Morgunblaðið - 15.11.1991, Side 3

MORGUNBLAÐIÐ FOSTUDAGUR 15. NOVEMBER 1991
Unnið að borun holu númer 26 við Kröfluvirkjun. Morgunblaðið/Birkir Fanndal
Borað við Kröfiu:
Leitað eftir orku fyrir
seinni vélasamstæðuna
áfanga að leita eftir gufu fyrir
seinni vélasamstæðuna hér við
Kröflu,” sagði Ásgrímur.
Fyrri vélasamstæðan getur
framleitt 30 megavatta orku og
sú síðari sama afl þegar hún
kemst í gagnið. Ellefu starfsmenn
vinna við borunina og auk þeirra
er einn eftirlitsmaður frá Lands-
virkjun á svæðinu og tveir starfs-
menn frá Orkustofnun, alls fjórt-
án starfsmenn.
UNNIÐ er að borun á holu
númer 26 við Kröfluvirkjun og
er ráðgert að borun verði lokið
um næstu mánaðamót. Að sögn
Ásgríms Guðmundssonar, jarð-
fræðings hjá Orkustofnun, er
vonast til að holan gefi næga
orku til að knýja seinni véla-
samstæðu Kröfluvirkjunar.
Hola 26 var fyrst boruð niður
á 1.200 metra dýpi sl. sumar. Nú
er verið að dýpka hana niður í
2.000 metra. Ásgrímur sagðist
ekki geta sagt fyrir um hvort
næga orku væri að finna í hol-
unni en hitinn væri nægur.
Búið var að bora 23 holur á
Kröflusvæðinu fram til 1983.
1988 var boruð grunn hola og
1990 var boruð 2.100 metra djúp
hola sem var mjög öflug. Ásgrím-
ur sagði að vegna tæringar hefði
ekki verið unnt að nýta hana. „í
raun er þetta önnur holan í þeim
Almenna bókafélagið:
Hlutafé verði fært
niður um 95 prósent
11 bílar sóttir
inn á Kjöl:
Leiðaiigxirinn
væntanlegur
í fyrramálið
LEIÐANGUR bandarískra
varnarliðsmanna og ís-
lenskra björgunarsveita-
manna upp á Kjalveg, sem
farinn var í gærmorgun til
að ná 11 jeppum sem annar
leiðangur varð að skilja eftir
um síðustu helgi eftir hrakn-
inga, var væntanlegur til
Keflavíkurflugvallar upp úr
kl. 4 í morgun.
Joseph Quinby, upplýsinga-
fulltrúi varnarliðsins, sagði að
leiðangurinn hefði komist að
bílunum þar sem þeir eru fastir
á um 10 km svæði í kringum
Fjórðungsöldu um kl. 15 i
gær. Þegar síðast fréttist hafði
tekist að losa 10 bíla og voru
þeir lagðir af stað niður af
hálendinu. Þá voru leiðangurs-
menn staddir um 43 km norð-
ur af Gullfossi. Veður var gott.
STJÓRN Almenna bókafélags-
ins hf. leggur á aðalfundi félags-
ins næstkomandi föstudag fram
tillögur um að núverandi hlutafé
verði niðurskrifað um 95% og
um heimild til aukningar hluta-
fjár um 30-40 milljónir kr. Til-
lögur þessar eru lagðar fram til
Kvikmyndasjóður:
Tæplega
100 umsóknir
96 UMSÓKNIR bárust úthlutun-
arnefnd Kvikmyndasjóðs fyrir
árið 1992, en umsóknarfrestur
rann út um síðustu mánaðamót.
í frétt frá Kvikmyndasjóði segir
að fjárþörf þeirra verkefna sem
sótt var um vegna sé um 560
milljónir króna.
47 umsóknir tengjast bíómynd-
um, 24 heimildarmyndum, 13 stutt-
myndum en 12 umsóknir öðrum
verkefnum.
í úthlutunarnefndinni sitja Sig-
urður Valgeirsson, Róbert Arn-
finnsson og Laufey Guðjónsdóttir.
Nefndin mun ljúka störfum um
miðjan janúar.
að fullnægja skilyrðum hóps at-
hafnamanna, undir forystu Frið-
riks Friðrikssonar hagfræðings,
sem gert hefur félaginu tilboð
um hlutafjárframlag.
Almenna bókafélagið er með
greiðslustöðvun til áramóta og
hefur verið unnið að endurskipu-
lagningu á ijárhag og rekstri fé-
lagsins. Jafnframt hafa farið fram
viðræður við þá nýju aðila sem
hafa uppi áform um að endurreisa
félagið. Tilboð þeirra manna er
m.a. bundið því skilyrði, auk niður-
færslu hlutafjár, að farið sé í lög-
formlega nauðasamninga þannig
að almennum kröfuhöfum verði
boðið að fella niður um 75% af
kröfum sínum en fá öruggar
greiðslur á eftirstöðvunum. Að
sögn Óla Björns Kárasonar fram-
kvæmdastjóra AB er nú unnið að
því að fá meðmæli kröfuhafa með
tillögu um nauðasamninga. Fram
hefur komið í Morgunblaðinu að
skuldir Almenna bókafélagsins eru
um 180 milljónir kr.
Hlutafé Almenna bókafélagsins
er um 105 milljónir kr. og lækkar
í rúmar 5 milljónir ef tillaga um
niðurskrift þess verður samþykkt.
Hluthafar eru á fimmta hundrað.
Eimskip er stærsti hluthafinn, á
20 milljónir í félaginu. Hlutafé
Eimskips lækkar um 19 milljónir,
verður ein milljón kr., ef tillaga
stjórnarinnar verður samþykkt.
Sjóvá-Almennar og Hagkaup eiga
um 10 milljónir og lækkar hlutafé
þeirra niður í um hálfa milljón.
Hlutafé annarra hluthafa lækkar
hlutfallslega jafn mikið.
Umframorka Blönduvirkj-
unar 610 GWst. fyrst um sinn
um það leyti sem ákvörðun var
tekin um virkjun Blöndu bentu til
5-6% aukningar næstu árin. í ljósi
þessa var löngu víst að fullnýting
virkjunarinnar tæki mun lengri
tíma en ráð var fyrir gert í upp-
hafi,” segir Þorsteinn Hilmarsson.
í samtali við Þortein kom fram
að segja mætti að tekjumissir
Landsvirkjunar vegna umframorku
Blönduvirkjunar væri mismunurinn
á orkusölu eins og hún hefði orðið
ef orkuspáin frá 1985 hefði gengið
eftir og orkusölu eins og áætlað
sé að hún verði á næstu árum en
tölur þar um liggi ekki fyrir.
Á móti komi að Blönduvirkjun
styrki orkukerfið og auki öryggi
í afhendingu og framboði á raf-
orku sem geti skilað miklum
sparnaði, verði til dæmis brestur
í vatnsbúskap á næstu misserum.
Auk þess standi fyrir dyrum stór
og aðkallandi viðhaldsverkefni við
Búrfellsvirkjun og Hrauneyjar-
fossvirkjun, sem vegna tilkomu
Blönduvirkjunar verði unnt að
ljúka á 18 mánuðum í stað 6 ára.
Með því móti sparist mjög umtals-
verðar íjárhæðir.
Þá sagði Þorsteinn að Lands-
virkjun líti svo á að það að nú sé
unnt að framleiða meiri raforku
en þörf sé fyrir valdi almennum
neytendum ekki auknum kostnaði.
Á undanförnum árum hafi verið
stefnt að því að lækka raunverð
raforku um 3% á ári en raunverðs-
lækkun hafi orðið mun meiri og
hækkanir á þessu ári hafi verið
ætlaðar til að vinna gegn því og
vegna Blönduvifkjunar. Eins og
staðan sé nú telji stjórnendur fyrir-
tækisins raunhæft að raforkuverði
verði haldið óbreyttu að raungildi
til aldamóta og að það lækki síðan
á næstu árum éftir það.
SÚ umframorka sem Blönduvirkjun framleiðir í fyrstu nemur um
610 gígawattstundum á ári en orkugeta raforkukerfis Landsvirkj-
unar er tæpar.5 þúsund gígawattstundir, að Blönduvirkjun meðtal-
inni. Að mati Landsvirkjunar er ekki með einhlítum hætti unnt
að nefna ákveðna tölu um tekjutap eða útgjaldaauka vegna óseldr-
ar umframorku. Fyrirsjáanlegt þykir nú að þörf verði fyrir orku
Blönduvirkjunar á almennum markaði árið 1994 og orkusala frá
henni aukist síðan árlega uns hún verði fullnýtt árið 2008.
Þorsteinn Hilmarsson upplýs- næsta ári er 796 milljónir króna
ingarfulltrúi Landsvirkjunar sagði
að aldrei hefði verið reiknað með
neinum tekjum upp í rekstrar-
kostnað Blönduvirkjunar frá orku-
sölu til stóriðju en áætlaður rekstr-
arkostnaður Blönduvirkjunar á
þar af 400 milljónir vegna vaxta
og 290 milljónir vegna afskrifta.
Upphafleg ákvörðun um bygg-
ingu Blönduviurkmnjunar var reist
á orkuspá 1982, sem gerði ráð
fyrir að þörf væri fyrir hana 1988.
Ný spá 1985 benti til hægari aukn-
ingar í orkunotkun og þótt hægt.
væri á framkvæmdum og unnt
reyndist að fresta afhendingu vél-
búnaðar virkjunarinnar um 3 ár
varð stærð og gerð virkjunarinnar
ekki breytt og því fyrirsjáanlegt
að virkjunin væri of stór í ljósi
nýrrar orkuspár. „Raunin er sú
að vegna samdráttar í þjóðarbú-
skap hefur aukningin í orkunotkun
orðið enn minni en orkuspá 1985
gaf til kynna. Orkuþörf á almenna
markaðnum er talin munu aukast
um 2-3% á ári næstu árin en spár
Ævisaga Kristjáns
Eldjárns komin út
ÚT ER komin ævisaga Kristjáns Eldjárns fyrrverandi forseta
Islands eftir Gylfa Gröndal. Byggir hann söguna á rituðum heim-
ildum, dagbókum Kristjáns, ininningarbrotum og blaðagreinum.
Að sögn höfundar kom það verulega á óvart hversu mikið er til
af rituðum heimildum um og eftir Kristján.
„Eg tók þetta verk hikandi áð dagbækur, að vísu með nokkrum
mér og hélt að ég myndi fljótlega
gefast upp en vegna þess hversu
vel gekk að afla heimilda meðal
annars með aðstoð fjölskyldunnar,
sem studdi mig, þá hélt ég áfram,”
sagði Gylfi. Ævisagan er skrifuð
í þriðju persónu og vitnað til heim-
ildaskrár aftast í bókinni. Þar er
einnig að finna ritskrá dr. Kristj-
áns Eldjárns, sem Halldór J. Jóns-
son tók saman, yfir þau verk sem
eftir hann liggja.
„Það kom verulega á óvart
hvað Kristján var mikill eljumaður
og kom miklu í verk,” sagði Gylfi.
„Þrátt fyrir annríki skrifaði hann
hléum og þá oft þegar mikið var
um að vera en síðustu ár ævinnar
skráði hann íjölmörg minningar-
brot frá æskuárunum. Það var því
hægt að bregða upp svipmyndum
frá þessum tíma, sem gerir frá-
sögnina persónulegri.”
Meðal efnis í bókinni er frásaga
Kristjáns af leiðangri sem hann
tók þátt í á Grænlandi, rituð á
íslensku og dönsku og telur Gylfi
að ætlunin hafi verið að gefa hana
út síðar. „Þetta er ekki fræðileg
saga heldur persónuleg ævisaga
Kristjáns og ég er sannfærður um
að þeir sem telja sig hafa þekkt
Morgunblaðið/KGA
Gylfi Gröndal rithöfundur og Halldóra Eldjárn, ekkja Kristjáns,
fletta nýútkominni ævisögu.
hann vel komast að raun um
margt sem þeir ekki vissu um við
lestur bókarinnar,” sagði Gylfi.
Kristján Eldjárn - Ævisaga er
416 blaðsíður í stóru broti. I bók-
inni eru hátt á annað hundrað
myndir, þar af íjöldi litmynda.
Þröstur Magnússon hannaði kápu
og Prentsmiðjan Oddi hf. prent-
aði. Utgefandi er Forlagið.