Morgunblaðið - 24.02.1999, Síða 8

8 MIÐVIKUDAGUR 24. FEBRÚAR 1999
FRETTIR
MORGUNBLAÐIÐ
R-listiim er 2000
vandi Reykvíkmga
UAaskortnr í boi^-
inni. Byggingarsvæði
í Norðlíngaholti og
Geldinganesi. Um-
HELDUR þú að það sé ekki betra að fara með hann til Kára en þessara tölvufræðinga Guðlaug-
ur minn. Þetta er ábyggilega bara hugbúnaðarvilla í R-lista
fslenskur veðurfræðingur í samstarfí við Bandarikjamenn
Kanna áhrif sem fjöll
hafa á vindstrengi
HARALDUR Ólafsson, veðurfræð-
ingur á Veðurstofu íslands, tók fyr-
ir helgina þátt í rannsóknarleið-
angri bandarískra veðurfræðinga
sem fram fóru yfir landið síðastlið-
inn fóstudag. Tilgangur ferðarinnar
var annars vegar að prófa tæki sem
nemur bylgjuhreyfingar sjávar í því
skyni að reikna út frá þeim vind-
styrk yfir sjó og hins vegar fékk
Haraldur tækifæri til að safna upp-
lýsingum um áhrif fjalla á íslandi
og Grænlandi á vind.
„Ég fékk að taka þátt í þessum
leiðangri vegna kunningsskapar
míns við bandarískan veðurfræðing
en hann tengist að nokkru rann-
sóknarverkefnum sem ég hefi unnið
að,“ sagði Haraldur I samtali við
Morgunblaðið en leiðangurinn var
farinn í hávaðaroki á fóstudag og
stóð flugið í rúma sjö tíma.
Bandaríkjamennirnir eru að þróa
tæki sem greinir vinda út frá ör-
smáum bylgjuhreyfingum sjávar og
var í fluginu verið að prófa áreiðan-
leika tækisins, þ.e. hvernig útreikn-
ingar á vindstyrk, sem byggðir eru
á upplýsingum frá nýja tækinu,
standast. Segir Haraldur upplýs-
ingar frá slíku tæki, sem mæla mun
hreyfmgar sjávar frá gervihnetti,
verða grunn að útreikningum á
hegðan vinds og að það muni geta
styrkt veðurspár. Ekki síst sé þetta
mikilvægt þar sem á mörg hundruð
þúsund ferkílómetra svæðum yfir
sjó sé litlar upplýsingar að hafa í
dag.
Haraldur segir þetta allt á til-
raunastigi ennþá en ef til þess komi
að byggja megi á gögnum frá slíku
tæki geti það orðið til þess að hægt
sé að gera nákvæmari veðurspár,
sem ekki aðeins komi til góða við-
komandi hafsvæðum heldur á miklu
stærra svæði út frá þeim.
Mældi staðbundna vindstrengi
I leiðangrinum fékk Haraldur
tækifæri til að mæla staðbundna
vindstrengi sem myndast bæði út
frá Grænlandi og fjöllum á Islandi.
Var flogið norður yfir landið og með
Suðurlandi í því skyni að safna upp-
lýsingum um áhrif fjallanna á slíka
vindstrengi. Haraldur hefur lagt
stund á athuganir og útreikninga á
slíkum vindstrengjum og segir hann
að veðurfræðingar geti aldrei verið
vissir um áreiðanlega slíkra út-
reikninga nema að geta gert mæl-
ingar til að sannreyna þá. Það hafi
verið tilgangur leiðangursins. Hann
segir vindstrengi út frá landi geta
skipt miklu máli varðandi t.d. hegð-
an lægða. Nefndi hann sem dæmi
að strengur suður af Vatnajökli get-
ur valdið vindhverflum sem gætu
haft áhrif á lægðir í Atlantshafi á
suðurleið, t.d. til Skotlands og
sömuleiðis gætu slík áhrif frá vind-
strengjum frá Grænlandi skipt máli
fyrir hegðan og þróun í lægðum
sem koma uppað Islandi úr vestri.
Sem dæmi nefndi Haraldur að í
ljós hefði komið við mælingar í flug-
inu yfir Vatnajökli og suður af hon-
um að hann veitir skjól langt suður
fyrir landið. Vindstyrkur hefði auk-
ist úr 5 vindstigum í 10 á eins km
breiðu belti í um 2.000 metra hæð.
Haraldur segir næstu vikur og
mánuði fara í að vinna úr niðurstöð-
um leiðangursins og nýtur hann
einnig Bandaríkjamanna í þeirri
vinnu. Því muni talsverður tími líða
áður en hann getur nýtt sér niður-
stöðumar óyggjandi í rannsóknum
og veðurspám.
Um menningarbyggingar og sýningar
Islendingar
gætu gert
miklu meira
ÞAK á menninguna,
heitir erindi sem
Guðmundur Jóns-
son arkitekt heldur á
vegum Reykjavíkuraka-
demíunnar á morgun í
Þjóðarbókhlöðu, annarri
hæð, klukkan 17.15 og er
fyrirlesturinn öllum op-
inn. Erindi þetta er inn-
legg í umræðuna sem
varð á ráðstefnu akadem-
íunnar fyrir nokkru um
menningartengda ferða-
þjónustu. Um hvað mun
Guðmundur fjalla í fyrir-
lestri sínum?
- Ég hef fengist við
skipulagningu á allmörg-
um menningarmiðstöðv-
um hér og þar í Noregi,
bæði miðstöðvunum sem
slíkum og einnig komið á
fót margmiðlunarsýningum.
Guðmundur Jónsson
fyrirlestrinum kem ég til með að
einbeita mér að hinum faglega
þætti fyrst og fremst en einnig
kem ég inn á þætti eins og fjár-
festingarkostnað og rekstrar-
kostnað, en þó aðeins í litlum
mæli.
- Hvers þarf að gæta við slíka
skipulagningu?
- Það er fyrst og fremst stað-
setningin, hún þarf helst að vera
við þjóðveg eða í návígi við
hann, nema um sérstakan stað
sé að ræða, t.d. Þingvelli, eða
staðsetningin sé miðsvæðis í
borg eða bæjum. Síðan er það
tilhögun byggingarinnar sem
slíkrar - að hún sé þannig úr
garði gerð að ekki skapist auk-
inn rekstrarkostnaður t.d.
vegna mannahalds og fleiri
þátta. Loks þarf að gæta að
mörgu við hönnun sjálfrar sýn-
ingaraðstöðunnar.
- Er mikill munur á skipulagn-
ingu að þessu leyti milli landa?
- Já. Englendingar og Amerík-
anar til að mynda hafa úr miklu
meira fjármagni að spila og að-
sókn hjá þeim er miklu meiri
heldur en hér í Noregi eða á Is-
landi, þannig að hægt er að
leggja meira í byggingarnar.
Þetta leiðir til þess að þeir geta
nýtt sér hátækni og verið fium-
kvöðlar á ýmsan hátt annan líka.
Hér í Noregi hefur upp á
síðkastið verið mikill áhugi hjá
bæjar- og sveitarfélögum og
fylkjum að miðla sérstöðu sinni
til ferðamanna, sem er eðlilegt
því Noregur er víðfemt land með
margvísleg menningarblæbrigði
innan hverrar sveitar. Slíkar
menningarmiðstöðvar hafa líka
haft áhrif á starfsemi tengda
ferðaþjónustu, svo sem minja-
gripasölu, veitingastaðahald og
hótelhald.
- Hvaða möguleika eigum við Is-
lendingar á þessu sviði?
- Það er dálítið sérstakt að ís-
land hafi sem stendur ________
ekki enn komið sér
upp sómasamlegri
sögusýningu eins og
t.d. Noregur gerði á
sínum tíma og ég ””
skipulagði. Sú sýning var sett á
stofn í sambandi við Olympíu-
leikana í Lillehammer á sínum
tíma og stendur hún enn. Að
mínu mati er nauðsynlegt fyrir
íslendinga að hafa eina slíka
sögusýningu í gangi. Það má
nefna sérstaklega eitt atriði að í
gegnum tíðina hafa Norðmenn
sýnt vaxandi tilhneigingu til
þess að eigna sér Snorra Sturlu-
í ►Guðmundur Jónsson er
fæddur á Akureyri árið 1953.
Hann lauk stúdentsprófí frá
Menntaskólanum við Sund ár-
ið 1974. Hann stundaði nám í
arkitektaháskólanum í Ósló
árin 1975 til 1981 er hann
lauk prófí. Hann starfaði á
tveimur arkitektastofum áður
en hann vann samkeppni um
Tónlistarhús á Islandi og
stofnaði í framhakli af því eig-
in arkitektastofu í Ósló þar
sem hann starfar nú. Hann á
eina dóttur.
Það er ekki
nóg að selja
ferðir
son og Leif Eiríksson. Slík sýn-
ing á Islandi myndi hafa mikið
gildi til þess að leggja áherslu á
að þessir tveir fyrrnefndir menn
voru íslendingar en ekki Norð-
menn. Það hlýtur líka að hafa
gildi fyrir hvern landshluta og
jafnvel hverja sveit að útbúa
sýningar sem þá tengjast sér-
staklega sögu umrædds svæðis.
Þetta hefur þá endurmenntunar-
gildi fyrir þá fullorðnu og fræði-
gildi fyrir komandi kynslóðir.
Hér í Noregi hefur verið mikill
metnaður í þessum efnum og
engin sveit vill gefa nágranna-
sveit sinni eftir. Einnig er mikið
hér um sérsviðssýningar, svo
sem viðvíkjandi orkumálum og
heimsstyrjöldinni síðari, svo
eitthvað sé nefnt. Ekki síst á
þetta við þar sem um er að ræða
sérstakar náttúruauðlindir,
þjóðgarða eða því um líkt.
- Hvað dettur þér í hug að Is-
lendingar gætu gert meira til að
styðja við sína ferðaþjónustu?
- Einmitt svona sýningar eða
ferðamiðstöðvar misstórar
myndu geta eflt ferðamanna-
strauminn. Það er ekki nóg að
selja ferðir, ferðamenn þurfa
líka að geta farið heim aftur með
margvíslegar upplýsingar í
farteskinu og finnast þeir hafi
frá mörgu að segja þegar dvöl
þeirra á Islandi ber á góma í
samtölum við vini og
kunningja. Slík
kynning manna á
meðal er mikilvæg.
Allar sögulegar upp-
.... lýsingar þykja frétt-
næmar ekki síst á sögueyju eins
og Islandi. íslendingar þurfa
líka sjálfir að verða meðvitaðri
um sögu sína og sögustaði og
geta betur kynnt það efni fyrir
ferðamönnum. Fram að þessu
hafa t.d. hvorki Þjóðminjasafnið
né Arbæjarsafn verið nægilega
vakandi í þessum efnum. Það
mætti gera miklu meira, bæði
þar og víða annars staðar.