Morgunblaðið - 15.11.1991, Blaðsíða 10

10
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1991

UNDRAEFNI
FYRIR ULLARÞVOTT
Woolite er undravert þvotta- og
mýkingarefni fyrir ull og annan
viðkvæman þvott.
3 mínútur í köldu vatni nægja!
Aðtil-
einka sér
hið góða
Bókmenntlr
Jenna Jensdóttir
Gunnþór Guðmundsson: Óðurinn
til Iífsins, spakmæli og þanka-
brot. Hörpuútgáfan 1991.
Þegar blærinn
hreyfir laufblððin
mjúklega
og bárugjálfrið kvikar
við ströndina,
þá er dagur dýrðar
og nótt nýrra vona.
Hálfáttræður bóndi frá Dæli í
Húnavatnssýslu hefur safnað í
þessa litlu bók, sem minnir á
spekibækur erlendar, fyrn alda höf-
unda að útliti og broti. Áður hefur
hann gefið út bókina Horft til
nýrrar aldar, um ástandið í heim-
inum og ýmsar vangaveltur í sam-
bandi við það.
Óðurinn til lífsins hefur að
geyma samnefnt ljóð og fleiri ljóð
eftir Gunnþór Guðmundsson, sem
öll eru ótvírætt vandaður skáld-
skapur. Þar að auki eru spakmæli
og þankabrot. Allt lýsir jákvæðu
viðhorfí til lífsins og ber vott um
einlæga lotningu fyrir sköpunar-
verkinu og þeim er að baki þess
stendur.
Mörg spakmæli sem hér eru
geymd mættu gjaman vera það oft
lesin að þau rótfestust í hugum les-
enda, ekki síst þeirra sem yngri eru
og þurfa á góðum vegvísum að
Gunnþór Guðmundsson
haida: „Njóttu hljóðlega svo þú eig-
ir inni hjá lífinu,” eða: „Sönn vin-
átta er að gera lítið úr yfirsjónum
annarra.”
Hins vegar eru að mínu mati of
mörg spakmæli og brot sem tæp-
lega standast rökræna hugsun: „Ef
vitsmunirnir voga sér ekki að vænta
stórra hluta, verður innsæishugur-
inn að taka að sér hlutverkið,” eða:
„Vörumst að skerða hugmynda-
flugið með upptalningu staðreynda,
þá kynni svo að fara, að það yrði
einni staðreyndinni færra.”
í ijósi þessa held ég að strangara
val og beinskeyttara hefði verið
ávinningur — þótt allt sé þetta sagt
í jákvæðum tilgangi og af hvötum
hins góða.
Séra Hjálmar Jónsson ritar aðf-
araorð. Þau eru sögð af mikilli góð-
vild og trú.
Ég er næsta viss um að þessi
litla bók getur orðið mörgum vísir
til þess sem gott er og kærleiksríkt
á vegferð um veröld.
SKAGFJÖRÐ
• mí. j / j ú 4 y •> i j i a
Hólmaslóð 4, 101 Reykjavik, sími 24120
Þú svalar lestrarþörf dagsins
■ SÝNJNG á grafíkverkum eftir
listamanninn Vytautas Jurkúnas
frá Litháen var opnuð í Kaffistofu
Hafnarborgar 11. nóvember sl.
Jurkúnas starfar sem kennari við
listaháskólann í Vilnius. Hann hefur
haldið einkasýningar og tekið þátt
í samsýningum víða um heim. Á
sýningunni í Hafnarborg eru graf-
íkmyndir hans með blandaðri tækni.
Sýningin stendur til 19. nóvember
og er opið frá kl. 11-18 virka daga
en kl. 12-19 um helgar.
Visnuð stráin
hyljast fónn
eða §úka
um víðátturnar,
en lífið heldur áfram
og glókollar og fjólur
lifna upp af rót
sinni á ný
við sól og rep,
heita daga
og svalar nætur,
Bókin er vönduð að frágangi —
nánast falleg.
Lágfiðluleikur
Tónlist
Jón Asgeirsson
Helga Þórarinsdóttir, lágfiðlu-
leikari og Snorri Sigfús Birgisson,
tónskáld, héldu tónleika í Norr-
æna húsinu sl. mánudag. Á efnis-
skránni voru verk eftir J.S. Bach,
Ernest Bloch, Schumann og
Brahms. Tónleikarnir hófust á
sónötu í D-dúr, nr. 2 af þremur
sónötum sem meistari Bach samdi
fyrir viola da gamba. Það gætti
nokkurs óstýrks í fyrsta þættin-
um, Adagio, en lagaðist er á leið
og var lokaþátturinn hressilega
leikinn, enda fjörmikil tónsmíð.
Píanóhlutverkið er mjög erfítt í
þessum sónötum og var leikur
Snorra Sigfús ágætlega útfærður
og leikandi léttur í hröðu köflun-
um.
Hebreska svítan eftir Bloch var
annað viðfangsefnið. Bloch
(f.1880) var sérkennilegt tónskáld
og þrátt fyrir þær viðhorfsbreyt-
ingar, sem urðu í upphafi aldar-
innar, hélt hann sínu striki og
sótti sér viðfangsefni í hebreska
tónlist, með stuttri viðkomu í ný-
klassík þá sem Stravinsky og
fleiri fengustvið um ogeftir 1925.
Bloch lærði m.a. hjá fiðlusnillingn-
um Ysaýe, sem vel má merkja í
fágaðri útfærslu fyrir strengi.
Það var margt gott og músík-
alskt vel gert hjá Helgu og Snor-
ra í Hebresku svítunni og þar
naut sín fallegur tónn Helgu.
Sama má segja um Adagio og
Allegro eftir Schumann, sem var
þriðja viðfangsefnið. Fyrri hlut-
inn, sem er hægur, var ver leikinn
en sá seinni, en hann skal leika
hratt og með ákafa. Helga virtist
eiga betra með að leika hröðu
kaflana og frekar vera slysasöm
í þeim hægu.
Es dúr sónata, eftir Brahms,
sem bæði er skrifuð fyrir klari-
nett og lágfíðlu, var meginvið-
fangsefni tónleikanna. Verkið er
mikill skáldskapur og var leikur
Helgu og Snorra á köflum góður,
sérstaklega í tveimur síðustu köfl-
unum, sem leiknir eru sem ein
samfella. Snorri lék mjg vel undir
en millikaflar píanósins voru of
sterkt leiknir, svo að á köflum
urðu þeir harðir, í stað þess að
vera gæddir hinni sérkennilegu
mýkt, sem einkennir tónmálið hjá
Brahms. Það er aðeins á sex stöð-
um í öðrum kaflanum, þar sem á
að leika tvöfalt „forte”. Að öðru
leyti var leikur Snorra vel útfærð-
ur og sérlega vel samvirkur við
leik Helgu, bæði hvað varðar
mótun blæbrigða og hrynskerpu.
Fallegur tónn hennar og „músí-
kantísk” úrfærsla hennar naut sín
vel í þessu fagra tónverki, sem
er þrungið af tilfinningu, er ýmist
brýst út í ljóðrænum tónhending-
um eða hrynieik, sem þá er á víxl
magnaður upp í sterkum átökum
eða leikið með undur veikt ogjafn-
vel á gamansaman máta.
MUSICA NOVA
Einar Jóhannesson klarinettu-
leikari og Robyn Koh píanóleikari
komu fram á vegum Musica Nova
sl. þriðjudag og fluttu tónverk
eftir Judith Weir, Ligeti, Karólínu
k Eiríksdóttur, Áskel Másson og
Hróðmar I. Sigurbjörnsson.
Fyrsta verkið var „Uppkast úr
nótnabók sekkjapípuleikara” eftir
Judith Weir og er það samið fyrir
klarinett og píanó. Verkið er
áheyrilegt en hver kafli byggður
að mestu á einni tónhugmynd,
sem ávallt birtist í sömu tónstöðu.
Það þarf vart að tíunda það að
verkið var vel leikið af Einari og
Robyn Koh en í næsta verki, Cont-
inuum, eftir Ligeti, lék Koh ein-
leik á sembal. Verkið er samfelld
úrvinnsla á „tremólúm”, skemmti-
lega unnið og var frábærlega vel
leikið. Hrynhenda fyrir einleiks-
klarinett, eftir Karólínu Eiríks-
dóttur, var næst á efnisskránni
og þar eins og fyrr, var útfærsla
Einars á þessu ágæta verki hreint
frábær.
Robyn Koh lék þtjár prelúdíur
eftir Hróðmar I. Sigurbjörnsson,
hljómfalleg verk sem Koh lék
ágætlega. Tvö verk voiu frum-
flutt eftir Áskel Másson, það fyrra
þrjú smálög fyrir einleiksklarinett
og það síðara fantasía fyrir klari-
nett og sembal. Smálögin eru
hefðbundin nútímatónlist að gerð
og það var helst í miðþættinum,
sem ber nafnið „dans” að brá
fyrir skemmtilegum tónhugmynd-
um. Seinna verkið, fantasía, er
mun viðameira verk og á margan
hátt mjög vel unnið, magnað upp
með sterkri hrynspennu og stórt
í formskipan. Þetta ágæta verk
léku Einar og Koh mjög vel og
var frábær flutningur þeirra að-
alsmerki tónleikanna.
Tónlistarfélagið
í Reykjavík
Tónlist
Ragnar Björnsson
Á vegum Tónlistarfélagsins
héldu þeir félagar Olaf Bár og
Geoffrey Parsons ljóðatónleika í
íslensku óperunni sl. þriðjudags-
kvöld. Á verkefnaskrá voru ein-
göngu ljóð eftir þýska og austur-
ríska höfunda. Fyrir hlé voru þijú
lög eftir Mozart, þijú eftir Beetho-
ven, þijú eftir Schubert og þijú
eftir Mendelssohn. Það sem sló
mann fyrst var afburðagóður
píanóleikur Geoffrey Parsons.
Þessum yfírburðum hélt Parsons
út alla tónleikana, litaði undirleik-
inn töfrum sem fáum er gefið og
minnti gjarnan á einn glæsileg-
asta píanóleikara síðar tíma á
þessu sviði, Gerald Moore. Par-
sons mun halda námskeið fyrir
píanóleikara og söngvara á mið-
vikudag og fímmtudag nú í vik-
unni og er vonandi að margir nái
að njóta þess. En fleiri koma við
sögu en þessi framúrskarandi
píanóleikari. Olaf Bár, bariton frá
Dresden, fastráðinn við óperuna
þar í borg, var hinn aðili þessara
tónleika. Bár er mjög „kúltiverað-
ur”, listamaður, músíkalskur og
áberandi „rithmískur” og á þann
mælikvarða að sjaldgæft er meðal
söngvara, jafnvel þeirra sem
þýskir eru. Því kom það nokkuð
á óvart að Olaf var ekki alltaf
réttu megin í tóninum. Ekki veit
ég hvort þessa smá ónákvæmni
mátti rekja til raddbeitingar eða
annars, en svo ágætur listamaður
sem Olaf er, verður að laga þetta
hjá sér, en þetta var nokkuð gegn-
umgangandi í fyrri hluta efnis-
skrárinnar og mest áberandi í
mp.- og mf.-söng. Þó lagaðist
þetta mjög eftir hlé í lögum
Schumanns, Brahms og Hugo
Wolfs og þar með hafði Bár af-
greitt alla helstu lagahöfunda
þýskrar tungu. Hæst náði túlkun
Olafs kannski í lögum H. Wolfs,
en einhvern veginn náði Olaf ekki
að þessu sinni að hrífa fólk með
sér í hinn „sjöunda himin”.