Morgunblaðið - 15.11.1991, Side 1

72 SIÐUR B/C/D
STOFNAÐ 1913
261. tbl. 79. árg.
FÖSTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1991
Prentsmiðja Morgoinblaðsins
Sjö Sovétlýðveldi:
Sátt um aðalatriði
sambandssáttmála
Sihanouk fagnað sem friðflytjanda
Norodom Sihanouk prins og fyrrum konungur
Kambódíu sneri aftur heim til landsins í gær eftir
13 ára útlegð og var fagnað við komuna til höfuð-
borgarinnar, Phnom Penh, af hundruðum þúsunda
manna. Vilja Kambódíumenn trúa því, að nú sé loks-
ins að komast. á friður í þessu stríðshijáða landi.
Sihanouk veifar hér til mannfjöldans en með honum
í bílnum er Hun Sen, forsætisráðherra núverandi
stjórnar,_ sem Víetnamar studdu til valda.
Sjá „í Sihanouk eygja ...” á bls. 22.
Moskvu. Reuter.
VIÐRÆÐUR um hvort stofna eigi nýtt ríkjasamband. Sovétlýðvelda
hófust í Moskvu í gær en aðeins sjö af tólf leiðtogum lýðveldanna
sátu fyrsta fundinn með Míkhail Gorbatsjov, forseta Sovétríkjanna.
Leiðtogarnir náðu samkomulagi um grundvallaratriði nýs sambands-
sáttmála lýðveldanna.
Fréttastofan TASS skýrði frá
samkomulaginu en ekki í hveiju það
fælist. Hún sagði aðeins að sáttmál-
inn kæmi í stað stjómarskrár Sovét-
ríkjanna og legði grunninn að nýju
ríkjasambandi án miðstýringar frá
Moskvu.
Gorbatsjov vill að lýðveldin teng-
ist í nýju ríkjasambandi en tíu af
lýðveldunum tólf hafa hins vegar
lýst yfir sjálfstæði og mörg þeirra
eru treg til að fallast á hugmyndir
Sovétforsetans. Lýðveldin kunna
hins vegar að neyðast til þess þar
sem yfirvofandi er algjört stjórn-
leysi í efnahagsmálum.
Forsetar Úkraínu, Úzbekístans,
Armeníu, Georgíu og Moldovu
mættu ekki á fundinn í Moskvu.
Efasemdir eru um að þeir muni
styðja allir samkomulag leiðtog-
anna sjö um sambandssáttmálann.
Gorbatsjov hafði sagt fyrir fundinn
að hann myndi segja af sér ef lýð-
veldin undirrituðu ekki sáttmálann.
Vítold Fokín, forsætisráðherra
Úkraínu, hótaði einnig í vikunni að
segja af sér nema þing lýðveldisins
Stríðið í Júgóslavíu:
Auknar vonir um vopnahlé
og komu friðargæsluliðs
Belgfrad, Vukovar, Brussel. Reuter.
CARRINGTON lávarður, sendi-
maður Evrópubandalagsins,
sagði í gær, að stríðsaðilar í
Júgóslavíu hefðu fallist á að
koma á vopnahléi og væru sam-
þykkir komu erlends friðar-
gæsluliðs til landsins. Bardagar
lágu þá niðri í hafnarborginni
Dubrovnik en í Vukovar við
Dóná verjast Króatar enn á litlu
svæði í miðborginni. Er borgin
öll í rústum en talið að þar haf-
ist enn við um 14.000 manns.
Utanríkisráðherra Serbíu,
Vlatko Jovanovítsj, sagði í Lon-
don í gær að serbneskir ráða-
menn hefðu nokkur áhrif á
gerðir yfirmanna sambands-
hersins en réðu ekki yfir þeim.
Carrington sagði eftir viðræður
við leiðtoga Serbíu og Króatíu og
yfirmann sambandshersins, að
þeir vildu stöðva stríðið í landinu
og hefðu sjálfir óskað eftir, að
alþjóðlegt friðargæslulið á vegum
Sameinuðu þjóðanna kæmi til
Júgóslavíu. Ætlar hann að skýra
Evrópubandalaginu og Cyrus
Vance, sendimanni SÞ, frá niður-
stöðu viðræðnanna en lagði
áherslu á, að til lítils væri að senda
friðargæslulið til landsins nema
raunverulegt vopnahlé kæmist á.
Króatar og Serbar hafa deilt um
hvar slíkt heriið ætti að vera, við
víglínuna eins og hún er nú eða á
eiginlegum landamærum ríkjanna.
Sambandsherinn hætti árásum
á hafnarborgina Dubrovnik í gær
þegar þangað kom feija til að
sækja níu eftirlitsmenn á vegum
Evrópubandalagsins, fréttamenn
og konur og böm. Lagði hún aftur
frá með 2.500 manns og vildu fleiri
fara með henni en fengu. Enn eru
í Dubrovnik um 50.000 manns en
borgin er vatns- og rafmagnslaus
og nauðsynjar af skornum
skammti.
í króatísku borginni Vukovar
við Dóná hafa byssurnar ekki
þagnað í þijá mánuði og hefur hún
verið jöfnuð við jörðu að stórum
hluta. Þar veijast þó Króatar enn
á litlu svæði í miðborginni en fara
um holræsakerfið til árása á Serba
og sambandshermenn.
staðfesti samning lýðveldanna tólf
um efnahagssamvinnu. Þau lýðveldi
sem undirrita ekki samninginn
þurfa að greiða fyrir viðskipti við
hin lýðveldin með alþjóðlegum
gjaldeyri og Fokín sagði að hrun
blasti við efnahag Úkraínu ef þing-
ið féllist ekki á hann.
Könnun í ísrael:
Hernumin
svæði verði
látin af hendi
Jerúsalem. Reuter.
FLESTIR ísraelar eru andvígir
þeirri stefnu Yitzhaks Shamirs,
forsætisráðherra ísraels, að láta
ekki hcrnumin landsvæði af hendi,
samkvæmt skoðanakönnun sem
var birt í gær.
80.766 manns tóku þátt í könnun-
inni og fleiri en í nokkurri annarri
sem gerð hefur verið í landinu. 74%
aðspurðra sögðu að til greina kæmi
að ísraelar skiluðu Vesturbakka
Jórdanar og Gaza-svæðinu, sem þeir
hernámu 1967, ef það gæti orðið til
þess að samið yrði um varanlegan
frið í Miðausturlöndum. Hins vegar
var aðeins tæpur þriðjungur þeirrar
skoðunar að til greina kæmi að skila
Gólan-hæðunum til að tryggja friðar-
samning við Sýrlendinga, líkan þeim
sem Israelar gerðu við Egypta 1979.
Sýrlendingar hvöttu í gær Samein-
uðu þjóðirnar til harðra aðgerða
vegna nýstofnaðra landnemabyggða
gyðinga á Gólan-hæðum.
Aðeins 21% aðspurðra í könnun-
inni voru sömu skoðunar og Shamir
um að ekki væri hægt að láta nein
landsvæði af hendi af öryggisástæð-
um. Þá töldu 71% að það myndi
greiða fyrir friðarsamkomulagi að
stöðva landnám gyðinga á hernumdu
svæðunum.
Lýbíumenn grunaðir um Lockerbie-tilræðið:
Bush útilokar ekki
hemaðaraðgerðir
Edinborg, London, Washington. Reuter.
BRESK og bandarísk yfirvöld birtu í gær ákærur um fjöldamorð á
hendur tveimur líbýskum lcyniþjónustumönnum og sökuðu þá um að
hafa komið fyrir sprengju í bandarískri farþegaþotu, sem sprakk í
loft upp yfir bænum Lockerbie í Skotlandi árið 1988 ineð þeim afleið-
ingum að 270 manns fórust. Jafnframt voru áréttaðar kröfur um að
stjórnvöld í Líbýu framseldu mennina vegna málsins.
Marlin Fitzwater, talsmaður
Bandaríkjaforseta, sagði að George
Bush væri að íhuga „alþjóðlegt svar”
við ákærunum og er spurt var hvort
hernaðaraðgerðir kæmu til greina
var svarið. „Við útilckum ekkert.”
Líbýumennirnir heita Abdel Baset
Ali Mohmed al-Megrahi og Ali Amin
Khalifa Fhimah og störfuðu báðir
fyrir líbýsku leyniþjónustuna þegar
sprengjutilræðið var framið. Bresk
yfírvöld gáfu út fyrirskipun um að
þeir yrðu handteknir.
William Barr, æðsti lagaembættis-
maður Bandaríkjanna, og Douglas
Ali Amin Khalifa Fhimah Reutcr
Hurd, utanríkisráðherra Bretlands,
áréttuðu kröfur ríkjanna um fram-
sal. „Öðruvísi verður réttvísinni ekki
fullnægt. Þetta var djöfullegur
Abdel Baset Ali Mohmed
Megrahi.
verknaður og við getum ekki látið
sem ekkert sé,” sagði Hurd meðal
annars um þetta mesta fjöldamorð í
sögu Bretlands.