Lögberg-Heimskringla - 23.07.1964, Side 12

12
LÖGBERG-HEIMSKRINGLA, FIMMTUDAGINN 23. JÚLl 1964
barnalegt þjóðernisstolt, og
bætti við hikandi: „Við heima
komumst ekki í hálfkvisti við
ykkur, og þó hefir allt þetta
fólk flutt frá íslandi sjálf-
viljugt."
„Já, það er einmitt eftirsjá-
in eftir íslandi og örðugleik-
arnir á að halda hlut sínum
sem íslendingar, eftirsjáin,
sem reynir að gera orð, hugs-
anir og tilfinningar að veru-
leika. Við reynum að bera
ísland í hug og hjarta hér í
fjarlægðinni. Og hvað því við-
víkur, að allir flyttu hingað
sjálfviljugir, þá er það nú
vafamál." Una horfði á mig
eins og hún væri að hugsa
með sjálfri sér, að ég væri að
tala um hluti, sem ég bæri
ekki skynbragð á. Ég hefi oft
rekið mig á það síðan ég kom
að heiman, að mér er ekki
ætlað meira vit en ég hefi, —
svo að ég svaraði brosandi:
„Kannske ekki allir, — en
flestir, hugsa ég.“
Una svaraði þyngslalega:
„Ég veit um sjálfa mig. Ég
fór hingað sárnauðug. Það
væri líklega réttast, að þú
vissir, að við vorum send
hingað af sveitinni. Ekkert af
börnum mínum veit það,
nema Grímsi minn. Hann
var svo gamall, að hann hafði
vit á því öllu.“
„Það er enginn blettur á
fólki, þótt það sé fátækt,“
flýtti ég mér að svara, en mér
var vel kunnugt brennimark-
ið, sem fylgdi því, að vera
sveitarlimur,----„og nú ert
þú í betri kringumstæðum en
flestir bændurnir, sem búa
heima í sveitinni okkar,“ hélt
ég áfram. „Hefir þú kunnað
afskaplega illa við þig hér
vestra, Una?“ spurði ég, til
þess að breyta um umtals-
efnið.
„Kunnað illa við mig,“ tók
Una upp eftir mér, „ekki held
ég það, — en það varð svo
mikið af mér eftir heima, að
mig hefir altaf langað til að
geta náð sjálfri mér í eina
heild, í stað þess að vera tví-
skipt. Öll fortíðin er heima,
— og ræturnar standa djúpt
í því landi, sem kynstofninn
hefir þróast í yfir þúsund ár.
Hér getum við ekki kennt
börnum okkar sögu forfeðra
þeirra í örnefnunum eða
sýnt þeim hvar sporin liggja,
nema þá í orði, og þess vegna
reynum við að brýna raust-
ina, eins og til dæmis í dag.
Svo er aftur hin hliðin, sem
lýtur að lífinu hér. Vitundin
um, að hver geti verið sinn-
ar gæfu smiður, hvatti til
framkvæmda, og kom manni
til að vinna þangað til blóðið
spratt undan nöglunum.
Sveinn var boginn í baki og
með sigg í lófunum, þegar
hann dó, en hann ruddi veg-
inn fyrir framtíð barnanna
okkar og græddi tiltrú á
sjálfs síns mannskap. Ég
skammast mín ekkert fyrir
það, og það er ekki af gorti,
en ég hefi oft fundið til sigur-
gleði yfir því, að vera sjálf-
bjarga, eiga heimilið mitt, og
vita börnin mín og sjálfa mig
friðhelga frá því, að vera
ráðstafað sem þurfalingum.
Ég sá oft í huga mér börnin
mín, ef þau hefðu alist upp á
sveitinni, og segjum Grímsi
verið látinn til Eiríks í
Hvammi fyrir smaladreng.
Hvað hefði það uppeldi gert
úr honum? Og stúlkurnar
mínar, — um það bil að þær
hefðu verið búnar að vera
léttakindur hér og þar um
sveitina við lélegan kost og
lítilsvirðingu, hefði þeim ef
til vill fundist þær hafa him-
in höndum tekið, ef einhverj-
um bóndanum hefði þóknast
að taka þær fyrir vinnukon-
ur. Ég hefi séð þetta allt. Þeir,
sem eiga ilt og eru einmana,
verða stundum litlu fegnir.
Þegar þessum myndum bregð-
ur fyrir, þá finnst mér, að
margt þakkarandvarp muni
líða frá vörum þeirra, sem
komast hér vel af, en þekkja,
og hafa lifað við, samskonar
kjör og ég. Sú tilfinning verð-
ur, hugsa ég, fyrsti frjóang-
inn til að skjóta rótum hér.“
„Því farið þið ekki heim
aftur, Una? Ég er viss um að
þið kæmust ágætlega af nú.“
Þarna fannst mér ég hafa
loksins fundið úrlausnina.
Una brosti við og svaraði:
„Það er nú ekki alveg eins
auðvelt og það sýnist í fljótu
bragði. Við erum orðin hér
kunnug og landvön, höfum
eignir og atvinnu, og börnin
mín yrðu ef til vill útlending-
ar heima. í þeim álögum vil
ég ekki vita þau, og eins og
ég sagði áðan, þá er ég tví-
skipt, partur af mér á heima
hér og unir ekki annars stað-
ar. Þér þykir þetta víst ljóta
ruglið, góða mín, eftir allt
vitið, sem þú hefir hlustað á
hér í dag,“ sagði Una á leið-
inni þangað sem hljómsveitin
var byrjuð að leika danslögin.
Ég var ekki ánægð með það,
sem Una sagði. Enginn Is-
lendingur hafði rétt til að
unna öðru landi en íslandi, og
engum gat þótt verulega vænt
um tvö lönd í einu. Vonbrigði
og sársauki gripu mig. Svona
voru allir hér.
„Svo að það eru þá kjöt-
katlarnir,“ sagði ég dálítið ó-
þolinmóðlega. — „Mér verður
líklega betra að komast heim
aftur, áður en ég kemst á
bragðið."
Una stanzaði við og horfði
á mig hálf-forviða á svipinn;
hún vissi ekki hve margt sótti
að mér þessa stundina.
„Við skulum ekki misskilja
hvor aðra,“ sagði Una lágt.
„Ef þú ferð bráðlega heim
aftur, verður ekkert eftir í
huga þér héðan, nema laus-
leg ferðaminning. En ef þú
dvelur hér lengi, kemst þú að
raun um, að ég hefi verið að
segja þér sannleikann. Vest-
urheimur skilar ekki svo
greiðlega þeim aftur, sem
setjast hér að. Ef þú ílendist
hér, verður þú eins og ég og
líklega flestir aðrir, sem
komu hingað fullorðnir. í hug-
anum felst altaf eftirsjáin
eftir því, sem ekki er hægt að
flytja með sér og svo saman-
burður — samanburður, sem
lengi verður engu hér í vil, en
smábreytist þó. Á kvöldin,
þegar ég stóð úti og horfði
yfir sléttuna, þá sá ég fjöllin
heima í dýrðarljóma. Nú
þykir mér sléttan oft falleg.
Þegar hitar og þurkar gengu,
svo að allt skrælnaði og brann,
þá mundi ég svo vel og þráði
kælandi regnúðann heima og
sá sólskinsskúradrögin í fjalla-
hlíðunum. Og þegar heitir
vindar blésu hér miskunnar-
laust, þá mintist ég laufvind-
anna og svala hafgolunnar. Nú
man ég líka eftir hryssings-
kulda og hellirigningum. í
kvölddimmunni hér stóðu mér
ljósar nætur og langir gullnir
dagar fyrir sjónum. En nú
man ég líka eftir ömurlegu
skammdeginu og sólhvörfun-
um. Svona gæti ég haldið á-
fram, en þess þarf ekki, —
þú skilur hvað ég meina. En
það, sem þyngst er á meta-
skálunum er, að vita sig og
sína frjálsa og sjálfstæða, og
fyrir það er ég guði þakklát.
En ég er líka þakklát fyrir
kjötkatlana, því barnið mitt,
sem lézt í hafi, dó úr hungri.
Hefir þú nokkra hugmynd
um hvaða áhrif sú vitund og
reynsla hefir í för með sér
fyrir móður. Hún getur gert
hana að grimmu villidýri, að
vitfirring eða kjarklausum,
voluðum vesaling. Barnið
mitt dó úr hungri — af of
lítilli og óhollri fæðu, sagði
Compliments of . . .
(Stlbarí ÍFmtrral Ifomra ICtó.
First St.f Gimli
and
309 Eveline St.r Selkirk
BEST WISHES ON YOUR ANNIVERSARY
COMPLIMENTS OF . . .
Northern Lakes Fisheries
Co. Ltd.
53 Martha St., Winnipeg, Man.
Monagar: JACK MAIBACH TEL. WH 2-7366
With the Compliments of . . .
Selkirk Metal Products
Limited
Monufacturers of the
SELKIRK INSULATED CHIMNEY
(Sveinson Patent)
SEE YOUR LOCAL BUILDING SUPPLY CENTRE
625 WALL ST. WINNIPEG
(jhsL&JtsUifturid <Hs)jum
Custom Upholstered Furniture and Drapes
• Recovering ond Reupholstering • Refinishing
• Mode-to-Order Furniture • Cleaning
• Dropes Mode to Order • Nooks
• Slip Covers • Rugs • Repairs
SUnset 3-3362
639 PORTAGE AVE. WINNIPEG, MAN.
GREY GOOSE BUS LINES LTD.
Serving Manitoba for 36 Years
• Special Chartered Bus Rates
• Extra Summer Service Between
Riverton — Gimli and Winnipeg
Phone 786-1427
301 Burnell St. Winnipeg 1
With Compliments of
Cowin Steel Co. Ltd.
REINFORCED CONCRETE ENGINEERS
Reinforcing Steel
PHONE: SPruce 5-8161
1137 Pacific Ave. Winnipeg 3, Man.

COMPLIMENTS OF . . .
Wallingford Press Ltd.
Publications, Catalogs, Advertising Pamphlets
Accounting Forms, Snap-Out & One-Time Carbon Forms
PHONE WHiteholl 2-6488
303 KENNEDY STREET WINNIPEG 2, MAN.