Morgunblaðið - 11.11.1995, Side 33

Morgunblaðið - 11.11.1995, Side 33
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. NÓVEMBBR 1995 33 AÐSENDAR GREINAR Baráttan fyrir nýrri hugsun ÞEGAR hugmyndir eru kynntar í fyrsta skipti einhvers staðar í heimin- um þá fylgja viðbrögð viðtakenda yfirleitt hefðbundnu mynstri. Sumir taka hugmyndunum vel en aðrir illa. Sumir sýna þeim skeyting- arleysi en aðrir hrífast. Ymsir jafn- vel úr hófi fram. Enn aðrir reynast þeim hliðhollir. Síðasta skal teija aft- urhaldsmennina sem beijast gegn nánast öllu því sem nýtt er. Viðbrögð þeirra eru að sjálfsögðu óskyld öllu sem kalla má gagnrýna og raunsæja hugsun. Samt er oft reynt að hengja slíka merkimiða raunsæis á sjálfvirkt og óupplýst andóf gegn nýjungum. Viðbrögðin eru sem sé fjölþætt. Það sem nýtt er á yfirleitt er á bratt- ann að sækja. Mikið þarf að hafa fyrir því að gróðursetja nýjungar í framandi umhverfí. Baktal í staðinn fyrir brennur A miðöldum var fólk sem viðraði nýjar hugmyndir gjarnan brennt á báli. Nú á tímum hafa menn tekið upp „betri“ siði. Baktal, háð og tor- tryggni hefur tekið við af brennun- um. Séu andmælendurnir vissir í sinni sök og nægilega upplitsdjarfir þá mótmæla þeir opinberlega. Mann- dómur til slíks er þó oft fátíður. Hefðbundin viðbrögð einkennast því af baktali fólks sem þefur það litla trú á eigin dómgreind að það er hrætt við að standa opinberlega fyrir skoð- Þeir sem beijast fyrir nýrri hugsun, segir Jón Erlendsson, verða ávallt að taka á sig mótlæti. unum sínum. Vantraust þess á vits- munalegum burðum sínum verður því til þess að það bíður þess að geta stuðst við „aðkeypta dóm- greind“ annars fólks. Bíður tvístíg- andi á meðan eftir því að hið nýja sé rakkað niður eða hafíð til skýj- anna hægt og bítandi að tjaldabaki. Að fenginni niðurstöðu úr vinsælda- könnunum tjaldabaksins taka þessir hikandi liðsmenn síðan upp þá skoð- unina sem virðist hafa orðið ofan á. Rétt eins og fótboltaaðdáandi sem bíður með stuðning við tiltekið lið þar það hefur sigrað. Eðli viðbragðanna er því hið sama nú sem fyrr. Fáfræði.ótti og öfund eru enn mjög ríkur þáttur í þeim þó menn telji sig nú á tímum bæði sið- aða og menntaða og hafi lagt af brennur á „villutrúarfólki“ sem að- ferð til að andæfa gegn framförum og breytingum. Doðinn er verstur Nú á tímum er þó bein eða óbein andstaða ótrúlega oft smávægilegt vandamál þegar á heildina er litið. Miklu algengara og hugsanlega al- varlegra er almennur doði og skeyt- ingarleysi fólks sem lifir í umhverfi sem er ofmettað af ytri áreitum og þar sem sæmileg velmegun hefur slævt baráttuvilja manna um langan tíma. Við slíkar aðstæður eru hvorki til andstæðingar eða stuðningsmenn sem duga til að knýja fram einhvers- konar afstöðu til nýrra mála. Að kunna að taka mótlæti Þeir sem beijast fyrir nýi-ri hugsun eða öðrum nýjungum verða ávallt að taka á sig mótlæti. Sumir mikið en aðrir lítið. Séu menn ekki tilbúnir í slíka baráttu þá er eins víst. að þeir gefist upp um leið og á móti blæs. Uppgjöf manna sem viðra nýj- ungar er alltof algeng hér á landi. Fæstir eru gæddir þeirri seiglu og þijósku að geta þolað minnsta vott af félagslegu mótlæti. Þörfin fyrir að „falla í kramið" er svo yfirþyrm- andi hjá flestum að þeir óttast ekk- ert meir en að hafa í frammi skoðan- ir sem ekki hafa hlotið margfalda viðurkenningu og stirhpla hefða og hópa. Og ekki herðir skólakerfið menn til slíks í neinum mæli eins og eðlilegt væri að gera kröfu tii að það gerði. Að herða menn gegn mótlæti Eitt af því sem skiptir miklu í að efla nýsköpun er því að herða fólk til baráttu af þessu tagi. Þó það sé ekki algild regla að nýjungar mæti mótbyr þá er það að sönnu ótækt að góðar hugmyndir fari forgörðum af þeirri ástæðu einni að eiga daufa óg óharðnaða talsmenn sem bogna og brotna eins og strá í vindi við minnsta andbyr. Ellegar lyppast nið- ur þegar þeir mæta skeytingarleysi. Sá sem gerir ráð fyrir því frá upp- hafi að nýjar hugmyndir geti mætt andbyr og það stundum verulegum er strax betur búinn til væntanlegrar baráttu af þessari ástæðu einni. Hann veit hvers er að vænta. Hann er líkur manninum sem tekur með sér regnkápu í ferðalag þegar hann veit að rigningar er von. Þarf því ekki að hrökklast til baka þegar það fer að rigna. Segja má því að sá sem hefur búið sig undir mótlæti hafi komið sér upp andlegum regnfrakka. Hann tek- ur því sem sjálfsögðum og óhjá- kvæmilegum hlut og eykur því sigur- líkur sínar til mikilla muna. Alltaf á brattann að sækja Það sem hér hefur verið sagt á við um nánast alla kynningu á hug- myndum sem eru nýjar fyrir þeim hópum þar sem þær eru bomar fram í fyrsta sinni. Andbyrinn er oft sá sami hvort sem um er að ræða alger- lega nýja hugsun eða hugmyndir sem eru þaulprófaðar og alkunnar annars staðar og hafa því einungis verið fluttar milli staða, til að mynda úr einu landi í annað. Margir átta sig ekki á þessu og skilja ekki grund- völl andstöðunnar. Oftar en ekki er hann einber fáfræði og sá ótti sem af henni sprettur. Ekki endilega hagsmunir, samsæri eða rökstudd og skotheld andmæli eins og margir halda ósjálfrátt. Meginatriði er að skilja þetta því að baráttan fyrir því nýja er gerólík ef fengist er við fá- fræði og ótta en ekki hagsmuni eða rökrétt andmæli. Fáfræði í felubúningi Fáfræði leynir oft ótrúlega vel á sér. Sá fáfróði vísar að sjálfsögðu ekki til þess að hann sé óupplýstur þegar hann heldur uppi andmælum gegn því sem nýtt er eins og gefur að skilja. Oft og kannski oftast gerir hann sér sjálfur enga grein fyrir skammsýni sinni og fákunnáttu. Hann þyrlar því upp ryki sýndarand- mæla sem oft reynast haldlítrll hé- gómi þegar á hólminn er komið þótt þau hafi allt yfirbragð raunsæis fyr- ir mörgum meðan þau eru ekki ann- að en stafir á prenti eða hjal að tjaldabaki. Nauðsyn á bættum árangri Vilji íslendingar ná tökum á þeim miklu þjóðfélagsbreytingum sem eru að dynja á um þessar mundir verður að herða mjög mikinn fjölda fólks til að ná árangri í að beijast fyrir nýjungum og koma þeim í fram- kvæmd. Enn sem komið er eru þeir sem fylla þennan hóp alltof fáir. Engan skyldi furða á þessu því nán- ast ekkert hefur verið gert markvisst í því að koma viðeigandi boðskap og þjálfun til skila. Höfundur er yfirverkfræðingur hjá Upplýsingaþjónustu Háskól- ans. R-listinn og Reykja- víkurflugvöllur ÓTRÚLEGA óraunsæjar og fljót- fæmislegar yfirlýs- ingar af hálfu forystu- manna R-listans varð- andi mikilvæg málefni hafa birst í’fjölmiðlum að undanfömu. Borgarstjóri vill selja hlut okkar Reykvík- inga í Landsvirkjun og afhenda ríkisvald- inu öll yfírráð á þeim vettvangi og formað- ur skipulagsnefndar, Guðrún Ágústsdóttir borgarfulltrúi Alþýðu- bandalagsins í R- listanum, vill leggja Reykjavíkurflugvöll niður og flytja innanlandsflugið til Keflavíkur. Afstaða Alþýðubandalagsins og Kvennalistans til Reykjavíkurflug- vallar hefur löngum verið kunn. Borgarfulltrúar þessara flokka hafa ávallt verið þeirrar skoðunar að leggja eigi Reykjavíkurflugvöll nið- ur, byggja nýjan flugvöll eða flytja innanlandsflugið frá Reykjavík til Keflavíkur. Þrír staðir komu á sínum tíma til greina fyrir flugvöll í stað Reykjavíkurflugvallar, þ. e. Álfta- nes, Garðahraun og Kapelluhraun. Enginn þessara staða kemur lengur til greina, ýmist af skipulags- eða veðurfarslegum ástæðum. Innanlandsflugið áfram í Reykjavík Svo til allir sem um flugmál fjalla eru sammála um það, að ekki komi til greina að flytja innanlandsflugið til Keflavíkur. Áuk þess gæti slfk ákvörðun haft alvarleg áhrif á þá miklu uppbyggingu sem orðið hefur í fluginu á undanförnum áratugum og er afar mikilvægur þáttur í sam- göngum um landið. Augljósir annmarkar eru á því að starfrækja innan- landsflugið frá Keflavík. Samgöngur við höfuð- borgina versnuðu veru- lega og ferðatími frá og til hinna ýmsu staða á landinu lengdust í flest- um tilvikum um helming. Ferðalagið yrði óörugg- ara og verra. Umferð á Keflavíkurveginum ykist mjög mikið en á veturna er oft hættuástand á veginum vegna hálku og hvassviðris. Ströngustu öryggisreglum fylgt Röksemdum gegn starfrækslu Reykjavíkurflugvallar eru aðallega þær að staðsetning flugvallarins skapi hættu gagnvart næsta umhverfi. Færustu sérfræð- ingar hafa verið kallaðir til svo Það eru verulegir hags- munir fyrir Reykjavík, segir Yilhjálmur Þ. Vilhjálmsson, að flug- völlur fyrir innanlands- flug verði þar áfram. hægt væri að meta þessa hættu en engir staðlar eru til að meta hana. Hinsvegar er Ijóst, að við skipulagn- ingu á flugvellinum hefur í megin- atriðum verið fylgt ströngustu ör- yggisreglum, sem Alþjóðaflugmála- stofnunin (ICAO) hefur sett fram um gerð flugvalla fyrir mismunandi gerðir flugvéla. Á þeim u.þ.b. 55 árum, sem Reykjavíkurflugvöllur hefur verið starfræktur, hafa orðið fá slys við - flugvöllinn, en engar skýrslur eru til um að slys hafi orðið á fólki fyr- - ir utan flugvallarsvæðið frá árinu 1946 vegna flugumferðar á Reykja- víkui-flugvelli, en þá var flugvöllur- inn ásamt mannvirkjum afhentur íslendingum til eignar og fullra umráða. Sannleikurinn er ennfrem- ur sá, að Reykjavíkurflugvöllur er betur settur en flestir flugvellir við aðrar höfuðborgir vegna þess að við flugtak og lendingar er aðeins ör- stutt flug yfír byggð. Víða annars- staðar þurfa flugvélar að fljúga langa leið yfir byggð svæði við lend- ingar og eftir flugtak. Verulegir hagsmunir fyrir Reykjavík Ljóst er, að það eru verulegir hagsmunir fyrir Reykjavík að flug- völlur fyrir innanlandsflug verði áfram í Reykjavík og reyndar engu síðri hagsmunir fyrir íbúa utan höf- uðborgarinnar, sem þurfa að treysta á flugið sem helsta samgöngumát- ann. Mörg hundruð manns vinna við rekstur flugvallarins, flugrekst- ur og flugþjónustu og fjölmörg önn- ur störf tengjast beint eða óbeint starfrækslu flugvallarins. Árlega nota nímlega 300 þús. manns flug- ferðir, er byija eða enda á Reykja- víkurflugvelli. Það hefði vafalaust afdrifaríkar afleiðingar fyrir atvinnulífið í Reykjavík, ef flugvöllurinn yrði ekki áfram í borginni. Því má heldur ekki gleyma, að Reykjavík gegnir því hlutverki að vera miðstöð sam- gangna landsins og aðalvettvangur stjómsýslu og margs konar þjón- ustu. Staðsetning flugvallar, sem þjónar innanlandsflugi, hefur í þessu sambandi mikla þýðingu fyrir höf- uðborgina. Höfundur er borgarfulltrúi. Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson OPNUM ( DAG! OPNUM I DAG! nýjung við Suðurlandsbraut 12 Við bjóðwn upp á spennandi nýjan matseðil með ekta thailenskum mat. Opnunartilboð: Réttur að eigin vali 390 kr. Suðurlandsbraut 12 s. 586 7045 Laugavegi 64 s. 552 7045

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.