Alþýðublaðið - 04.06.1966, Blaðsíða 7

Alþýðublaðið - 04.06.1966, Blaðsíða 7
MINNINGARORÐ: Axel Benediktsson fyrrverandi skólastjórl Skólastofa í norðlenzku kauptúni fyrir 20 árum síðan. Það er síð' asta kennslustund fyrir jól og ali ir hlakka til að fá jólafríið. Það er hlýtt og notalegt í þröngri kennslustofnunni, og það logar glatt í olíuofninum, sem notaður er til að hita upp kennslustofuna. Kennarinn, hár myndarlegur mað ur, kemur inn í stofuna og er með bók í hendi. Hann ætlar að lesa fiögu fyrir nemendurna þennan síð asta tíma. Allt dettur í dúnalogn þegar hann byrjar lesturinn. Að eins heyrist hvinið í olíuofninum og sterk og hljómmikil rödd kenn arans, er hann les. Eftir því sem á söguna líður vex athygli og eftir vænting nemendanna — lestur inn og söguefnið hrífurþá. Ság' an er „Stökkið" eftir Þórir Bergs Bon, Þessi minning rif jaðlst upp fyr ir mér, er mér var sagt -'lát'. míns gamla skólastjóra og síðar sam- starfsmanns, Axels Benediktsson ar. Og mér hefur fundlzt framan greind saga, sem hann hafði valið 6ér að lesa fyrir nemendur sína á ýmsan hátt táknræn fyrir hann. Hann vildi annars vegar hvetja nemendur sina til að verða að sönn um mönnum, en á hinn bóginn var Axel Benediktsson sjálfur karl- rriehni bæði til líkama og sálar. Hann komst ekki hjá því vegna mikilla afskipta af þjóðmálum, að stundum léku stormar um hann, en ekkert held ég, að hafi verið fjær skapi hans en láta bugast af slíkum hlutum, enda skapmikill en þó með viðkvæma lund. Og með sömu karlmennsku og hugrekkí, er hann hafði sýnt í lífi sínu, beið hann þess, er koma skyldi, síðustu vikurnar, er hann lifði. Hann lézt á 2. hvítasunnudag og er útför hans gerð frá Kópavogskirkju í dag. Axel Benediktsson var fæddur 29. 4. 1914 á Breiðabóli á Sval barðsströnd og voru foreldrar hans hjónin Benedikt Jónsson og Sess elja Jónatansdóttir, bæði af þing eysku bergi brotin. Hann ólst upp i foreldrahúsum í stórum syst- kinahópi og fór ungur í Mennta skólann á Akureyri og Jauk þsfi an stúdentsprófi vorið 1935. Um tíma stundaði hann nám við Há skóla íslands en lauk kennara- prófi frá Kennaraskólanum 1937 og stundaði eftir það kennslustörf í sveitum á Norðurlandi um nokk urt skeið. Haustið 1940 réðist Axel kennari við barnaskólann í Húsavík. Vakti hann í Húsavík strax athygli sem vinsæll og góður kennari, en ekki síður fyrir snjallar ræður og sköru legan og þróttmikinn málflutning en slíkt eru og voru mikils metn ir kostir um þær slóðir. Þegar Gagnfræðaskóli Húsavík Ur var stofnsettur haustið 1945 var Axel ráðinn skólastjóri hans og stýrði honum af myndarskap tíl ársins 1957, er hann flutti brott frá Húsavík. Þessi fyrstu ár Gagn fræðaskóla Húsayíkur voru áreið anlega erfið fyrir skólastjórann. Ekkert eigið húsnæði var til. Fyrstu árin starfaði skólinn í leigu húrnæði, í hóteli og var veitinga stofa staðsett á milli kennslustof anna. Olíuofnar voru til upphitun ar í kennslustofum, en á kcnnara stofu mun engin upphitun hafa ver ið. nema afstungið var við raf- magnsofni. Við þessi erfiðu skil yrði stýrði Axei Benediktsosn skóla sínum fyrstu árin, en tókst samt að skapa það andrúmsloft Axel Benediktsson innan skólans, að ég sem einn úr hópi fyrstu nemenda Gagnfræða skóla Húsavíkur minnist þess ekki að hafa átt í óðrum skóium ánægju legri skólaár; svo mikill var sam hugur og samstarf kennara og nemenda, þrátt fyrir það, sem kallað yrði í dag erfið ytri skil- yrði. Alþýðuflokkurinn í Húsavík hafði um langt skeið átt 1 fulltrúa af 7 í hreppsnefnd Húsavíkur. Við fyrstu bæjarstjórnarkosningBr í Húsavík árið 1950 réðst það svo, að Axel yrði í öðru sæti á lista Alþýðuflokksins. Gekk hann ó- trauður fram í þessari kosninga baráttu, og urðu úrslitin þau, að hann náði kjöri í fyrstu bæjar stjórn Húsavíkur og Alþýðuflokk urinn í Húsavík tvöfaldaði fylgi sitt í þessum kosningum. Þá voru jafnaðarmenn í Húsavík stoltir. Axei áttí síðan sæti í bæjarstjórn Húsavíkur um sjö ára skeið og var um tíma forseti bæjarstjórn ar. Var á þessum árum oft gest kvæmt á heimili hans, enda öll um tekið með - sérstakri ljúf- mennsku af húsráðendum. Þá var Axel og tvívegis í framboði til Alþingiskosninga í S-Þingeyjar- sýslu. Haustið 1957 flutti Axel ásam* fjölskyldu sinni til Reykjavíkur og stundaði þar kennslustörf um eins árs skeið, en varð síðan skóla stjóri Gagnfræðaskólans á Akra- nesi einn vetur. Veiktist hann eft ir það mjög alvarlega ög varð um skeið óvinnufær og mun aldrei hafa ná» sér að fullu eftir það. Hann starfaði um 5 ára skeið sem aðalbókari hjá Innkaupastofnun ríkisins, og rækti hann það starf af einstakri snyrtimennsku og nákvæmni, enda að at- gerfi listaskrifari. Fyrir um það bil ári síðan réðist hann sem full trúi á skrifstofu Fræðslumála- stjóra og hugðist nú. starfa að þeim málum, sem honum höfðu verið hugstæðust, en skömmu eft ir síðastliðin áramót fór að bera ó sjúkdomi þeim, er varð honum að aldurtila. Enn er ótalið, að Axel átti sætl í bæjarstjórn Kópavogs síðastlið ið kjörtimabil fyrir Alþýðuflokk inn og var fyrsti maður, sem Al býðuflokkurinn fékte kjörinn í bæjárstjórn Kópavógs. Átti hann þaf meðalanriárs frumkvæði að því að . sett var á fot •sérstök atvinnumálanefnd ii vegum Kaupavogsbæjar, en starf þei.rrar nefiidar, varð sííj ar, upphafið! á því að sámin vár sérstök framkvæmdaáætlun fyrir Kópavogskaupetað — sú. fjrrsta fyrir kaupstað hér á landi. Hanri átti ennfremur sæti. í fræðsluráði Kópavogs. Fyrir síðustu bæjar- stjórnarkosningar hugði Axel enn til sóknar á stjórnmálasviðinu, en hann var þó sjúkur orðinn og varð þar skarð fyrir skildi. Fjölda annarra trúnaðarstarfa geghdi hann. Meðal annars átti hafði um langt skeið átt 1 fulltrúa, honn sæti í miðstjórn Alþýðu- flokksins og gegndi formennsku i Rvggjngafélagi verkamanna í Knonvoei og einnig starfaði hann m?'<ið innan SJarfsmannafélags rikisstofnana. Öll þessi störf rækti hann af trúmennsku og dugnaði. Axei Benediktsson var mikill hamingjumaður í sínu einkalífi. Hann kvæntist ágætri konu, Þóru Ouðmundsd. árið 1640 o% eign- uðust þau tvo syni, sem nú eru uppkomnir, Guðmund og Benedikt, svo og eina dóttur, Láru, er fermd var nú í vor. Han nvar mikill og l.iúfur heimilisfaðir. Það er því sár harmur, sem kveðinn er að fjölskyldu þessari, er heimilis faðirinn er á brottu kvaddur fyr ir aldur fram. Um leið og ég þakka Axel Benediktssyni fyrir öll okk ar löngu og góðu kynni, votta ég ástvinum hans og æ'ttingjum mína dýpstu samúð. Ásgeir Jóhannesson. Fyrir tæpum fjórum árum kom nýkjörin bæjarstjórn Kópavogs saman til fyrsta fundar, Allir voru bæjarfulltrúarnir á bezta aluri og logandi af áhuga að vinna bænum sínum sem bezt. Enginn þeirra hafði náð fimmtugsaldri og engum kom til hugar að úr þessum hópi yrði einn horfinn innan fjögurra ára. Eitt fyrsta verk Axels Bene diktssonar sem var einn hinna ný kjörnu bæjarfulltrúa var að flytja tillögu í bæjarstjórn um skipim nefndar sem athugaði og gerði til lögur um á hvern hátt bæjarfélag ið gæti bezt stuðlað að auknum' atvinnurekstri í bænum. Tillagan | vár samþykkt einróma eins og langfliestar tillögur, isem bæjar stjórn Kóþavogs fékk til af- greiðslu á liðnu kjörtímabili. Nefnd sú, sem hér um ræðir hlaut nafnið atvinnumálanefnd og skilaðí áliti sem síðar varð grund völlur að samningu þeirrar 10 ára framkvæmdaáætlunar, er lögð var fyrir bæjarstjórn undir lok kjör tímabilsins. Má því segja að með tillöguflutnihgi sínum hgfi Axel Benediktsson hrundið því merka verki úr vör. Axel hafði mikinn á huga á að skapa þessu unga bæjar félagi nokkra festu og átti hann hugmynd að því að bæjarfulltrú ar gáfu kaupstaðnum fundarham ar. Var ánægjulegt að vinna með honum að því máli og kom þar í ljós smekkvísi hans og hug- kvæmni. Flokkuf hans átti ekki fylgi til þess að eiga mann í bæjarráði, en vegna áhuga hans á afgreiðslu mála þar var honum boðin seta í bæjarráði méð tillögurótti. Sýnir það hvillkt traust bæjarfuiltrúar og bæjarráðsmenn báru til hans. Reyndist hann þar jafnan til- lögu góður og er ánægjulegt að minnast samstarfsins við hánn í bæjárráði sem ahnarsstaðar. Síð asta starfið, sem hann vann I þágu kaupstaðarins var í riefnd sem var skipuð af samgöngumál.áráðberra til þess að gera tillögur um lausn á lagningu Hafnarfjarðarvegar um Kópayóg. Þar hélt hann einarðlega A málstað kaupstaðarins eins og endranær. Eftir að hann lagðist banaleguna fylgdist hann af mikl áhuga með störfum nefndarinnar og fékk skrifað undir nefndarálit ið áður en hann var allur. Axel var mjög 3jóðel<-kur og skáldmæltur vel. Kom það fikki sialdan fvrir að beir kvæðust á hann os, Ólafur Jensson og Þor móður Pálsson á bæjarstjórnar fundum. Þá orti hann hin hnittis ustu ljóð í Alþýðublaðinu daglí ga um langt skeið og hlaut fyrir v W ið lof. Hér hefur ekki verið vikið að störfum hans í fræðsluráði Kóp avogs. Þar átti hann sæti síðast liðin fjögur ár og var það sæti vel skipað. Aðrir munu kunnugri starfi hans þar. En þau störf áttu hug hans allan, þar var hann öll um hnútum kunnugur. Margar á- nægjustundir áttum við saman við störf að bæjarmálum og ennfrera ur í Norræna félaginu hér í Kópa vogi. Hann var varamaður í stjórn þess. Á síðastliðnu sumri fór liani* með okkur í skemmtiferð me9 kennurum frá vinabæjum Kópa vogs á Norðurlöndum og kom þá ¦fram sem oftar, þð h'ann vai" glæsilegur og Ijúfur fulltrúi þessa bæjar og kunni vel að skemrntá og fræða þessa gesti okkar. Axel var höfðingi heim að sækja og minni«-t ég gleðistunda á mynd arheimili þeirra hjóna. Þar bar allt vott um menningarbrag '— þar sem geðbekk hógværð og glaðlyndi hjartans skipuðu ÖhrJ vegið. Axel var glæsimenni í út l^ti, f ríBui- og þrekvaxinn,. vei meðalmaður á hæð. Öll hans frara koma var fáguð og ljúfmanrileal svo af bar. Það er nöturlegt að sætta sig viff þá staðrevnd að maður á beíít'a aldri búinn þeim hæfileikuni og lífsrevnslu sem Axel var, sé hor? inn frá okkur. En enginn má sköp um renna. í nafni okkar samstarfsmarina hans og Kópavogskaupstaðhr bskka ég honum störf hans í þá'gi* okkur unga bæjar. Persónuléga þakka ég allar samveru- og sant starfsstundimar, sem urðu mér ógleymanlegar og stoð í stárfi mínu. Konu hans, frú Þóru Guðmundg dóttur og þrem börnum þeirv.T og öðrum ættmennum votta ég Framhald á 4. síðu. I3Í it\ -;'í ¦í \S uri 1S ú 'íc.a ¦ q lu :4 AlþýSnflokkurinn sér í dag á bak einum af miðstjórnar- mönnum í.ínum. Axel Benediktsson er látinn, langt fyrir ald- ur fram. Hann átti að baki langt starf og- gott í þágu AlþýSu flokksins, bæði á Norð'urlandi og hér fyrir sunnan. Ráð hans voru alltaf mikils metin. Hann var sterkgreindur og fastur fyr- ir í skoðunum. Honum veittist mjög auðvelt að koma vel fyrir sig orði. Einnig óbundið mál hans naut þess, að hann var ágæta vel b?gmæltur. Og kímnigáfa hans var þroskuð og fág- uð. Sæti hans í forystu Alþýðuflokksins verður vandskipað'. AiVal-.i-.u-l' sitt í lífinu innti Axel Benediktsson af hönd- um í þág.i íslenzkra skóla og skólamála. Hann var ágætur kennari og stjórnaði stórum skólum með festu og prýði. Síð- ustu árin var hann fulltrúi á skrifstofu fræffslumálastjóra. ÖU þessi störf höfðu fært jafnathugulum manni og hanri var mikla þekkingu á íslenzku skólastarfi. Hann var bjart- sýnismaður að eðlisfari og hafði mikla trú á gildi skól'- anna fyrir gott þjóðlif. Allir, sem með honum unnu að skóla málum, eiga um það samstarf bjartar minningar. Og marg ir eru þcir, sem þakka honum vel unnin verk 'á þeinj, vettvangi. ' í Alþ.vðuflokk^um muh Axels Benediktssonar verðá saknað. En merkið stendur, þótt maiYurinn falli. AxeL m Benediktsson var góður merkisberi þeirra hugsjóna jafnaðar stefnunnar, sem hann aðhylltist á ungum aldri. Alþ.vðuflokk- urinn þakkar honum allt það, sem hann vann honum á þeirri ævi sem við vonuðum öll að yrði lengri. Gylfi Þ. Gíslason. ¦-.' E| 8 GW 19) .•¦¦>£ :'¦ lí i -i-.'í .'.- a .. c :t:í ¦¦;¦-. 6 ¦*4 •¦.-ií ótl f ú ALÞÝÐUBLAÐIÐ - 4. júní 1966 f

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.