Morgunblaðið - 16.05.1996, Side 2

2 D FIMMTJJDAGUR 16. MAÍ 1996 MORGUNBLAÐIÐ
Þessi mynd er af húsi í byggingu við Bröttukinn í Hafnarfirði, sem byggingafyr- í verksmiðju Byggingafélagsins Borgar i Borgarnesi voru sýndar
irtækið Fagtak sýndi á Byggingadögum um síðustu helgi. innréttingar af öllu tagi.
Góð aðsókn að
Byggingadögum
GÓÐ aðsókn var að Bygginga-
dögum, sem Samtök iðnaðarins
gengust fyrir um síðustu helgi,
en mörg þúsund manns heim-
sóttu þátttökufyrirtækin. Bygg-
ingadagar voru að þessu sinni
haldnir undir kjörorðinu „Fé og
framkvæmdir" og áherzla lögð á
að fræða gesti um fjármögnun
framkvæmda.
Fyrirtækin, sem þátt tóku í
Byggingadögum, voru á fjórða
tug og frá sjö bæjarfélögum, en
auk fyrirtælqa á höfuðborgar-
svæðinu tóku þátt í þeim fyrir-
tæki á Akureyri, í Borgarnesi og
í Vestmannaeyjum. íslandsbanki
og Sparisjóður Hafnarfjarðar
veittu gestum fjármálaráðgjöf
og kynntu framkvæmdalán til
Iangs tíma.
— Ég tel, að Byggingadagar
hafa tekizt mjög vel að þessu
sinni, sagði Haraldur Sumarliða-
son, formaður Samtaka iðnaðar-
ins. — Hugmyndin með þeim er
að sýna fólki, hvað byggingariðn-
aðurinn hefur gert og hvers hann
er megnugur.
Að þessu sinni vildum við
byggingamenn Ieggja um leið
áherzlu á fjármögnun fram-
Ármannsfell sýndi permaformhús í smíðum
við Lækjarsmára í Kópavogi.
kvæmda. í samvinnu við verka-
lýðsfélög og lánastofnanir erum
við að kanna, hvort hægt væri
að byggja upp lánakerfi, sem
hentaði fólki betur en það lána-
kerfi, sem nú er við lýði. í okkar
hópi hafa komi fram þær skoðan-
ir, að kerfið sé of flókið og komi
ekki nægilega til móts við að-
stæður fólks, sem eru auðvitað
misjafnar.
— Verkefnastaða byggingar-
iðnaðarins er að færast í betra
horf, sagði Haraldur Sumarliða-
son ennfremur. — Það er ekki
bara að þakka árstíminum, held-
ur sjáum við ýmsar breytingar
til hins betra frá því í fyrra. En
það hefur tekið byggingariðnað-
inn lengri tíma en flestar aðrar
atvinnugreinar að ná sér upp úr
þeirri lægð, sem ríkt hefur í þjóð-
félaginu og það er í rauninni
ekkert nýtt.
Samskipti
kaupenda
og seljenda
Markaðurinn
Breyttar samskiptareglur kaupenda og selj-
enda með tilkomu húsbréfakerfsins hafa
haft jákvæð áhríf, segir Grétar J. Guð-
mundsson, rekstrarstjórí Húsnæðisstofnun-
ar ríkisins. Seljendur eru ömggarí með
greiðslur og kaupendur njóta þess
í hagstæðara verði.
Fasteignaviðskipti eru viðskipti
milli tveggja aðila, kaupenda
og seljenda. I umræðum um hús-
næðismál gleymist þetta oft. Um-
ræðan beinist oftar en ekki að
öðrum aðilanum, þ.e. kaupandan-
um. Þetta er á vissan hátt eðli-
legt, því það hefur áhrif á þjóðfé-
lagið í heild hve auðveld eða erfíð
íbúðakaup eru á hveijum tíma.
Ef þau eru erfið, þá kemur það
fram í aukinni þörf fyrir félagslega
aðstoð hins opinbera af ýmsu tagi.
Þegar íbúðakaup eru hins vegar
auðveld, dregur alla jafna úr þörf
fyrir slíka aðstoð. En þrátt fyrir
að aðstæður á fasteigna- og lána-
markaði séu mikilvægar fyrir
kaupendur, þá eru þær ekki síður
mikilvægar fyrir seljendur. Þeirra
hagur skiptir ekki minna máli í
þessu sambandi. Það verður að
horfa á þessa hluti í heild.
Mikilvæg
viðskipti
Fasteignaviðskipti eru fijáls og
óháð og ráðast af framboði og
eftirspum. Það er undir kaupend-
um sjálfum komið hvenær þeir
festa kaup á íbúðarhúsnæði og það
er jafnframt undir þeim komið
hvort þeir sætta sig við þau kjör
sem í boði eru. Á sama hátt ráða
seljendur alla jafna hvort þeir
sætta sig við tilboð sem þeir fá í
íbúð sem þeir vilja selja, þó undan-
tekningar séu þar á, sérstaklega
þegar íbúðaeigendur lenda í erfíð-
leikum. Fyrir flesta eru íbúðakaup
stærstu og mikilvægustu viðskipti
viðkomandi á lífsleiðinni. Því er
mikilvægt að þessi viðskipti séu
eins örugg og frekast er unnt og
að ekki sé rasað um ráð fram.
Hagstætt
að kaupa
Fasteignaverð hefur farið lækk-
andi á undanfömum misserum.
Verð á íbúðum í fjölbýlishúsum á
höfuðborgarsvæðinu er lægra nú
en það hefur verið áður á þessum
áratug. Það er vitaskuld gott út
frá sjónarmiðum kaupenda.
Breytt samskipti
Með tilkomu húsbréfakerfísins
á árinu 1989 urðu miklar breyting-
ar á samskiptum kaupenda og
seljenda á fasteignamarkaðnum.
Algengt var áður, að seljendur
lánuðu kaupendum ákveðinn hluta
kaupverðs íbúðar til fjögurra eða
fímm ára með svokölluðum eftir-
stöðvaskuldabréfum. Kaupendur
og seljendur voru því í viðskiptum
í nokkur ár. í húsbréfakerfínu taka
þessi viðskipti hins vegar oftast
mun skemmri tíma. Algengt er
að þeim sé lokið innan árs frá
undirskrift kauptilboðs, en það er
í raun sá tímapunktur þar sem
kaupa og sala hafa átt sér stað.
Verkgangur
íbúðakaup samkvæmt hús-
bréfakerfínu ganga þannig fyrir
sig, að fyrst sækir væntanlegur
kaupandi um greiðslumat hjá við-
urkenndri fjármálastofnun, t.d.
banka, sparisjóði eða verðbréfa-
fyrirtæki. Þar er lagt mat á
greiðslugetu umsækjandans. Til-
gangurinn er að fínna út hugsan-
legt hámarksverð íbúðar, sem við-
komandi er talinn eiga möguleika
á að festa kaup á. Það er hins
vegar alls ekki það verð íbúðar,
sem viðkomandi á að festa kaup
á, eins og stundum er haldið fram.
Næsta skref umsækjandans er að
skoða sig um á fasteignamarkaði.
Þegar heppileg íbúð er fundin ger-
ir hann kauptilboð. Ef kaupandinn
ætlar að notfæra sér húsbréfakerf-
ið, þá gerir hann tilboð á þar til
gerð eyðublöð frá Húsnæðisstofn-
uninni. Ef íbúðareigandinn sam-
þykkir tilboðið, er í raun kominn
bindandi samningur milli kaup-
anda og seljanda.
Það sem þá er eftir, er, að
Húsnæðisstofnunin samþykki
kaupin. Það er grundvöllur þess
að seljandi geti skipt fasteignaveð-
bréfi, sem kaupandi gefur út, fyr-
ir húsbréf. Eiginlegur kaupsamn-
ingur er síðan undirritaður eftir
að stofnunin hefur samþykkt
kaupin. Með undirritun kaupsamn-
ings eru kaupin endanlega orðin
bindandi og fyrirvarinn um sam-
þykki stofnunarinnar fyrir
kaupunum niður fallinn.
Fyrsti vaxtadagur
Þetta er nefnt hér vegna þeirrar
umræðu sem verið hefur að undan-
förnu um svokallaðan fyrsta
vaxtadag í húsbréfakerfinu, en
hann miðast við undirritun kaupt-
ilboðs. Ástæður þess eru einkum
tvær. í fyrsta lagi verður fyrsti
vaxtadagur að liggja fyrir, til að
Húsnæðisstofnunin geti gengið frá
fasteignaveðbréfi, sem kaupandi
gefur út. í öðru lagi er það auðsjá-
anlega hagur seljanda að ljóst sé
hvaða verð hann fær við sölu íbúð-
ar. Væri fyrsti vaxtadagur á reiki,
má búast við að það hefði í för
með sér óvissu fyrir seljendur
íbúða. Það gæti haft áhrif til
hækkunar á íbúðaverði. Það er
með öðrum orðum jafnt hagur
seljenda og kaupenda, að fyrsti
vaxtadagur sé skýr og þannig, að
seljendur eiga auðvelt með að
meta hvað þeir eru raunverulega
að fá greitt við sölu íbúðar.
Það er ekki vafamál, að breyttar
samskiptareglur kaupenda og selj-
enda á fasteignamarkaði með til-
komu húsbréfakerfisins, hafa haft
jákvæð áhrif. Seljendur eru örugg-
ari með greiðslur og þar með njóta
kaupendur þess í hagstæðara verði.
Fasteigna- sölur í blabinu í dag
Agnar Gústafsson bls. 3
Almenna fasteignas. bls. 15
Ás bls. 24
Berg bls. 10
Bifröst bls. 20
Borgir bls. 28
Borgareign bls. 16
Brynjólfur Jónsson bls. 17
Eignamiðlun bls. 18-19
Eignasalan bls. 15
Fasteignamarkaður bls. 21
Fasteignamiðstöðin bls. 6
Fasteignasala Reykjav. bls. 25
Fold bls. 5
FranTtfðin bls. 11
Frón bls. 26
Gimli bls. 22
H-Gæði bls. 25
Hátún bls. 8
Hóll bis. 14-15
Hraunhamar bls. 23
Húsakaup bls. 4
Húsvangur bls. 12
Kjöreign bls. 13
Laufás bið. 28
Óðal bls. 7
Skeifan bls. 3
Valhöll bls. 9
Þingholt bls. 27