Dagblaðið Vísir - DV - 30.08.1983, Qupperneq 11

DV. ÞRIÐJUDAGUR 30. ÁGUST1983.
11
Ef einhver af hinum blómstrandi
byggöum landsins ætti aö
hljóta sæmdarheitiö „Víkingasveit”,
þá finnst mér líklegt aö margir
myndu halda fram Jökulsárhlíö í
Norður-Múlasýslu.
Hlíðin er austast á Austurlandi og
nokkuð úrleiöis þeim sem um hring-
veginn fara. Þó er sæmilegum bif-
reiöum leikur einn að komast austur
Hlíðarveg og yfir um Hellisheiðina
til Vopnafjarðar — eöa þá í hina
áttina ef menn vilja heldur, en hvora
áttina sem menn kjósa þá er þetta
falleg leið og margt skemmtilegt
sem ber fyrir augun.
Fögur er Hlíðin á sumrin, loðin af
kjarri víða en freyðandi fossa ber við
þverhnípta hamra, og ekki er nein-
um vorkunn að líta yfir láglendið eða
eyjarnar eins og þær kallast þar
eystra. Spranga þar löngum
hamingjusamar sauðkindur og bíta
heilnæmt gras og lepja ómengað
vatn úr litlum tjörnum, en vel feitir
dilkar trítla glaðir við hlið þeirra.
Hvergi er þama gróðurlausan díl að
sjá, en gulir kílar með lygnu vatni
sneiða landiö og lifa þar ótal fugiar
sumarlangt í góöu yfirlæti.
En vitanlega er ekki allt sem
sýnist og veruleikinn er annar en sá
sem ber fyrir sjónir ferðalangs á
fögrum degi að hallandi sumri. Jarð-
vegurinn á eyjunum er sendinn og
þarfnast óþrjótlegrar eljusemi og
natni til ræktunar. Þá er Hlíöin
f jarskalega veðurhörð og það er ekk-
ert einsdæmi aö efnismenn úr öðrum
sveitum sem hafa byrjaö þar búskap
að vori standi örvinglaöir úti í túni að
hausti og fórni höndum til himins
þegar kyljumar koma á
hlemmiskeiöi ofan úr fjöllum og
þeyta hinum dýrmæta afrakstri
jarðarinnar til og frá eins og fjaðrir
væru.
Á slíkum degi dylst það ekki:
lengur að Hlíðin gerir vægðarlausar
kröfur á hendur sínu fólki þótt hún
geri líka vel við þá sem hvergi vík ja.
Samheldni og fjölbrey tni
En á sama hátt og sandborinn
svörðurinn elur af sér þann harðgera
gróöur sem ekki lætur á sjá þótt
annars staðar blási upp börð og
melar, þá er þaö líka öllum kunnugt
að þar sem náttúran setur mannfólk-
inu afarkosti, þar dafnar hin þrótt-
mikla kynslóð sem aldrei bilar þótt
aðrir bresti.
Þannig er því háttað um Hlíðar-
menn og þó að bændur flosni upp af
gjöfulum jöröum í veðursælum sveit-
um Austurlands og fólkiö renni af
hólmi þar sem ekkert virðist á bjáta,
þá stendur skjaldborgin ennþá
óskert í Hlíöinni.
Sæmdarheitið „Víkingasveit” er
því vel viö hæfi hér og geta menn
haft það um hvort sem þeim líkar
betur, sveitina sjálfa eða fólkið sem
byggirhana.
„Það er samheldnin sem oft
skiptir sköpum í sveitabúskapnum,”
segir Stefán Geirsson, bóndi á Ketils-
stööum í Jökulsárhlíð. „Reynslan er
sú að nái byggðin að grisjast fram
yfir ákveðin mörk, þá verður þeim
sem eftir búa of þungt í vöfum að
halda uppi nauðsynlegri samvinnu
og þá vill það fara svo að sífeUt fleiri
leggja upp laupana og ekki verður
við neitt ráðið. En við hér í Hlíðinni
höfum átt því láni að fagna, að fólkiö
er hneigt fyrir búskap og það er al-
siða að bömin taki við bústjóm af
foreldrunum þegar þar að kemur.
Það heyrir til algerra undantekninga
að jarðir leggist hér í eyði, en þá
sjaldan þaö gerist byggjast aðrar í
;staðinn og nýbýU vaxa úr land-
miklum jörðum.
Annað er þaö sem stuðlar mjög að
björtum horfum hér í Hlíðinni og
þaö er sú fjölbreytni sem er að fær-
ast í búskapinn. Hér var fyrr á tím-
um einungis stunduð sauðf járrækt en
nú eru komin bæði kúabú og refarækt
og þá rýmkast að sama skapi um,
sauðkindina í beitUöndunum, svo að>
ofbeitin ógnar síður gróðrinum,”'
segir Stefán Geirsson.
Kostajörðin
Ketilsstaðir
Ketilsstaðir Uggja við fjallsrætur
austast í Jökulsárhlíðinni, ekki langt
þaðan sem Hlíöaráin feUur út í
voldugan Héraðsflóann. Veðrasamt
er á KetUsstööum en samt er þar
búsældarlegt og æmir sumarhagar,
enda hefur löngum sópað að þeim
Víkingasveit á Austuriandi
Þessi smávaxui Hliðarbúi af
smyrlak\ ni lét sér ekki brvgða þótt
ég stÍMÖt aði Ijitreiðina rétt hjá hotium
«g drægi fram ijosrayndavélina.
Mynd BH.
Stefán bóndi Geirsson á Ketils-
stöðum í Jökulsarhlíð og kona hans
Bergljót Stefánsdóttir ásamt
rösklegum krökkum. Bömin hafa
tyllt sér á stærðar rótarhnyðju sem
Atlantshafið færði KetUsstaðabúi
fyrir löngu. Þau heita, frá vinstri:
Kristján KetUl Stefánsson, Stefania
Malen Stefánsdóttir og Fjóla Hall-
dórsdóttir, frænka húsfreyju, sem
var þama gestkomandi.
Myndir BH.
Texti og myndir:
Baldur Hermannsson
Ketilsstaðabændum þar eystra.
Stefán bóndi er sonur dugnaðarbónd-
ans og athafnamannsins Geirs
Stefánssonar á Sleðbrjót í Hlíð og
konu hans Elsu dóttur Björgvins
bónda á Ketilsstöðum.
Stefán bóndi er f orkur duglegur en
það er um landbúnað á Islandi að
segja, að þá kemur dugnaöur bónda
oft fyrir lítiö ef ekki er einnig forkur
fyrir innan stokks í búinu, og það er
lán Hlíðarbónda að kona hans,
Bergljót Stefánsdóttir frá Artúni í
Hjaltastaðaþinghá, er mUcU
skörungskona á nútíðarvísu.
Fjögur eru börn þeirra hjóna,
synimir Geir og Kristján KetUl og
dæturnar Elsa Björg og Stefanía
Malen.
„KetUsstaðir er góð jörð tU
sauðfjárræktar,” segir Stfán, „en
auðvitað hef ég einnig leitt hugann
að refaræktinni eins og ýmsir aörir.
Refaræktin hefur gefið býsna vel af
sér hér í sveitinni og auðvitað getur
maöur ekki með góðri samvisku
hugsað þannegin að stórauka
sauðfjárframleiðsluna eins og nú er
ástatt á mörkuðum. Fjölbreytnin
hefur margskonar hagræði í för meö
sér og sömuleiöis verða menn aö
gefa gaum aö staösetningunni. Það
er til dæmis visst óhagræði að hafa
,stór sauðfjárbú kringum Egilsstaði
og verða svo að keyra féð langar
‘leiðir á afrétt. Það er líka sumpart
vafasamt að hafa kúabúin víðs f jarri
mjólkurbúinu, svo að menn neyðist
til þess að sækja mjólkina um lang-
an veg heim á býlin. Það er margs að
gæta í þessu sambandi og æskilegt að
menn hafi skynsamlega stjómun á
þessu.”
Af sláturtíð
og kvennafari
Jökulsárhlíðin telst ekki ýkja langt
frá Egilsstöðum eins og sam-
göngutækni er háttað núorðið, en þó
getur reynst nógu strembið að kom-
ast leiðar sinnar þar eystra þegar
vetrarmegnið bannar samgöngur
aörar en vélsleðaferðir og þær sem
fuglar iðka löngum.
Það er því álitamál hvort sveitinni
kæmi ekki vel að hafa þjónustu-
miðstöð heima viö í héraði, og vísir
að slíkum byggðakjarna er einmitt
sprottinn á Fossvöllum. Þar er nú
kominn skóli með öllu því sem hon-
um fylgir, sláturhús hefur verið þar
um langan aldur en ef til vUl væri
einnig æskUegt að hefja þar fóöur-
blöndun fyrir refabúin og viðgerða-
þjónustu fyrir búvélar og rafmagns-
áhöld.
„Ég tel að sveitinni yrði mikiU
fengur að slikum byggðakjarna á
FossvöUum,” segir Stefán bóndi
„Við höfum nú reynsluna af þvi
hvílík ómetanleg lyftistöng slátur-
húsið þar hefur veriö okkur. Þangað
streyma bændur og húsfreyjur á
haustin, afla sér fjár og treysta með
sér félagsböndin og samstöðuna.
Þarna kemur æskan og mannast í
starfi og leik og þeir eru ófáir Hlíðar-
bændumir sem hafa fundið sitt
konuefni á Fossvöllum á haustin, og
þannig séð má kannski segja að
sláturhúsið þjóni svipuðum tUgangi
og skemmtistaðimir í höfuðborginni,
þótt að öðm leyti sé þar ólíku saman
að jafna,” sagði Stefán bóndi og
brosti hýrt til konu sinnar
Bergljótar.