Vísir - 03.07.1964, Blaðsíða 4

Vísir - 03.07.1964, Blaðsíða 4
VÍSIR . Föstudagur 3. júlí 1964. Sir Alec Douglas-Home, myndin tekin við anddyrí Downing Street 10. ^ "rmy™*"nfTtfy " fm"MBMrTf™WPil(á°^,l)W H|nJ^or;.;,i:-j ettir Porstein O. T horarensen,, ;¦ , 1 október næsta haust eftir rúma þrjá mánuði eiga þingkosningar að fara fram í Bretlandi. Það cr nú almennt álitið, að í þeim kosningum gerist þau stórtiðindi, að Verka- mannaflokkurinn nái meirihlut- anum og Harold Wilson for- ingi hans myndi ríkisstjórn. Almennt er talið að meirihluti Verkamannaflokksins verði naumur, er talað um að hann fái um 20 til 30 þingsæta meiri hluta og ef til vill enn naumari. Þessar kosningahorfur byggj- ast mjög niikið á aukakosning- um sem fram hafa farið í vor í kjífrdæmum sem losnað höfðu við fráfall nokkurra þingmanna. íhaldsflokkurinn gerði sér von- ir um að fylgi stjórnarinnar myndi aukast, þegar hinn nýi forsætisráðherra Sir Alec Douglas-Home festist í sessi, en hann tók við völdum s.i. haust. Vonuðu þeir að honum myndi takast að sameina flokk- inn eftir sundrungina s.l. ár. Það hefur honum líka tekizt, en hvernig sem á því stendur hefur honum ekki tekizt' að laða til sín kjósendur, Verka- mannaflokkurinn hefur haldið áfrám að vinna á. Cíðustu aukakosningar, sem mark er tekið á fóru fram í Faversham nú í byrjun júní og sýndu þær sömu hreyfingu og áður, að um það bil 5% af kjósendunum hafa síðan í síðustu þingkosningum 1959 auðvitað aðeins vísbendingu og yfirleitt er talið, að fylgistap íhaldsflokksins sé ekki alveg svona mikið. Einnig má vera, að stjórnin vinni nokkuð á fram á haustið. Þrátt fyrirlþað þykir flestum augljóst, hvert straumurinn liggur og viður- kenna margir íhaldsmenn, að allar horfur séu á að flokkur þeirra missi völdin. Það er ekki( búizt við mikilli kosningaþátttöku. Sannleikur- inn er sá, að báðir stærstu flokkarnir höfðu búið sig undir harða kosningarimmu, en svo gerðist það allt í einu, að aðal deilu- og hitamálið gúfaði upp. Þess vegna er eins og eitthvert tómahljóð sé í kosningaundir- búningnum.' Flokkarnir hafa misst stærsta ágreiningsmálið og tekst ekki að finna neitt annað, sem geti vakið veruleg- an áhuga kjósendanna. "ptyrir nokkrum vikum var for- sætisráðherra Breta Sir Alec á ferð í. Bandaríkjunum. En hann var svo óheppinn að vera þar á sama tíma og hin fræga unglingahljómsveit „The Beatles". Það má nokkuð marka ástandið í brezkum stjórnmál- um, að Sir Alec hvarf algerlega í skugga bítlanna. Blöðin bæði austan og vestan hafs höfðu ekkert pláss til að segja frá för forsætisráðherrans við hliðina á flannastórum fyrir;jgnum og myndum af sigurför bítlanna. íhaldsflokksins og því hugðist Verkamannaflokkurinn notfæra sér það til hins ýtrasta. Þó var Ihaldsflokkurinn vafalaust mjög sterkur 1 því og hefði sennilega getað unnið kosning- ar á þessu máli, vegna þess að flestir sáu, þar á meðal einnig fylgismenn Verkamannaflokks- flokksins, að innganga í Efna- hagsbandalagið var eina prakt- íska lausnin á erfiðleikum Breta. Það var ætlun Macmillans þáverandi forsætisráðherra Breta, að ganga í Efnahags- bandalagið í byrjun árs 1963 og síðan var það hugmynd hans að efna til þingkosninga á s.l. hausti, sem snerust þá aðallega um afstöðuna til Efnahags- bandalagsins. En eins og allir minnast kom de Gaulle Frakklandsforseti mjög skyndilega í veg fyrir þetta með því að neita Bret'um um inngöngu. Þetta kom alger- lega á óvart og þar með var eins og lpftið færi úr brézkri stjórnmálabaráttu. Þetta minnti •einna helzt á hjólbarða sem springur, svo stöðva verður bif- reiðina. Og verst var að það var enginn varahjólbarði til, svo að hægt væri að halda á- fram. Orezku blöðin höfðu verið full af efni og upphrópun- um um Efnahagsbandalagið. Allt í einu hætti það og þau sneru sér að öðrum viðfangs- Oáðir stærstu flokkarnir hafa nýlega skipt um forustu- menn. Harold Wilson tók við forustu Verkamannaflokksins eftir fráfall Gaitskells og Sir kjarnorkustyrkleika sínum. En hann hafði erfiðan drösul að draga, þar sem var einmitt Wilson, er var foringi vinstri arms flokksins og var stöðugt jórn&rskiptí í Bretiandi snúizt frá , íhaldsflokknum til Verkamannaflokksins. Sú hreyf ing myndi ef hún gengi í gegn- um öll kjördæmin gefa Verka- mannaflokknum um 60 þing- sæta meirihluta. Faversham-kosningarnar gefa If osningamálið, sem hvarf er eins og öllum er kunnugt innganga Breta í Efnahags- bandalag Evrópu. Þetta mál var orðið ákaflegt hitamál. Það mætti sterkri andspyrnu vissra þjóðernissinnaðra afla innan efnum, frægast þeirra var Profumo-hneykslismálið. Þó að það væri nógu slæmt í sjálfu sér er álitið að það hefði ekki vakið svo feikilega athygli bg það gerði nema vegna þess að það kom einmitt inn í tómarúm stjórnmálanna, þegar pólitísk viðfangsefni skorti. Profumo-hneykslið varð banabiti Macmillan-stjórnarinn- arinnar 'og það er vafalaust fyrst og fremst því að kenna, að hallað hefur undan fæti hjá íhaldsstjórninni síðan. Eitt sér skipti það þó ekki öllu máli, þð einn ráðherra f stjórninni hefði hegðað sér syndsamlega. Hitt var miklu alvarlegra, að það staðfesti þann grun, að Mac- millan hefði ékki til að bera þann aga og siðferðislega kröfuhörku sem krefjast yrði af forustumanni þjóðarinnar. Þess vegna missti hann traustið og varð að fara frá. Alec Douglas-Home tók við stjórnartaumunum og forustu Ihaldsflokksins, þegar Mac- miMan varð að segja af sér. eftir Profumo-hneykslið. Þeir eru því báðir lltt reyndir í forustu og enn óséð, hvern baráttuhug og áróðurskraft þeir hafa í kosn- ingunum. En margt bendir til, að þeir séu litlausari og eigi örðugra með að vekja upp á- huga almennra kjósenda en fyrirrennarar þeirra. ' Þeir tóku báðir við flokkum sínum klofnum og sundurlynd- um og báðum hefur þeim tekizt betur en nokkur þorði að vona að sameina kraftana innan flokkanna. Síðustu ár Gaitskells var Verkamannaflokkurinn alvar- lega klofinn. Gaitskéll var mik- ill 'og ákafur stuðningsmaður Atlantshafsbandalagsins ' og vildi að Bretar stæðu í öllu við landvarnaskuldbindingar sínar, þar á meðal að þeir híidu v!ð að stofna til ágreinings og stóð fyrir stríðni og strákapörum. Wilson var einnig miklu harð- skeyttari sósíalisti og hélt stöð ugt uppi háværum kröfum um frekari þjóðnýtingu sem Gait- skell var ekki hrifinn af. Staf- aði af þessu stundrungu og varð Gaitskell að reka nokkra æstustu stuðningsmenn Wilsons úr flokkmim. En slðan dó Gait- skell, og þróun mála varð lík og oft er í Jafnaðarmanna- flokkum, Wilson foringi vinstri armsins komst að, þannig sam- einaðist flokkurinn aftur skjót- lega, enda tók Wilson að fara sér hægar, strax og nokkur á- byrgð kom honum á herðar. Síðan hefur varla nokkur sundrungarrödd heyrzt í Verka mannaflokknum, nema ef vera skyldi örfáir einangraðir of- stækisfullir fyrri stuðnings- menn Wilsons, sem eru ekki Framh. á bls. 10. FösiudagsgreEnwn *2*&i&WZBe?3í&?&S8í . Harold Wilson, foringi Verkamannaflokksins. Myndin er táknræn * fyrir hann. Hann er alltaf með pfpuna uppi f sér. EBJBfl im™—°™TimMiBrT-

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.