Morgunblaðið - 24.02.1995, Side 30

30 B FÖSTUDAGUR 24. FEBRÚAR 1995
MORGUNBLAÐIÐ
Miklar vonir bundnar
vii> átaksverkefnl gegn
bfluóum vatnslögnum
Fimmtánda hver ffjölskylda verd- Það er mikii þörf á nýj-
ur ffyrir vatnstjóni á hverju ári um íausnum og nýjum
Á undanfömum árum hafa komið í ljós miklar og vaxandi bilanir í vatnslögn-
um í húsum hér á landi, sem í mörgum eða flestum tilfellum má rekja til
ryðskemmda. Talið er, að tjón á húsum og innanstokksmunum af völdum
bilaðra vatnslagna sé nálægt einum milljarði kr. á ári. Þeir, sem hafa húseig-
endatryggingu og heimilistryggingu fá tjón sitt bætt, en hinir verða að bera
tjón sitt sjálfir. Ekki má samt gleyma því, að þeir vátryggðu bera á endan-
um tjónið sjálfir með hærri iðgjöldum, eftir því sem tjónin verða fleiri og meiri.
Þó að margir hafi gert sér grein
fyrir þessu vandamáli, eru þeir
býsna margir, sem hafa leitt það hjá
sér. Ástæðumar eru fleiri en ein.
Islenzk hús eru tiltölulega ný og því
hafa margir talið,
að minni hætta
væri á vandamál-
um af þessu tagi
af þeim sökum. Rík
afneitun gagnvart
hættunni á sjálf-
sagt sinn þátt í að
móta afstöðu
margra. Þeir segja
eftir Magnús
Sigurðsson
sem svo: “Það kemur aldrei neitt
fyrir mig.“ En hættan á vatnstjónum
er til staðar og- hún fer vaxandi.
Reynslan sýnir, að fimmtánda hver
fjölskylda verður fyrir vatnstjóni á
hveiju ári. Það má líka orða þetta
þannig, að hver fjölskylda verði fyrir
vatnstjóni á fimmtán ára fresti.
Vitund fólks gagnvart þessu
vandamáli hefur samt verið að auk-
ast og undanfarin þijú ár hefur ver-
ið í gangi átaksverkefni á vegum
Rannsóknarstofnunar byggingariðn-
aðarins, Sambands íslenzkra trygg-
ingafélaga, hita- og vatnsveitna auk
lagnaefnissala um athugun á orsök-
um og afleiðingum vatnstjóna og um
forvarnir á því sviði. Til grundvallar
liggur athugun, sem náði til vatns-
tjóna á höfuðborgarsvæðinu síðustu
þijá mánuði ársins 1993.
Flest Ijón vegna huldra lagna
— Athugun þessi leiddi í ljós, að
flest vatnstjón verða vegna bilana á
lagnakerfum og eru innsteyptar
lagnir og aðrar huldar lagnir, hvort
heldur í gólfi, undir baðkeijum eða
í einangrun útveggja helztu orsakir
þeirra, segir Einar Þorsteinsson,
byggingartæknifræðingur og deild-
arstjóri hjá Rb., en hann hefur stjóm-
að þessu átaksverkefni. — Algeng-
ustu biianimar em þær, að lagnimar
ryðga í sundur vegna raka í umhverf-
inu og fara að leka og valda þannig
vatnstjóni. Þær ryðga ekki að innan.
Vatnið sem rennur í gegnum rörin
er yfirleitt svo súrefnissnautt, að það
tærir þau ekki.
— Hér á landi verða geigvænleg
tjón af völdum vatnsskaða á hveiju
ári, heldur Einar áfram. — Tjóna-
greiðslur tryggingarfélagana vegna
vatnstjóna em svimandi og hærri en
fyrir nokkur önnur tjón að undan-
skildum þeim tjónum, sem verða í
umferðinni. 1
— Þegar litið er á afleiðingar
vatnstjóna, þarf þetta ekki að koma
á óvart, en íbúð getur farið ver í
vatnstjóni heldur en í branatjóni,
heldur Einar áfram. — Það þarf ekki
að flæða úr heitu röri nema í nokkra
klukkutíma til þess allt skemmist í
íbúðinni, bæði innréttingar og annað.
Innréttingar em yfirleitt úr óvatns-
vörðum efnum að miklu leyti og eld-
húsinnréttingamar gliðna í sundur
og liggja eins og hráviði á gólfínu á
eftir. Sjálf er íbúðin svo skemmd,
að hún er nánast eins og fokheld
eftir suma vatnsskaðana. I flestum
Qölbýlishúsum á vatnið svo greiða
leið á miili hæða. Vatnsleki í einni
íbúð getur valdið stórtjóni í mörgum
öðmm íbúðum.
Að sögn Einars eykur það mjög á
vandann, að lagnir era ekki lagðar
sem skyldi. — Lagnir era lagðar inni
í veggjum en ekki utan á, segir hann.
— Þær eru lagðar innmúraðar í
veggjum og niðri í gólfum, þrátt fyr-
viðhorfum varðandi
vatnslagnir, segja
tæknifræðingarnir
Einar Þorsteinsson
og Daníel Hafsteins-
son. Tjón af völdum
bilana í vatnslögnum
eru orðin geigvænleg
og fara sífellt vaxandi..
ir það að byggingarhiutamir, sem
lagnimar era lagðar inni í, endist í
50-100 ár en lagnimar mun skemur.
Hönnuðir og pípulagningamenn
komast hjá þeirri skyldu, sem þeim
er lögð á herðar samkvæmt bygging-
arreglugerð, en þar segir, að leiðslur
skuli þannig hannaðar og fyrir kom-
ið, að aðgangur sé til hreinsunar og
viðgerða án þess að bijóta þurfi gólf
eða veggi.
Það er h'ka töluvert af lélegu
lagnaefni á markaðnum, enda er
verðið nánast eini mælikvarðinn, sem
húsbyggjendur og iðnaðarmenn
hafa. Efnissalar komast líka hjá
þeirri skyldu, sem þeim er lögð á
herðar samkvæmt byggingareglu-
gerð að leggja fram vottorð um
gæðaprófun.
— Ástæðan er sú, að það er eng-
inn, sem fylgir þessu eftir, heldur
Einar áfram. — Byggingarfulltrúarn-
ir líta ekki á sig sem lögreglu, held-
ur sem eftirlitsaðila, sem fram-
kvæma lögbundnar úttektir á bygg-
ingum. Þá skoða þeir lagnaverkið og
ættu að gera kröfu um, að þessari
reglu sé framfylgt.
Ný viðhorf og nýjar lausnir.
Einar hefur samið tvær skýrslur,
sem nefnast Vatnstjón í húsum og
Ný viðhorf og nýjar lausnir., sem
EINAR Þorsteinsson og Daníel Hafsteinsson.
varpa miklu ljósi á þetta vandamál.
Hann segir, að reynslan hafi sýnt,
að draga megi stórlega úr tjónum
af völdum bilaðra lagna með því að
hafa þær utan á en ekki innmúraðar.
— En vandinn þar er sá, að hér
hefur það tíðkazt lengi að hafa lagn-
ir innan á og mörgum finnst það til
mikilla lýta að hafa þær utan á, seg-
ir hann. — Það er vel hægt að leggja
lagnir utan á á snyrtilegan hátt.
Norðmenn era einum tíu áram á
undan okkur í vatnstjónavömum og
í nóvember sl. gengu í gildi þær regl-
ur þar í þar í landi, að framvegis
megi ekki leggja lagnir í þunga bygg-
ingarhluta og samskeyti á lögnum
megi hvergi vera innan í veggjum.
Norðmenn eru jafnframt famir að
nota tvöföld plaströr í lagnir í ríkum
mæli, þar sem þau ryðga ekki. Þá
eru rörin lögð inn í veggina líkt og
rafmagnsrör. Fyrst er lagt fóðurrör
í veggina og síðan er annað rör dreg-
ið í gegnum það. Þetta era því tvö
plaströr, annað inni í hinu. I sjálfu
vatnsrörinu er plastefni, sem hefur
meira hita og þrýstiþol en önnur
plastefni.
f Danmörku er bannað að leggja
lagnir þannig, að þær séu óaðgengi-
legar og einnig er framfylgt þar
þeirri kröfu, að allt efni vatnslagna
sé samþykkt af byggingaryfirvöld-
um. Af þessum sökum er mun minna
um vatnstjón þar vegna tærðra lagna
en hér.
— Það þarf að hanna hús hér á
landi þannig, að hugsað sé fyrir
lagnaleiðum frá upphafi, segir Einar
ennfremur. — Þær vantar yfirleitt í
hönnun húsa. Þá væri hægt að fela
lagnir undir gluggakistum, köppum
eða undir einhveijum öðrum hlutum,
sem hafa hlutverk í húsinu og til era
mjög snyrtilegir gólflistar úr plast-
- NÝJAR ÍBÚÐIR A NONHÆÐ KOPAVOGS
' t 1"t ’v'v'V' ' . ' ‘w'■„’w’ ‘"wj ' ' W\ j . ' , « ' *» ' ' ' ;
FRÁBÆRT ÚTSÝNI - FRABÆRT VERÐ - GOÐUR STAÐUR !
Allar íbúöir meb óvenju íburðarmiklum og vönduðum mahogny innréttingum
Innrétting úr ibúS BYGG
3ja herb. íbúSir frá 6.950.000 kr og 4ra herb. íbúðir frá 9.000.000 kr
i
Grunnmvnd of 3. hæ5 i Arnarsmáro 20
JD° | “fl
hn-for
Útlit norðaustur
T n 1
§ ~p B otx
|a» | BDfj
Arnarsmári 20
4ra herbergja íbúðir, 124,2 m7
í&
BYGG
Byggingafélag Gylfa og Gunnars
Útsýni
IBUÐIR AFHENDAST
FULLBÚNAR
Ibúðir með sérinngangi
■ Baðherbergi með fallegum flísum
■ Sér þvottaherbergi
■ Stórar svalir eða sólverönd
■ Húsin verða fullfrágengin að utan
Fullfrágengnar lóðir ásamt mal-
bikuðum bílastæðum.
DÆ.MI UM KAUPTILBOÐ
KauptilboS í 3ja herb. íbú5.6.950.000 kr
ViS undirskr. kaupsamnings:.1.000.000 kr
Húsbréf:.......................4.500.000 kr
Eftir ó. mán. frá kaups.:........360.000 kr
Eftir 9. mán. frá kaups.:...360.000 kr
Eftir 12. mán. frá kaups.:.......360.000 kr
Eftir 16. mán. frá kaups.:.......370.000 kr
Ú
FJARFESTING
FASTEIGNASALA HF.
Borgartún 31 62-42-50
Hilmar Óskarsson, Pétur Þ. Sigurðsson hdl.
efnum með sérstökum festingum
fyrir lagnir, þannig að þær eru alls
ekki til lýta.
En Einar telur, að ekki sé hægt
að kenna hönnuðum um allt. — Is-
lendingar vilja ekki borga fyrir hönn-
un, segir hann. — Þeir gera sér ekki
grein fyrir því, að góð hönnun skilar
þeim betra húsi og það jafnvel á
lægra verði. Hér þekkist það, að
hönnunarkostnaður við 15 millj. kr.
hús sé ekki meiri en 200.000-
300.000 kr. Þetta geta ekki talizt
rétt hlutföll, enda er árangurinn
gjaman eftir því. Ekki væri óeðli-
legt, að hönnunarkostnaðurinn næmi
um 5-10% af byggingarkostnaðinum.
Slík vinna myndi skila sér til baka
og þá einkum og sér í lagi, að því
er varðar lagnahönnunina.
En fleira þarf að koma til. Flestir
pípulagningamenn eru ekki vanir því
að leggja lagnir utan á. Þeir þurfa
að læra það, þannig að þessi vinnu-
brögð verði þeim sjálfsögð og eðlileg.
Þá þarf jafnframt að endurhæfa
menn, sem hafa unnið með allt öðru
lagi allan sinn starfsferil. Það þarf
því töluvert átak til.
Vatnstjón um einn
miHjarður á ári
En hvernig eru íslenzk heimili
vátryggð fyrir vatnstjónum? Fyrir
svörum verður Daníel Hafsteinsson,
tæknifræðingur hjá Sambandi ísl.
tryggingarfélaga (S. í. T.). — Sam-
kvæmt nýlegri könnun S. í. T. era
2/3 heimila í landinu með einhvers
konar innbústryggingar en aðeins
rúmlega helmingur íbúðar- og hús-
eigenda með húseigendatryggingu,
segir Hafsteinn. — Flestir kannast
eflaust við setninguna, sem heyrist
oft í fjölmiðlum og hljóðar svona:
Innbú var ótryggt.
Vátryggingarfélögin greiða um
600 millj. kr. á ári í bætur vegna
vatnstjóna. Ef gengið er út frá því,
að tjónatíðni sé sú sama hjá þeim
ótryggðu og hjá þeim, sem tryggðir
era og að umfang tjónanna sé svip-
að, má reikna með því, að þeir sem
ekki hafa vátryggingar gegn vatns-
tjónum þurfi sjálfir að greiða um 400
millj. kr. á ári hveiju í viðgerðar-
kostnað vegna vatnstjóna. Af þessu
má sjá, að tjón þjóðfélagsins af völd-
um vatnstjóna er varlega áætlaður
um einn milljarður kr.
Að sögn Daníels er það algeng-
ast, að fólk kaupi vatnstjónstrygg-
ingar sem hluta af stærri trygginga-
pakka, annars vegar innbústrygging-
ar eða heimilistryggingar og hins
vegar húseigendatryggingar eða
fasteign atryggi ngar.
— Innbústrygging og húseigenda-
trygging eiga það sameiginlegt að
vernda híbýli og heimili manna fyrir
algengustu tjónum hins daglega lífs,
segir Daníel. — Þessar tryggingar
eru alls óskyldar innbyrðis, því að
innbústryggingin nær til tjóns á inn-
búi, t. d. af völdum bruna, vatns eða
innbrotsþjófnaðar. Húseigenda-
trygging nær aftur á móti til tjóns
á sjálfri húseigninni ásamt skaða-
bótaskyldu, sem fallið getur á hús-
eiganda vegna húseignarinnar.
Mörkin á milli þessara trygginga
liggja meðal annars í því, að innbús-
tryggingin bætir tjón á öllu lausu,
en húseigendatryggingin skemmdir
á öllu föstu, það er því sem tilheyrir
húsinu.
— Húseigendatryggingin er sam-
sett úr nokkram vátryggingum og á
að ná til flestra almennra tjónstilvika
á fasteignum, heldur Daníel áfram.
— Eins og fram er komið, tekur
húseigendatryggingin til tjóns á hús-
inu sjálfu. Ef skyndilegur vatnsleki