Morgunblaðið - 09.03.1997, Blaðsíða 34

34 F SUNNUDAGUR 9. MARZ 1997
MORGUNBLAÐIÐ
Fermingarböm
á ýmsum tímum
aldarinnar
Það er eftirtektarvert þegar rætt er við fermingar-
börn fyrri ára, hvort sem í hlut á kona á tíræðis-
aldri úr Dölum vestur sem á 77 ára fermingaraf-
mæli með vorinu eða Reykjavíkurdreng sem
fermdist í fyrra að það vefst fyrir fæstum að
rifja upp fermingardaginn sinn. Vonir fermingar-
barns á hinum ýmsu tímum eru vitaskuld ólíkar,
hætt er við að mörgum stúlkum þætti snautlegt
að fá gjafirnar sem Margrét Oddsdóttir varð
að gera sér að góðu, jafnvel þó framreiknaðar
væru. Oft er sagt að við fermingu séu börn
komin í fullorðinna manna tölu. Það mátti kannski
fremur til sanns vegar færa áður þegar sjálf-
sagt þótti að börn færu strax að vinna eftir
fermingu. Nú til dags eru fermingarbörn í miðjum
klíðum við nám og sjaldnast gerðar þær kröfur
að þau sjái fyrir sér á þessum árum. Það er
kannski gott að íhuga orð unga piltsins sem
fermdistí fyrra og sagði: „Maður eldist og
þroskast með árunum en ekki á einum degi.”
Hvað sem breytingum líður á ytra umhverfi er
fermingarathöfnin og innihald hennar það sem
verður trúlega hvað lífsseigast mörgum og situr
í minnisskríninu þegar veislunni er lokið og gjafirn-
ar fyrndar og fúnar.
MARGRÉT ODDSDÓTTIR
Fermingarbarn 1920
MARGRÉT Oddsdóttir var um tvítugt þegar þessi mynd var tek-
in. Þetta var önnur myndin sem tekin var af henni á ævinni.
Hárgreiðsluna annaðist Margrét Sigurðardóttir frænka hennar.
MARGRÉT Oddsdóttir var
fermd að Stóra-Vatns-
hornskirkju í Dölum
vorið 1920 og gerði það sr. Jón
Guðnason. Hún segir að veðrátt-
an hafi verið vond þetta vor.
Víða vantaði hey og þurfti að
rífa í lyng handa skepnum. Viku
fyrir fermingu fór Margrét í
fermingarfræðsluna.
Frændi hennar fór með hana
gangandi frá Smyrlhóli í
Haukadal að Miðskógi. Þar gisti
hún en gekk að Kvennabrekku
á hveijum degi. „Ég hef ekki
verið nema hálftima að ganga
þetta, ég var létt á mér þá.
Presturinn sr. Jón uppfræddi
okkur um allt gott og mér finnst
ég hafa búið að því, hann var
dæmalaust indæll og þau bæði
þjónin.“
Þótti svo vænt um þegar veðrið
skánaði
„Þá var til siðs að börnin læsu
upphátt úr kverinu í kirkjunni
en athöfnin var ekki löng. Ferm-
ingarsy stkini mín voru tveir
strákar, Óskar á Jörva og Ing-
ólfur á Vatni. Við fórum ríðandi
fram að Vatni og það voru ein-
tómir skaflar alla leiðina.
Um miðjan dag, eða um það
leyti sem messan var búin, skipti
um veðráttuna og gerði hlýtt
og notalegt, ég gleymi því ekki
hvað mér þótti vænt um veðrið
þegar það skánaði, það var svo
erfitt að eiga við skepnurnar,
kindur og lömb þegar var svona
kalt.
Þá var tekið til altaris og ég
man að mér fannst sopinn af
messuvíninu ágætur. Það var
engin fermingarveisla, engum
gestum boðið og engu af mínu
móðurfólki. Ég fann ekkert fyr-
ir því en ég fann alltaf fyrir því
að ég var búin að missa móður
mína.
Það voru kleinur og
pönnukökur með kaffinu
Einhver dagamunur var þó
gerður, það þótti nú dagamunur
ef maður fékk eitthvað betra
með kaffinu. Það voru kleinur,
pönnukökur og eitthvað þess-
háttar. Eitthvað var bakað fyrir
h vítasunnuna, það var verjan
að baka fyrir allar hátíðir.
Og hvað heldur þú að ég hafi
fengið í fermingargjöf? Ég fékk
fjögur kort og tvær krónur, ég
man ekki hver gaf mér krónurn-
ar. Börn fengu yfirleitt litlar
fermingargjafir, en sum hafa
kannski fengið meira en þetta.
Það var til í því að þeim voru
gefin hross, ég var ekki mikið
gefin fyrir hross; en það hefði
mátt gefa mér kálf.
Fékk nýja blússu en var í
lánskjól
Ég fékk ekki mikið af fötum
en frænka mín hafði saumað á
mig blússu og Guðrún Ólafsdótt-
ir saumaði á mig pils, það voru
nú öll fötin sem ég fékk en svo
var fenginn lánaður fermingar-
kjóll. Það voru bara efnaðri
konur sem gátu gefið stelpunum
sínum fermingarkjóla og þær
lánuðu svo hinum,. Mér líkaði
Húnfékkfjög-
ur kort og
tvær krónur í
fermingargjöf
nú ekki að vera í lánskjól. Hann
var ekki nærri nógu stór á mig,
þær voru búnar að fermast í
honum margar áður og stelp-
urnar hennar Höllu á Leikskál-
um líka en hún átti þennan kjól.“
Ég trúi á það sem gott er
Og hveiju breytti svo ferm-
ingin fyrir Margréti? „Ekki
nokkru," segir hún og bætir við
að hún sé alltaf sama stelpan
enda ekki nema liðlega níræð.
Þegar hún er spurð hvort hún
sé trúuð segir hún: „Ég mundi
segja það, ég trúi á það sem
gott er og gæti ekki verið ein
frammi á Jörva á sumrin ef ég
tryði ekki. Ég trúi líka á kross-
markið, ég krossa fyrir allar
hurðir og í svefnherberginu
mínu, svo ofan á rúmið sem ég
sef í og svo á mig og þá man
ég líka eftir að lesa bænimar
mínar.“
Dvelur ein frammi á Jörva á
sumrin
Margrét er frá Jörva í
Haukadal og þar eyðir hún tíma
á sumrin. Maður hennar er lát-
inn og dvelur Margrét ein síns
liðs og kippir sér ekki upp við
það. En annars býr hún á Silf-
urtúni sem er dvalarheimili
aldraðra í Búðardal. Hún var
að enda við að steikja kleinur
og sagðist vera að fara á kvenfé-
lagsfund í kvöld og ætlaði með
kleinur með sér á fundinn.
Magga gekk í kvenfélagið
Þorgerði Egilsdóttur fyrir ári
og tejja kvenfélagskonur að hún
hljóti að hafa sett heimsmet. Eða
veit einhver um aðra níræða
konu sem hefur gengið í eitt-
hvert félag? Magga verður 91
árs í vor en hefur meiri orku
en margur unglingurinn.
Hún varð móðurlaus ársgömul
Hún er minnug á gamla tím-
ann og segir frá uppruna og
ætterni „Eg er fædd að Hömrum
í Haukadal 26. apríl 1906, móðir
mín dó þegar ég var rúmlega
ársgömul úr berklum, að sagt
var, og 2ja ára var farið með
mig að Smyrlhóli og ég man það
vel.
Ég var alin þar upp hjá föður-
bróður mínum Jónasi Arngríms-
syni og konu hans Guðbjörgu
Ölafsdóttur. Foreldrar mínir
voru Marta Hannesdóttir og
Oddur Arngrímsson. Á Smyrl-
hóli var ég til tvítugs.
Ég átti tvö systkini, systur
sem var þremur árum eldri og
bróður sem var ári yngri en ég,
en hann dó litlu á eftir móður
okkar. Bróðir minn hét Valdi-
mar, hann var látinn heita eftir
séra Valdimar Briem. Móðir mín
hefur líklega þekkt hann og
Ólafía systir min var látin heita
eftir Ólafíu Jóhannsdóttur þess-
ari góðu konu sem fór til Nor-
egs. Hún var vinkona móður
minnar. Systir mín ólst upp í
Miðdölunum en við kynntumst
ákaflega lítið. Pabbi minn var
mikið á Sauðafelli, og var systir
mín nokkur ár þar og fermdist
þaðan. Ég held að það hafi farið
vel um hana.“
Svo snýr Margrét sér aftur
að kleinunum fyrir kvenfélags-
fundinn um kvöldið