. Verður nú staðar numið við beygingafræðina í dag, nóg af henni komið, en gaman er þetta, maður minn. Um uppruna orðsins víkingur (kappi á sjó, sjóræningi) eru skipt- ar skoðanir. Flestir telja þó að það sé leitt af vík og sé þá sá „sem hefst við í víkum" (vogum) eða sé frá Víkinni í Noregi (fornt heiti Oslóar eða Oslóarfjarðar). Vík- ingur var mannsnafn í Noregi í fornöld, en dæmi fmnast ekki frá íslandi. Faðir tveggja landnáms- manna hét þó Víkingur, og þess gætu sést merki í örnefnum eins og Víkingslækur. Enginn Vík- ingur er í aðalmannatölum 1703, 1801, 1845, 1855 og 1870, en 1910 eru þeir tveir, báðir fæddir í Þingeyjarsýslu; sennilega er nafnið þá komið frá Víkingavatni í Kelduhverfi. Árin 1921-1950 voru 22 sveinar skírðir Víkingur á landinu öllu, árið 1960 tveir, einnig tveir 1982, enginn 1985. I þjóðskránni 1982 heita 26 menn Víkingur einu nafni eða fyrra af tveimur (fyrsta af þremur). í nú- tímamáli hefur víkingur fengið nýja merkingu, dugnaðarforkur. 610. þáttur Þórður Örn Sigurðsson í Kópa- vogi skrifar mér þetta skemmti- lega bréf sem ég þakka honum: „Kæri Gísli. Kollega okkar beggja, Ólafur heitinn Hansson, lagði eitt sinn sem oftar orð í belg á kennarastof- unni um óútreiknanlega vegi mál- breytina. Maður að nafni Guð- mundur Fífill átti í útistöðum við náunga sinn og rak málið fyrir hæstarétti. Andskoti hans tók oft fram að hann hefði sagt Guð- mundi Fífli þetta eða hitt. Guð- mundi leiddist þetta og fékk dóm- ara til að úrskurða að þágufall af Fífli skyldi vera Fífil. Menn kímdu að þessu með Ólafi, og hefur áreiðanlega engan grunað að þú, Gísli Jónsson, útvörður tungunnar í fásinninu norður, mundir aðeins aldarfjórðungi síð- ar opinberlega neita að ríða &• drasli og ýja að, já mæla með, barnamálsbeygingu á rafsegli! „Interdum dormitat ipse Homer- us."[Þýðing umsjónarmanns: Stundum dottar (sefur á verðin- um) sjálfur Hómer] Mig langar annars að þakka þér góða varðstöðu. Oft hefur mér dottið í hug að skrifa þér þótt ekki yrði af. Ekkert sérstakt man ég núna nema hvað að gott væri að þú gengir þannig frá ákvarð- anatðku að hún stæði ekki upp aftur. Bestu kveðjur." Tilefni bréfs þessa er að sjálf- sögðu beygingarfræðikaflinn í 607. þætti. Dithmar dári vottast, Dithmar lygapyttur, Dithmar dreggjapottur, Dithmar frjósi og svitni. Dithmar drussi réttur, Dithmar innan slitni, Dithmar drafni og rotni, Dithmar eigi rythmum. (Um Dithmar Blefken, vondan höfund, óvíst hver orti; rythmum er latínuþolfall af orði sem merkir sálmur eða kviðlingur.) ......•' - : .. .:.:¦-.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.