Morgunblaðið - 15.11.1991, Side 25

24
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1991
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1991
25

Útgefandi
Framkvæmdastjóri
Ritstjórar
Fulltrúar ritstjóra
Fréttastjórar
Ritstjórnarfulltrúi
Árvakur h.f., Reykjavík
Flaraldur Sveinsson.
Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
Þorbjörn Guðmundsson,
Björn Jóhannsson,
Árni Jörgensen.
Freysteinn Jóhannsson,
Magnús Finnsson,
Sigtryggur Sigtrygg'sson,
Ágúst Ingi Jónsson.
Björn Vignir Sigurpálsson.
Ritstjórn og skrifstofur: Aðalstræti 6, sími 691100. Auglýsingar: Aðal-
stræti 6, sími 691111. Afgreiðsla: Kringlan 1, sími 691122. Áskriftar-
gjald 1200, kr. á mánuði innanlands. í lausasölu 110 kr. eintakið.
Norrænt samstarf á
tímamótum
Tyjóðir Norðurlanda standa að
æt ýmsu leyti á krossgötum
vegna pólitískrar þróunar í Evr-
ópu. Eftir rúmt ár munu fjórar
þeirra, Islendingar, Norðmenn,
Svíar og Finnar, gerast aðilar
að evrópsku efnahagssvæði,
sem mun hafa í för með sér
náin tengsl við Evrópubanda-
lagið, en Danir hafa átt aðild
að því frá 1972. Það er óhjá-
kvæmilegt, að þessi þróun hafi
mikil áhrif á norrænt samstarf
eins og það hefur verið undanf-
arna áratugi, ekki sízt þar sem
Svíar hafa ákveðið að sækja um
aðild að EB og líklegt er að
Finnar fylgi í kjölfarið. Þetta
er nú til umræðu innan Norður-
landaráðs og norrænu ríkis-
stjórnanna.
Norðurlandaráð er 40 ára á
næsta ári, en ríkisstjórnir og
þjóðþing fjögurra landanna
ákváðu að stofna til formlegs
samstarfs sín á milli í .kjölfar
heimsstyijaldarinnar síðari og í
skugga Kóreustríðsins.
Hrammur kommúnismans
hrifsaði til sín hvert landið á
fætur öðru og vestræn lýðræðis-
ríki bundust varnarsamtökum
innan Atlantshafsbandalagsins.
Utan þess stóðu tvær Norður-
landaþjóðir, Svíar og Finnar, en
vegna ofríkis Sovétríkjanna tre-
ystu Finnar sér ekki til að ge-
rast aðilar að Norðurlandaráði
fyrr en 1957.
Tilgangurinn með stofnun
Norðurlandaráðs var frá upp-
hafi að eyða tortryggni milli
landanna, ekki sízt vegna varn-
armála, og efla samstarf þeirra
á sem flestum sviðum. Ohætt
er að fullyrða, að tilgangurinn
hafi náðst og gott betur. Nor-
rænt samstarf er ótrúlega víðf-
eðmt og nær yfír öll svið þjóð-
lífsins. Einstaídingar, fyrirtæki
og hvers konar félagasamtök
eru virkir þátttakendur í nor-
rænu samstarfi og fyrir flesta
er það eðlilegur og sjálfsagður
vettvangur samskipta. Heita
má, að norrænir ríkisborgarar
njóti fullra réttinda í landi hvers
annars og er það einsdæmi í
alþjóðlegu samstarfi. Þjóðþing,
ríkisstjórnir og hvers kyns opin-
berar stofnanir hafa mikil, náin
og bein samskipti sín á milli.
Þetta er ómetanlegt, sparar
tíma, fyrirhöfn og kostnað.
Fjárhagslegur ávinningur ís-
lendinga af norrænni samvinnu
á opinberum vettvangi er mik-
ill, en við borgum 1% af útgjöld-
unum. Hann er samt ekki aðal-
atriðið heldur sá mikli styrkur,
sem Island nýtur af norrænu
samstarfi á sviði stjórnmála og
alþjóðamála. Þetta á reyndar
við um löndin öll. Vegna sam-
starfs þeirra og samstöðu njóta
þau miklu meiri áhrifa á al-
þjóðavettvangi en þau myndu
gera hvert fyrir sig. Litið er á
norræna samvinnu sem dæmi
um svæðabundið ríkjasamstarf
eins og það gerist bezt. Sönnun
þessa má m.a. ráða af því, að
nýfrjáls Eystrasaltsríkin hafa
sótzt eftir aðild að Norðurlanda-
ráði, svo og Rússar.
Mikið vatn hefur runnið til
sjávar frá stofnun Norðurlanda-
ráðs á myrkum upphafsdögum
kalda stríðsins. Heimsmyndin,
sem við blasir, er allt önnur.
Veldi kommúnismans í Evrópu
er hrunið. Þrátt fyrir að hættur
séu fólgnar í upplausninni í
Austur-Evrópu er ógnin, sem
að lýðfijálsum ríkjum vestursins
stafaði, að mestu horfin. Fram-
tíðin vísar til æ nánara sam-
starfs Evrópuþjóða og þátttaka
Norðurlanda í því kallar á breyt-
ingar á norrænu samstarfi. Mik-
ilvægt er, að breytingar á skipu-
lagi og áherzlum norræns sam-
starfs miði að því að varðveita
þann mikla árangur, sem náðst
hefur, og tryggja, að það verði
Norðurlandaþjóðunum til
styrktar í Evrópusamstarfinu
og alþjóðasamstarfi yfirleitt.
Tillögur eru nú uppi innan
Norðurlandaráðs um eflingu og
aukna skilvirkni á starfsemi
þess og aukinn hlut ríkisstjórn-
ánna. Forsætisráðherrarnir
hafa ákveðið, að frumkvæði
ráðsins, að fela pólitískum full-
trúum sínum að gera tillögur
um breyttar áherzlur í norrænu
samstarfi með tilliti til Evrópu-
samstarfsins Qg eiga þær að
liggja fyrir á riæsta ári.
Frá sjónarhóli íslendinga er
mikilvægt, áð breytt skipulag
og hlutverk Norðurlandaráðs og
Norrænu ráðherranefndarinnar
feli ekki í sér yfirþjóðlegt vald,
heldur verði áfram leitað sam-
komulags um ákvarðanir. Það
hefur reynzt vel í samstarfi
þjóðanna, þótt stundum hafi
tekið tíma að komast að sameig-
inlegri niðurstöðu. Aukin áhrif
stjórnmálaflokka á kostnað
sendinefnda þjóðþinganna fela
einmitt í sér hættu á þessu.
Það er engum til góðs að
þvinga fram ákvarðanir í krafti
meirihlutavalds, ef það gengur
gegn hagsmunum og vilja eins
aðilans. Það er því ánægjulegt,
að fulltrúar Alþingis í forsætis-
nefnd Norðurlandaráðs, þeir
Geir H. Haarde og Halldór Ás-
grímsson, hafa báðir lýst and-
stöðu gegn þróun norræns sam-
starfs í þessa átt.
Stofnkostnaður virkjana og
sæstrengs 108 milljarðar kr.
Fjallað um raforkuútflutning á Orkuþingi:
Hagkvæmast yrði að virkjajökulár á Norðausturlandi
„SAMKVÆMT athugun sem gerð liefur verið, virðist umrædd sæ-
strengslögn geta skilað vel þeirri arðsemi sem liingað til liefur ver-
ið krafist af orkuframkvæmdum hér á landi,” sagði Halldór Jónatans-
son, forstjóri Landsvirkjunar, í ræðu um útflutning raforku á Orku-
þingi 91, sem hófst í gær. Áætlaður stofnkostnaður við virkjanir
og einn sæstreng til Skotlands er 108 milljarðar kr. Er þá reiknað
með að virkjanakostnaður verði 61 milljarður og kostnaður við
flutningsvirkin 47 millj. Er talið að framleiðsla og lagning sæ-
strengs til Skotlands gæti tekið um 3 ár. Sagði Halldór að ef um
yrði að ræða stórfelldan útflutning raforku lægi beinast við að virkja
jökulárnar á Norðausturlandi, kostnaður væri þá í lágmarki og
hagkvæmni virkjana fengi að nóta sín.
„Orkuþörf vegna fyrsta strengsins
mætti þó anna með virkjunum
annars staðar, en þá er reiknað
með að Fljótsdalsvirkjun hafi þeg-
ar verið byggð vegna álversins á
Keilisnesi og hálendislínur verið
Iagðar,” sagði Halldór.
Fram kom í erindi Halldórs að
stofnkostnaður eins sæstrengs og
virkjana vegna verkefnisins miðað
við 500 MW og 3.750 GWh flutn-
ingsgetu á ári yrði samtals 108
milljarðar kr. ef endastöð strengs-
ins yrði í Skotlandi. Heildarkostn-
aðurinn yrði 118 millj. miðað við
að endastöðin yrði í Norður Eng-
landi, 130 millj. í Suður Englandi
og 138 milljarðar ef strengurinn
yrði lagður 1.830 km. leið til Ham-
borgar í Þýskalandi. í þessum
kostnaði felast einnig loftlínur frá
landtaki strengsins og svokallaðar
áriðilsstöðvar.
Halldór benti og á að athuganir
sýndu að sé íslensk raforka borin
saman við þá valkosti sem virðast
verða fyrir hendi á Bretlandi næsta
áratuginn sé ljóst að íslensk orka
væri á samkeppnisfæru verði,
hvort sem sæstrengurinn yrði lagð-
ur til N-Skotlands eða suður með
austurströndinni til Englands. ís-
lensk raforka ætti þá aðallega í
samkeppni við raforku sem fram-
leidd er með jarðgasi en samkeppn-
isstaða jarðgass virtist vera mjög
sterk í dag. Verði tekinn upp kol-
efnisskattur í Bretlandi gæti hann
gert orkuver sem nýta jarðgas tals-
vert óhagkvæmari í samanburði
við íslenska raforku, skv. mati
Landsvirkjunar.
Áhætta og óvissa
Jakob Björnsson orkumálstjóri
vék að útflutningi raforku í erindi
sínu á Orkuþingi í gær. Að hans
mati gætu Islendingar flutt út 15
TWh árlega á fyrstu áratugum
næstu aldar til viðbótar 20-25 TWh
á ári til orkufreks iðnaðar innan-
lands. „Þetta samsvarar nokkurn-
veginn 2.000 MW flutningi sem
með núverandi tækni má ná með
fjórum sæstrengjum,” sagði Jakob.
Hann hafði þó fyrirvara á hag-
kvæmni útflutnings raforku í ná-
inni framtíð. Honum fylgdu bæði
tæknileg og íjárhagsleg áhætta og
óvissa og tæplega væri tilefni til
annars en að bíða og sjá hvort
aðstæður myndu breytast íslandi
í hag. Þá væri umframgeta í
skoska raforkukerfinu og einnig í
kjarnorkustöðvum Frakka sem
þeir séu nú að leitast við að selja
til útlanda, þ.á.m. til Bretlands
gegnum sæstrengi undir Ermar-
sund. Jakob sagði að þó mætti
búast við að raforkuverð færi
hækkandi í Evrópu á næstu árum
og ýmislegt benti til að þróunin
myndi bæta samkeppnisstöðu ís-
lenskrar raforku á mai'kaðinum í
Bretlandi í framtíðinni. „Að mínu
áliti getur útflutningur á raforku
frá íslandi því orðið fullkomlega
raunhæfur möguleiki eftir svo sem
10-15 ár,” sagði Jakob og sagði
rétt að hefja undirbúning að slíkum
útflutningi nú þegar.
Halldór gat þess að með virkjun
Halldór Jónatansson, forstjóri
Landsvirkjunar, flytur ræðu á
Orkuþingi.
Blöndu væri búið að virkja til raf-
orkuframleiðslu um 16% af því
vatnsafli, sem hagkvæmt er talið
að virkja hér á landi. Sagði Hall-
dór að miklar breytingar hefðu
orðið á skipulagi raforkumála á
Bretlandi með einkavæðingu raf-
orkuiðnaðarins. Því hefði Lands-
virkjun látið endurskoða fyrri
áætlanir um lagningu sæstrengs.
Hefðu verkfræðistofan Afl og ráð-
gjafarfyrirtækið Caminus Energy
Ltd. unnið að máiinu fyrir Lands-
virkjun. Framleiðendur sæstrengja
hefðu einnig sýnt málinu áhuga
en það eru Alcatel í Frakklandi,
Asea Brown Boveri í Svíþjóð og
Pirelli á Ítalíu, sem öll telja að
tæknilega séð sé ekkert því til fyr-
irstöðu að leggja sæstreng milli
Islands og Bretlands. „Lagning
sæstrengs alla leið til Þýskalands
hefur komið til tals og hafa aðilar
í Hamborg sýnt því máli töluverðan
áhuga. Nærtækast er hins vegar
að líta til orkumarkaðarins á Bret-
landi,” sagði Halldór.
Aðild að orkusáttmála Evrópu
Jón Sigurðsson iðnaðarráðherra
sagði í ávarpi sínu á Orkuþingi í
gær að aðild íslendinga að orku-
sáttmála Evrópu, sem nú er í undir-
búningi, styrkti stöðu íslendinga
þegar kæmi að beinum útflutningi
á orku frá íslandi. Þá yrði óheim-
ilt að Ieggja hömlur á sölu íslenskr-
ar raforku í Bretlandi eða í öðrum
aðildarríkjum sáttmálans.
Fram kom í ræðu Halldórs að
framleiðsla svo langs sæstrengs
sem hér um ræðir tæki langan
tíma. „Miðað við núverandi skipa-
kost sem völ er á til sæstreng-
slagna verður hægt að leggja 100
til 125 km. langa hluta hans í einu
og er þyngd hvers hluta 5 til 6
þúsund tonn. Framleiðsja og lagn-
ing sæstrengs milli íslands og
Skotlands gæti tekið um 3 ár,”
sagði hann.
Halldór benti á að stofnkostnað-
ur við framleiðslu íslenskrar raf-
orku væri hár og þar sem sæ-
strengurinn væri óvenju langur og
færi niður á mikið dýpi mætti gera
ráð fyrir að erlendar lánastofnanir
teldu þetta áhættusama fram-
kvæmd. Stærsti kostur íslenskrar
raforku væri sá, að framleiðsla
hennar veldur engri mengun.
Samningsbundið verð eða
markaðsverð
. „Sala íslenskrar raforku um
sæstreng gæti farið fram með þeim
hætti að gerðir væru samningar
við margar rafveitur um tiltekið
orkumagn hjá hverri á samnings-
bundnu verði. Annar möguleiki
væri að selja orkuna eingöngu eft-
ir markaðsverði eins og það er á
hveijum tíma,” sagði Halldór í
erindi sínu.
Meginniðurstöður úr athugun
Caminus Energy fyrir Landsvirkj-
un eru að útflutningurinn sé aðeins
hagkvæmur ef raforktiverð erlend-
is hækkar í framtíðinni. Hag-
kvæmni útflutningsins væri hins
vegar ótvíræð ef tækist að lækka
stofnkostnaðinn um 10-20%.
Stofnkostnaður virkjana og flutningsvirkja 500 MW og 3750 GWh nettó flutningur. Milljarðar kr., verðlag í des. 1990.
Endastöð Virkjanir Jafnstraumskerfi AIIs
N-Skotland 61 47 108
N-England/Hartlepool 61 57 118
SA-England/ Norður af Norwich 62 68 130
Þýskaland 62 76 138
Samanburður orkuöflunarkosta í Bretlandi 6 til 8% reiknivextir, verðlag í desember 1990. 7500 h nýtingartími orkusölu. Raforkuverð Orkuöflunarkostur Afhendingarstaður kr/kWh
Raforka frá íslandi N-Skotland 2,2-2,8
Raforka frá íslandi N-England 2,4-3,0
Raforka frá íslandi SA-England 2,8-3,3
Jarðgasstöðvar (CCGT) 2,3-3,0
Kolaorkuver 3,7-4,8
Kjarnorkuver 2,7-4,2
Greiðslan myndi lenda beint hjá lands-
mönnum í stað þess að fara til ríkisins
- segir Tór Einarsson hagfræðingur um nýja útfærslu veiðigjaldsins
„ÞAÐ íiefur verið tæpt á þessari hugmynd sem öðrum kosti í tengsl-
um við veiðigjald. Báðar útfærslurnar fela í sér að útgerðarmenn
greiði fyrir aðgang að miðunum en munurinn felst í því að í þessari
nýju útfærslu myndi greiðslan Ienda beint hjá landsmönnum en hjá
ríkinu, eins og veiðigjaldið hefur yfirleitt verið útfært,” sagði Tór
Einarsson dósent í hagfræði við Háskóla íslands um útfærslu á veiði-
gjaldi sem hann fjallaði um í grein í Morgunblaðinu í gær.
Tór segir að þessi útfærsla veiði-
gjaldsins myndi koma í veg fyrir
útþenslu ríkisins svo og mæta kröf-
um um sanngjarna tekjuskiptingu.
„Leiðin fælist í því að öllum lögr-
áða einstaklingum yrði afhent hlut-
deild í miðunum, eins konar hluta-
bréf þannig að heildarkvótinn yrði
gerður að séreign þar sem hver
ætti sína hlutdeild. Síðan myndu
skapast markaðir um þetta og þeir
sem eru í útgerð sækjast eftir hluta-
bréfunum, annað hvort til kaups
eðaleigu. Stórhluti bréfanna myndi
því á endanum lenda hjá útgerðar-
fyrirtækjum sem eign þeirra sem
þau hefðu keypt á markaði auk
þess sem leigumarkaður myndi
væntanlega einnig myndast,” sagði
Tór.
Hann segir að það mætti hugsa
sér að leigumiðlun, t.d. verðbréfa-
fyrirtæki sæju um miðlun bréfanna.
„Með þessu móti kæmi ríkið ekki
beint nærri nema með því að setja
ákveðnar leikreglur í löggjöf. Það
fengi ekki peninga til sín eins og
það fengi með veiðigjaldinu. Greið-
'éndúrniri 'yfðu þeir serh káúpa
myndu kvótana eða leigja þá og
leigutekjurnar myndu handhafar
kvótans fá. Þetta væri því önnur
leið til að fullnægja markmiðum um
hagkvæmni en í leiðinni yrði komið
í veg fyrir að kvótinn lenti í höndum
fárra, sem óhjákvæmilega myndi
gerast ef honum yrði úthlutað
ókeypis,” sagði Tór.
Að sögn Tórs hefur þessi leið
verið farin í Kólombíufylgi í Kanada
með námur og nytjaskóga en hann
segir að ekki sé kunnugt um að hún
hafi ekki vet'ið reynd áður með fiski-
gtofna. ' I
Morgunblaðið/Sverrir
Örn Jóhannsson, formaður FlP, heldur ræðu við formlega setningu Prenttæknistofnunar s.I. miðvikudag.
Formleg setning Prenttæknistofnunar:
Tillögnr um breytta skipan iðnnáms
gætu sparað ríkinu milljónatugi
Menntamálaráðuneytið mun ekki draga lappirnar í þessu
máli, segir aðstoðarmaður menntamálaráðherra
TILLOGUR Prenttæknistofnunar um hvernig beri að standa að iðnn-
ámi í prentiðn gætu sparað ríkinu milljónatugi ef þær kæmust í fram-
kvæmd. Þetta kom fram í ræðu Arnar Jóhannssonar, forinanns Fé-
lags íslenska prentiðnaðarins, við formlega setningu Prenttæknistofn-
unar miðvikudaginn 13. nóvember sl. Jafnframt undraðist Örn liversu
það vefðist fyrir niennlamálaráðuneytinu að koma þessu máli í höfn.
Olafur Arnarson, aðstoðarmaður Olafs G. Einarssonar menntamála-
ráðherra, flutti ræðu þar sem hann lofaði skjótum viðbrögðum mennt-
amálaráðuneytsins. „Eg heiti því fyrir hönd míns ráðherra að mennta-
málaráðuneytið mun ekki draga lappirnar í þessu máli,” sagði hann.
Prenttæknistofnun tók formlega
til starfa sl. miðvikudag. Að stofn-
uninni standa Félag bókagerðar-
manna og Félag íslenska prentiðn-
aðarins. Guðbrandur Magnússon,
framkvæmdastjóri Prenttækni-
stofnunar, lýsti höfuðmarkmiði
stofnunarinnar svo í setningarræðu:
„Höfuðmarkmið Prenttæknistofn-
unar er að auka þekkingu og hæfni
starfsmanna og stjórnenda í ís-
lenskum prentiðnaði, þannig að
árangurinn verði aukin gæði og
framleiðni,_ samfara meiri starfs-
ánægju.” I lok ræðu sinnar sagði
Guðbrandur: „Hvað ætlar þú að
gera árið 2000? Þeirri spurningu
þarf hver einasti starfsmaður í
prentiðnaði að svara, og þá ekki
síður stjórnendur fyrirtækjanna.
Spurningin felur í sér kröfu til
stefnumörkunar. Við þurfum að
skapa sérstaka menningu í prent-
iðnaði, þar sem áherslan er á sí-
virka nýsköpun og framtak,
þekkingarleit og gæði. Hver og einn
þarf að taka til hendinni, hver
starfsmaður, hvert fyrirtæki. Takist
okkur að skapa slíka menningu má
treysta því að framtíð prentiðnaðar
sé björt og hlutverk Prenttækni-
stofnunar umfangsmikið.”
Örn Jóhannsson, formaður FÍP,
rakti aðdragandann að tilurð Prent-
tæknistofnunar. I máli hans kom
fram, að í júní 1989 var birt skýrsla
starfshóps um tilraunakennslu í
bókiðnagreinum, þar sem dregin
var upp dökk mynd af ástandi
kennslunnar við bókiðnadeild Iðn-
skólans í Reykjavík. I skýrslunni
voru tillögur til úrbóta sem fólu
m.a. í sér tækjakaup fyrir u.þ.b.
20 milljónir króna á núvirði. Skýrsla
þessi varð kveikjan að umræðum í
FÍP og FBM og síðan samvinnu
félaganna um endurskipulagningu
grunnmenntunar í bókiðnagreinum
og uppbyggingu eftirmenntunar.
Kjarni stefnu félaganna varðandi
iðnnámið er að fyrirtækið verði
miðstöð verknámsins en skólinn
þess bóklega og iðnnámið verði
styttra og markvissara en nú er.
Samstarf tókst um Prenttækni-
stofnun, sem á áð ájá1-unr *éftiw ‘
menntunarnámskeið. Rekstur
stofnunarinnar er fjármagnaður
með því að taka 1% af launum
starfsmanna með aðild að FBM.
Félagið féll frá áður umsaminni
0,5% kauphækkun og FÍP bætti við
0,5%, svo að atvinnurekendur og
starfsmenn borga reksturinn í sam-
einingu. Samningur um Prenttækn-
istofnun tók gildi 1. júlí sl. Stjórn
Prenttæknistofnunar skipa Þórir
Guðjónsson og Olafur Björnsson frá
FBM og Guðmundur Kristjánsson
og Þorgeir Baldursson frá FÍP.
„Prenttæknistofnun er samnefn-
ari atvinnurekenda og launþega í
menntunarmálum,” sagði Örn Jó-
hannsson. Hann kvað grunntón til-
lagna Prenttæknistofnunar þann,
að verknámi bæri fyrst og fremst
að stýra með hagsmuni atvinnulífs
og nemenda að leiðarljósi, en ekki
skóla eða kennara. „Það hefur
vissulega komið okkur á óvart, að
einmitt hagsmunir skóla og kenn-
ara skuli hafa svo mikið vægi sem
raun ber vitni. Hugmyndir Prent-
tæknistofnunar hafa verið að velkj-
ast í menntamálaráðuneytinu í
marga mánuði án sýnilegs árang-
urs,” sagði Örn. Hann kvað millj-
ónatugi sparast fyrir ríkið ef verk-
lega námið væri fært frá iðnskólan-
um til fyrirtækjanna. og Prent-
tæknistofnun væri jafnvel opin fyr-
ir því að taka við bóklega náminu.
„Með það í huga, að tillögurnar
spara ríkinu milljónatugi og námið
verður markvissara, er ótrúlegt
hversu það vefst fyrir ráðamönnum
að koma þessu máli í höfn,” sagði
hann.
I máli Arnar kom fram, að laða
þyrfti ungt og hæfileikaríkt fólk'til
starfa í prentiðnaði. Prenttækni-
stofnun þyrfti að hafa forystu um
að vekja áhuga unglinga á prentiðn-
aði í samstarfi við skólayfirvöld,
launþega og atvinnurekendur. Gera
þyrfti unglingunum ljóst, að í prent-
iðnaði væru miklir framtíðarmögu-
leikar, áhugaverð störf og laun vel
fyrir ofan meðaltal.
Örn lauk máli sínu með því að
*géra ktéfnúmörkvinLtíl: fáiihtfðar'að
umtalsefni. Kröfur til prentiðnaðar-
ins yrðu æ meiri og við þeim þyrfti
að bregðast með nýrri tækni og
aukinni hæfni og menntun starfs-
manna. Fjárfesting í þekkingu væri
ósýnileg í fyrstu en skilaði sér smám
saman í aukinni framleiðni og arð-
bærari rekstri. Horfa þyrfti a.m.k.
tíu ár fram í tímann. Aðeins væru
9 ár til aldamóta og það væri u.þ.b.
sá tími sem tæki ósýnilega fjárfest-
ingu í þekkingu að skila sér.
„Menntunarmál þurfa að vera dag-
legt viðfangsefni starfsmanna og
stjórnenda,” sagði Örn að lokum.
Þórir Guðjónsson, formaður
FBM, sagði, að loks hefðu nvenn
áttað sig á því, að menntunarmál
prentiðnaðarmanna yrðu ekki,.frek-
ar en önnur mikilvægustu mál
þeirra, leyst af öðrum en þeim sjálf-
um. Fjörpgg iðngreinanna lægi
fyrst og fremst í menntuninni. „Því
er mjög mikilvægt, að félagarnir
sæki nú námskeiðin hjá Prenttækn-
istofnun. Með því efla þeir að sjálf-
sögðu fyrst og fremst eigin stöðu
og stöðu þess fyrirtækis sern þeir
starfa hjá, en um leið styrkist einn-
ig staða heildarinnar og faggreina
okkar,” sagði Þórir.
Derek Porter, aðstoðarskólastjóri
London College of Printing, sem
hefur verið Prenttæknistofnun til
ráðuneytis við mótun menntastefn-
unnar, sagði, að flókin og fullkomin
tækni mætti sín lítils ein sér, allt
kapp yrði að leggja á að efla verk-
kunnáttu og þekkingu með þeim
sem ættu að hagnýta tæknina.
Kristinn Siguijónsson, offsetljós-
myndari og einn af leiðbeinendum
á námskeiðum Prenttæknistofnun-
ar, gerði að umtalsefni muninn á'íí'
tækni fyrir 50 árum, þegar hann
var að stíga sín fyrstu skref í grein-
inni, og nú, og lagði jafnframt
áherslu á gildi prentgripsins sjálfs:
„I prentverki er sannarlega hægt
að hafa sköpunargleði af fagurlega
unnu verki. Ef hjá okkur fylgjast
að nýjasta tækni og fagurfræði, þá
er þessi atvinnugrein á góðum vegi.
Jón Sigurðsson iðnaðarráðherra
flutti ávarp og sagði m.a., að með
þátttöku íslendinga í Evrópska
efnahagssvæðinu myndu íslenskum
prentiðnaðarmönnum bjóðast ný
tækifæri til að hleypa heimdragan-
um og vinna erlendis. Jafnframt
yrðu fyrirtækin að búa sig undir
harða samkeppni. „Þau munu eiga*T
þess betri kost en áður að sækja
inn á nýja markaði og ná samstarfi
við aðila erlendis,” sagði Jón Sig-
urðsson.
Fyrsta námskeið Prenttækni-
stofnunar hófst í gær og var við-
fangsefni þess gæði og gæðastjórn-
un. Fyrst um sinn leigir stofnunin
hluta af húsnæði FÍP á Háaleitis-
braut 58-60, en þar hefur verið
komið upp tölvukosti og kennslu-
stofu.
Vond rök og
vænir menn
eftirMarkús
Möller
Ég benti á það hér í blaðinu í
gær að ræða sjávarútvegsráð-
herra á fundi LIÚ á dögunum
sýndi greinilega að hann kynni
ekki skil á alþekktum og óum-
deildum grundvallarrökum í mál-
inu. I viðskiptablaði Morgunblaðs-
ins í gær birtist einnig grein eftir
einn virtasta hagfræðing þjóðar-
innar, Sigurð B. Stefánsson, þar
sem hann gerir nákvæmlega sömu
kórvillu og ráðherrann: Hann átt-
ar sig ekki á eða gleymir í svip,
að til þess að ná fram hag-
kvæmni í sjávarútvegi þarf að
leggja aukagjald á rekstur fiski-
skipa til að vega upp þann óbætta
kraðakskostnað sem þau valda
hvert öðru. Það varðar tekjuskipt-
ingu fremur en hagræði, hvort
gjaldið er tekið sem arðkrafa fá-
menns hóps eða afgjald til alþjóð-
ar. Ónýt rök eru því háskalegri
sem þau eru sett fram að virðu-
legri mönnum, og þeim má ekki
láta ómótmælt. Þessar línur eru,
eins og þær fyrri, skrifaðar til að
fullnægja þeirri skyldu.
Höfundur er hagfræðingur.