Morgunblaðið - 01.12.1991, Qupperneq 31

MOKGUNBLAÐIÐ SU^NUDAGUR 1. DgSEMBER 139,1.
Starfsfólk ræðismannsskrifstofu Japana á Pearl Harbor skömmu fyrir hinn örlagaríka
dag. Yoshikawa er í miðjunni í fremstu röð, með húfu.
hjá mér né gerði uppdrætti. Ég
geymdi allt í höfðinu á mér.
„Ég var góður sundmaður og
grandskoðaði hafnarmannvirkin.
Stundum var ég lengi í kafi og
andaði þá gegnum hálmstrá.”
Og Yoshikawa heldur áfram:
„Eftirlætis skoðunarstaðurinn minn
var indælt japanskt tehús með út-
sýni yfir höfnina sem hét „Shunc-
horo”. Ég vissi hvaða skip voru í
höfninni, hve mikið lestuð þau voru,
hverjir yfirmenn þeirra voru, og
hvaða búnaður var um borð.
„Grunlausu ungu foringjarnir
sem heimsóttu tehúsið sögðu stúlk-
unum hvað sem var. Og það sem
þeir gátu ekki upplýst veiddi ég upp
úr bandarískum sjóliðum sem ég tók
upp í bílinn þegar þeir voru að sníkja
far.”
Starfið var hættulegt. „Eitt sinn
sá varðmaður úr bandaríska flotan-
um mig þar sem ég kraup upp við
rafmagnaða girðingu. Hann skaut
á mig úr riffli sínum, en hitti ekki.”
Um tíma þóttist Yoshikawa vera
Filippseyingur og þvoði upp í mat-
sal foringja í bandaríska flotanum
- þar sem hann hafði eyrun opin
og var alltaf á verði. Njósnaflug
hans, sund f höfninni, uppþvotta-
störfin, yfirheyrslur yfir japönsku
geisunum og raunveruleg störf
hans hjá ræðismannsskrifstofunni
leiddu til þess að hann var alltaf
úrvinda. Auk alls þessa vann hann
langt fram á nótt við að senda upp-
lýsingar sínar í dulmálsskeytum til
Tókýó.
Stóri dagurinn nálgaðist. Yosh-
ikawa lét leynilegan japanskan
sendiboða fá 97 svör við spurning-
um frá Yamamoto aðmírál varðandi
skip, flugvélar og mannafla í Pearl
Harbor haustið 1941. Þar komst
aðmírállinn meðal annars að því að
flest væru skipin í höfn í Pearl
Harbor á sunnudögum - svo hann
ráðgerði árásina á þeim degi.
6. desember sendi Pearl Harbor-
njósnarinn lokaorðsendingu sína:
„Engir loftvarnabelgir sjáanlegir.
Engin felunet á orustuskipunum.
Ekkert bendir til að aðvaranir hafi
verið sendar til nærliggjandi eyja.
Enterprise og Lexington (flugvéla-
móðurskip) eru farin frá' Pearl
Harbor.”
í Tókýó komu starfsmenn ut-
anríkisráðuneytisins upplýsingun-
um áfram til Yamamotos aðmíráls
og sá kæni höfundur árásaráætlun-
arinnar símaði flota sínum, sem var
tilbúinn til árásar: „Skip við festar
í höfninni - 0 orustuskip, 3 beiti-
skip í B flokki, 3 skip búin sjóflug-
vélum, 17 tundurspillar. Öll flugvél-
amóðurskip og stærri beitiskipin
farin úr höfn ... ekkert bendir til
neinnar viðbragðsstöðu eða neins
óvenjulegs hjá bandaríska flotan-
um.”
Árásin
í næturhúminu 400 mílum fyrir
norðan Honolulu fékk Chichi Ag-
umo undiraðmíráll fyrirskipanir sín-
ar um að hefja árásina - „Klífið
Niitaka-ijall.”
í flota hans voru 31 skip, sex
flugvélamóðurskip, tvö orustuskip,
þijú beitiskip, níu tundurspillar og
þrír kafbátar auk birgðaskipa, og
lagði flotinn af stað á fullri ferð.
Árásarflugvélar hans, 350 talsins,
áttu brátt eftir að komast á spjöld
veraldarsögunnar.
Árásin hóst næsta morgun:
sunnudaginn 7. desember 1941
(samkvæmt Kyrrahafstíma í
Bandaríkjunum). Klukkan 7.40 fyr-
ir hádegi var Yoshikawa að borða
morgunmat og ekki vel vaknaður
þegar fyrstu sprengjurnar féllu.
„Ræðismaðurinn og ég vorum að
hlusta á stuttbylgjusendingu frétta
frá Tókýó,” segir hann.
Þeir heyrði dulmálstilkynninguna
um árás: „Austan vindur, rigning,”
sagði japanski þulurinn tvívegis,
mjög hægt, í lestri veðurspárinnar.
Það táknaði að Japan hefði ákveðið
að hefja styijöld gegn Bandaríkjun-
um, sagði gamli njósnarinn.
Yoshikawa og ræðismaðurinn
tókust í hendur. Starf hans hafði
borið árangur. Árásin var hafín.
Þeir flýttu sér á skrifstofur sínar
og tóku að brenna dulmálslyklum
og leynilegum fyrirmælum.
„Ég heyrði óvenjuleg hljóð og
hljóp út,” segir hann. „Ég horfði
upp til himins og sá dýrlegustu sjón.
Sprengjuflugvél kom þjótandi út úr
dökkum skýjunum áleiðis til Pearl
Harbor og hvarf þar sjónum í reykj-
armekki sem lá yfir herstöðinni. Á
vængi vélarinnar var málað tákn
hinnar rísandi sólar - hinnar rísandi
sólar Japans. Brátt voru flugvélar
okkar hvert sem litið var. Þetta var
frábær árás. Við misstum aðeins
30 menn þennan dag - Bandaríkin
misstu rúmlega þijú þúsund.”
Fljótlega umkringdi fjöldi reiðra
nágranna ræðismannsskrifstofuna
svo Yoshikawa og aðrir starfsmenn
þar lokuðu sig inni til öryggis.
Klukkan 8.30 komu lögreglumenn
til að vernda þá þar til fulltrúar
Alríkislögreglunnar, FBI, mættu á
m
staðinn.
„í marz vorum við fluttir í sér-
stakar búðir í Arizona sem voru
fullar af saklausum bandarískum
Japönum. Þeir höfðu ekkert gert
af sér. Þetta var kaldhæðin ráðstöf-
un. Svo vildi til að ég gat alls ekki
reitt mig á hjálp þeirra í Hawaii.
Þeir héldu tryggð við Bandaríkin.”
Seinna flutti FBI Yoshikawa og
aðra sendifulltrúa til New York-
borgar þar sem þeir bjuggu á glæsi-
hótelinu Astoria. Stuttu síðar voru
þeir sendir heim til Japan í fanga-
skiptum, og vissu Bandaríkjamenn
ekkert um að þeir hefðu misst af
Pearl Harbor-njósnaranum.
En honum var engan veginn
fagnað sem hetju við heimkomuna
- engar opinberar aðgerðir, hvorki
þá né nú. Hann kvæntist og hélt
stöðu sinni sem sjóliðsforingi í jap-
önsku leyniþjónustunni.
Þegar styijöldinni lauk og
Bandaríkjamenn hófu hersetu í Jap-
an, óttaðist Yoshikawa að hann
yrði hengdur og fór í felur. Hann
settist að úti á landi dulbúinn sem
Búddamunkur. Þegar bandaríski
herinn hvarf á brott sneri hann
heim til konu sinnar.
Árið 1955 opnaði Yoshikawa
sælgætisverzlun. En menn vissu
hver hann var. Þeir vildu ekki eiga
viðskipti við njósnara - njósnara
lands sem hafði tapað stríðinu.
„Þeir ásökuðu mig jafnvel fyrir
atómsprengjuna,” sagði hann með
tárin í augunum. Og hann hefði
allt eins getað soltið á liðnum árum
ef konan hans hefði ekki unnið fyr-
ir honum með tryggingasölu.
„Konan mín sýnir mér mikla virð-
ingu,” sagði gamli njósnarinn. „Hún
hneygir sig fyrir mér á hveijum
degi. Hún veit að ég heyri \sögunni
til.” \
Svo lyfti hann saki-bollanum sín-
um. „Ég drekk til að gleyma. Það
eru svo margar hugsanir sem sækja
að mér svona löngu eftir stríðið ...
Hversvegna hefur sagan svikið
mig?”
0