Alþýðublaðið - 16.11.1966, Side 7

mm
n og það
sem eftir stendur
Úlfar Þcrmóð’sson:
SÓDÓMA— GÓMORRA
Lygasaga með tilbrigðum Helga
fell, Reykjavík 1966. 163 bls.
Rébt ein ,,Reykjavíkursaga“.
Söguhetjan nefnist Sigmar og
fæst að nafninu til við guðfræði-
nám; af því segir fátt annað, en
þeim mun meir í upphafi bókar
af kvennamálum. Einlhverjum
þótti víst kvennafar með ólíkind-
um í ,,ádeilusögum“ fyrra árs,
en það er mála sannast að þeir
Logi Morgunblaðsmaður o.g Murt-
ur Hríseyingaskáld blikna báðir
og blána i samanburði við Sig-
mar guðfræðing í ár: hann hefur
í upphafi sögu sinnar sofið hjá
47 stúlkum, þar af II breinum
meyjum. Hefur hann sett sér það
takmark í lífinu að koma þessari
tölu upp í 50 og nuddar nokkuð í
áttina áður en saga hans er úti.
Beinist þó áhugi hans að ýmsum
fleiri efnum meðan á frásögunni
stendur.
En Sigrnar stundar ekkj iðju
sína með glöðu geði. Fjarri því:
,,Hann fylltist viðbjóði á sjálfum
sér, ógleðitilfinning greip um sig,
djúp fyrjrlitning steig úr iðrum
vitundarlnnar; fyrirlitning á öllu
hans lífi . . Það lá ekkert á
bak við þetta; það skildi aldrei
neitt eftir. Fullkomnunin lá ekki
í yfirferðinni heldur því sem eftjr
stóð. Og hvað 'rar nú eftir? Ekk-
ert. Ekkert nema viðbjóðurinn á
honum sjálfum.“ Sigmar þráir
nýtt og betra iíf; hann er sí og æ
að leita að hreinni ást. „Hann varð
að komast út. Út, í burtu frá ó-
sómanum. Út, frá úrkynjuðum
heimi. Út, á vit einhvers betra.
Út!“ Og ástina sína finnur hann
þegar hann hittir Védísi: „Þetta
var hún. Þetta gat engin önnur
verið. Konuefnið - hans. Konan
sem hann mundi eignast. Loksins,
loksins. Nú gat hann hætt hinni
löngu leit. Þarna var hún Hún
var fundin. Há, grönn — með sítt,
jarpt hár, oig stór dimmbrún
augu. Hún var yndisleg". Ástir
takast með þeim Védísi og Sig-
mar tekur að þokast upp á leið,
í átt til hins betra lífs; hann
fyllist nú pólitískum móði og
kveður brátt mikið að honum;
' virðast áður en lýkur allar likur
á því að honum takist að sætta
og sameina sundurleit og stríð-
andi öfl svokallaðrar vinstrihreyf
ingar á íslandi. Hann les að dæmi
fyrri manna svarta messu yfir
þjóðskipulaginu á íslandi og
ikann ráð við hverjum vanda: „Þá
er í raun og veru ekki eftir nema
ein leið fær. Algjör þjóðnýting
og kommúnískt þjóðskipulag. . .
1 slíku þjóðfélaigi þekkist ekki
lygi skattsvikarans, fláræði at-
vinnurekandans, eigingirni auð-
mannsins, tvískinnungur kirkjunn
ar, sýndarmennska loddarans,
auragræðgj kaupmannsins, nirfils
háttur smáborgarans, meðal
mennska skólamannsins, óheilindi
dómsvaldsins. Slíkt þjóðfélag

Ulfar Þormóðsson.
mundi byggja á þeim grunni kær-
tveggja andstæðra afla, efnis-
hyggjimnar og andans. Og aftur
og aftur skal hver sál fæðast, aft-
ur og aftur endurborin unz and-
inn fær sigrað efnið, og þá fyrst
fær sálin að hjóta andlegrar full-
komnunar og unaðar sigurvegar-
ans“.
En þegar hér er komið á fram-
farabraut: nni bregzt Védís hon-
um; hún reynist hafa haft hann
að leiksoppi alla tíð: „í uppliafi
okkar kynna setti ég mér það
mark að sigra þig og fá þig til
að elska mig, gera þiig háðan mér.
Eftir að þú baðst mín vissi ég
að sigurinn var minn. Og þar með
var því lokið og tími til kominn
að byrja á nýju verkefni; ég tel
ekki ástæðu til að fylgja sigrin-
um frekar eftir“. Þar með er all-
ur botn úr Sigmari; við tekur
svartasta örvænting, hroðalegt
jveðurfar, niðdimm nótt: „Dauð-
inn er drcAinn uæturinnar". Og
I lýkur þar að segja frá Sigmari
guðfræðimg.
Slæmur er Sigmar á kvennafar
leika sem fram kemur með hvarfi inu; sýnu lakari eftir að hann
eignarréttarins. Slíkt þjóðfélag leiðist út í pólitíkina; verstur þó
yrði griðastaður og gróðrarstía ó-
hefts anda og 'lyftistöng hinum
einu sönnu verðmætum mannlegs
lífs: þroska og sigri andans. Því
lífið er ekkert annað en barátta
þegar hana yrkir:
Ó drottinn, hví hrellir þú sál
mína svo,
Framhald á bls. 10.
Rætt
við
mm
Hverniig stendur á því, spyrja
menn, að margir fá áhuga fyrir
trú, guðrækni og bænrækni, ef
þeir veikjast, en þegar þeim er
batnað, er eins og trúartilfinning
in rjúki út í veður og vind. Er
þetta eðlilegt? Og ef svo er, eig
um við þá að líta á það sem sönn
un þess, að kristindómurinn sé
aðeins til handa þeim veiku og
vanmáttugu, en heilbrigðir og
hraustir menn þurfi engrar trú
ar við?
Svarið virðist við fyrstu sýn
vera mjög einfalt. Settu þig í spor
Umbo5smenn HAB
utan Reykjavikur
Akranes: Helgi Daníelsson, Brekkubraut 7.
Akureyri: Stefán Snæbjörnsson, Stórholti 6.
Bolungavík: Ósk Guðmundsdóttir.
Borgarnes: Grétar Ingimundarson.
Dalvílc: Jóhann G. Sigurðsson.
Egilsstaðir: Gunnar Egilsson.
Eskifjörður: Bragi Haraldsson.
Eyrarbakki: Vigfús Jónsson, oddviti.
Flateyri: Emil Hjartarson.
Garður Gerðahrepp: Guðlaugur Tómasson.
Grindavík: Svavar Árnason.
Hafnarfjörður: Ingvar Viktorsson. c. o. Brunabótafél. ísl.
Hellissandur: Ingi Einarsson.
Hnífsdalur: Jens Hjörleifsson.
Hofsós: Þorsteinn Hjálmarsson.
Húsavík: Gunnar P. Jóhannesson, Skólagerði 10.
Hveragerði: Ragnar Guðjónsson, Breiðmörk 19.
ísafjörður: Bókaverzl. Jónasar Tómassonar.
Keflavík: Hannes Einarsson, Miðtúni 5.
Kópavogur: Hörður Ingólfsson, Auðbrekku 25.
Neskaupsstaður: Sigurjón Kristjánsson, Þórhólsgötu 3.
Ytri-Njarðvík: Helgi Sigvaldsson, Ilólagötu 27.
Ólafsfjörður: Sigurður Ringsted.
Ólafsvík: Ottó Árnason.
Patreksfjörður: Ágúst H. Pétursson.
Raufarhöfn: Guðni Árnason.
Revðarfjörður: Guðlaugur Sigfússon, Brú.
Sandgerði: Kristinn Lárusson, Suðurgötu 30.
Sauðárkrókur: Brandur Frímannsson. Hólav. 17.
Selfoss: Jóhann Alfreðsson. Austurveg 55.
Siglufjörður: Jóhann Möller, Laugaveg 25.
Stykkishólmur: Ásgeir Ágústsson.
Súgandafjörður: Eyjólfur Bjarnason.
Vestmannaeýjar: Hjörleifur Ilallgríms. co. Verzl. Bláfell,
Faxastíg 35.
Þingeyri: Steinþór Benjamínsson.
Þórshöfn: Jón Árnason.
Önundarfjörður: Sr. Lárus Þ. Guðmundsson.
manns, sem „tekinn er úr um-
Xerð”, kipþt út úr athafnalífinu
og dvelur um skeið á sjúkrahúsi.
Lífsafstaðan er orðin allt önnur.
Umhugsunarefnin, sem daglega
kalla að á skrifstofunni, bújörð
inni, skólanum, eldhúsinu eða
bátnum, verða annað hvort að
bíða eða aðrir taka þau að sér.
Hugðarefni hins venjulega borg
ara eru pólitík, skemmtanir,
stéttabarátta, kjaramál, ferðalög,
íþróttir o.s. frv. á sjúkrahúsinu
er það allt annað, sem kallar að.
Þar er að vísu stór hópur fólks,
sem er önnum kafinn við sjúk-
linginn, og baráttan, sem háð
er við sjúkdóminn, er stríð um
heilsu og heilsuleysi, líf og
dauða. Vúndamál lífsins eru
liér miklu djúptækari en mað-
urinn á að venjast í venjulegu
lífsstarfi. Spurningar trúarbragð
anna taka að leita á. Er ég til-
búinn að fara héðan? Hvernig
hefir mér tekizt að tefla mjtt-
æfitafl? Hverju er lokið og
hverju er ólokið? Hvers vegna
er ég allt í einu „tekinn úr um-
ferð“ einmitt núna? Er þetta
allt saman tilviljun? Hefir líf
mitt haft tilgang? Og hvaða öfl
ráða eða hafa ráðið lífi mínu?
Éig sjálfur? Hagkerfi þjóðfélags
ins? Örlögin? Guð? Og hvert
stefnir nú? Batnar mér aftur?
Á ég fyrir höndum langa og erf-
iða þolraim? Er dauðinn á næstu
grösum? Hvað er þá dauðinn?
Er nokkuð hinummegin?, Hvern-
ig fer um þá, sem ég skil eftir?
Hverjum get ég falið til um-
sjár þá, sem mér hefir verið
trúað fyrir? Hverju eða hverj-
um er að treysta? í einu orði
sagt: Spurningar þær, sem knýja
á hug veiks manns, eru þær
hinar sömu, sem trúarbrögðin
hafa verið að fást við á öllum
öldum? Áhuginn á trúnni staf-
ar með öðrum orðum af þvi, að
veikindin knýja mann til að
hugsa um annað en hin svo-
nefndu dægurmál.
En - það kemur einnig fleira
til greina. í gamla daga lifði
fólkið í tengslum við náttúr-
una, árstíðir, dægraskipti, veð
urfar.
Mannlífið var háð lögmálum
viðtækari 'tilveru. Sjálft atvinnu
lífið, vinnan og lífsbaráttan,
krafðist einmitt sömu spurning
anna um tilveruna, tilgang,
stefnu, öryggi o@ annað því um
líku sem sjúkravistin hefur í
för með sér nú á dögum. Hætt
ir lieilbrigðs fólks í dag beina
hugum ákaflega oft burt frá
þessum vandamálum. Menn byrja
ekki daginn með því að setja sig
í bænarsamband við höfund til
verunnar, heldur með því að
æða til starfa sinna og hamast
við hin og þessi störf, sem að
kalla frá degi til dags. Á sjúkra
húsinu fá menn kyrrð og næði
sem annirnar hafa ekki leyft.
Þess vegna iðka margir daglega
bænagjörð í veikindum, þá að
þeir annars hafi það ekki fyrir
venju. Hugurinn sveigist inn á
við, og til samfélags við guð hið'
innra með sjálfum sér.
Þannig eru ýmsar ástæður til
þess, að veikt fólk verður trú-
ræknara, - en með því er ekki
sagt, að heilbrigt fólk hafi ekki
þörf fyrir trú og trúarlíf. Stund
um eiga veikindin öðrum þræði
rót sína að rekja til þess, að heil
brigt fólk hefir vanrækt þennan
þátt úr sínu eigin eðli. Sá, sem
borinn er uppi af trú sinni, þegar
hann er heilbrigður, verður að
öðru jöfnu hæfari til að taka
áföllum, ef yeikindi ber að hönd
um. Heilbriigðir menn ættu að
muna það, að það eru ekki pen-
ingar, pólitísk stjórnvöld né
skemmtanir, sem fela í sér hin
dýpstu og hinztu rök mannlegs
eðlis. En stundum er eins og
veikindi þurfi til að kenna
mönnum það, sem þeir ættu að
vita lieilbrigðir.
Jakob Jónsson,
16. nóvember 1966 - AIÞÝÐUBLAÐIÐ J