Dagblaðið Vísir - DV - 30.08.1983, Page 13

DV. ÞRIÐJUDAGUR 30. AGUST1983.
Kjallarinn
Jónas Guðmundsson :
ég að nauðsynlegt sé að færa þetta 1
betra horf því þjóðinni veitir ekki af
hverri krónu nú um stundir, að ekki
sé nú talaö um gjaldeyri.
Það kann að vera arðsamt að ætla
aö keyra undanrennu fyrir 200 millj-
ónir króna frá Eyjafirði suður á Sel-
foss en ekki munum við lengi lifa á
þeim mikla akstri þótt góður sé.
Undirritaður er ekki upphafs-
maður að „dauða miöbæjarins”.
Margir hafa bent á þá þjáningu er
gengið hefur yfir þennan stað sem í
eina tíð var miðjan í öllum vorum
samskiptum. Fjörug verslun aö
deginum og á kvöldin var það rúntur-
inn og lífið hélt áfram þar til dag-
urinn lokaöi augunum — og jafnvel
lengur. Austurstræti var þá vort
Champs-Elysées, okkar Strik, eða sú
mannlífsiða sem nauðsynleg er
hverri borg. Og þeir sem gáfu út dán-
arvottorðið fyrir Austurstræti ættu
aö skoða sín mál betur. Einkum þó
laugardaginn; laugardagskvöldið á
Gili. Um sunnudaga gegnir öðru
máli. Þá getur verið gott aö ganga
einn með vindinum, regninu og lífs-
gátunni meðan lífið er að vakna, en
nóg um það.
Við gengum um vot strætin þótt
það valdi okkur í miönefndinni
vissum sársauka aö sjá flokka af
dátum með hvítar húfur. Peninga-
lausa taflmenn í því útitafli er gerir
út grá herskip og þotur sem eru eins
og flatkökur á litinn.
En þótt til standi að tortíma öllum
heiminum, fær hinn venjulegi maður
ómögulega skilið hvers vegna
endilega þurfti að byrja á Austur-
stræti. Það hefur ekkert til saka
unnið — öðrunær.
Jónas Guðmundsson
rithöfundur.
\
13
Áburður og loftslag
Ottar Geirsson ráöunautur
skrifaði þ. 22. ág. grein í DV um á-
burö íslenskra bænda. Þó að greinin
sé aö formi til svar við ósanngjamri
ritstjórnargrein Svarthöfða er hún
að efni tilraun að andmæla því sem
undirritaður hefur haldið fram um á-
burðamotkun.
Eg hef haldið því fram að
íslenskur landbúnaður væri í hættu
staddur ef hér kæmi langvarandi
harðærakafli eins og þeir sem gengu
yfir landið á 19. öld, stundum meira
en áratug samfellt. Hugsanlegt ráð
viö slíku haröæri væri aö stórauka
tilbúinn áburð, meðan það stendur
yfir, svo að heyfengur og þar með
bústofn hrapi ekki niður úr öllu valdi
eins og áður gerðist iöulega hér á
landi.
En þetta ráð, að auka áburö, geta
bændur ekki notað ef þeir bera svo
mikið á í góðæri að túnin eru mettuð
að kalla og viðbótaráburður gefur
sama og engan uppskeruauka.
Þannig má heita að ástandið sé nú.
Þegar svo er komið liggur beint
við að spyrja: Er hugsanlegt að
bændur geti (með því að stækka eða
bæta túnin) minnkað stórlega
áburðamotkun á hektara án þess að
heyin minnki eða verði dýrari í
framleiðslu? Ef svo er hafa þeir tals-
vert upp á að hlaupa um áburðar-
notkun ef langvarandi harðærí
brestur á, en engu að tapa í góðæri.
Slíkri spurningu væri eðlilegt að
ráðunautar bænda reyndu að svara og
drægju svo ályktanir af því svari. En
ef til vill er þess þó ekki að vænta
nema menn kynni sér sérstaklega
veðurfarssögu landsins. Hér er
nefnilega sameiginlegt verkefni
fyrir búfræðinga og veðurfræðinga
og óþarfi fyrir Ottar Geirsson að am-
ast viö því aö ég víki að þessum mál-
um þó að ekki sé ég búfróður.
Til að leita eftir svari við spum-
ingunni hér á undan skrifaði ég grein
í Frey um hagfræðilega áburðar-
notkun. Eg lagöi til grundvallar for-
sendur sem þekktir búfræðingar
höfðu gefið, þar á meðal Hólmgeir
Björnsson og Ketill A. Hannesson.
Samkvæmt þeim tölum áttu bændur
að geta fengið jafnvel ódýrari hey
peningalega séð en þeir fá nú ef þeir
minnkuðu ábúrð á hektara um helm-
ing en gerðu um leið ráðstafanir til
að stækka túnin eða bæta þau svo að
samanlagöur heyfengur minnkaði
ekki. Það er ósanngjarnt hjá Ottari
Kjallarinn
PállBergþörsson
tún ekki mikið meira en þriðjung af
þessum áburði, búfjáráburðinn
einan, og eftir kenningum Ottars
ætti grasið á þessum gömlu tún-
blettum að vera orðiö býsna lítið og
vont, varla skepnum bjóðandi. Ég
held að við Öttar ættum aö setjast
niður á sumardegi og sjá hvort ær og
kýr mundu heldur kjósa aö bíta á
þessum gömlu túnum eða nýræktun-
um meö „góða” grasinu. Ottar veit
bændur eigi alltaf að nota þann
meðaláburð sem útreikningar mínir
benda til hvernig sem veðurfar er.
Hann hefur varla lesið vandlega
grein mína í Frey, jafnvel ekki
hlustað á viðtalið sem hann átti
sjálfur við mig í útvarpinu. Þar var
ég einmitt að ráðleggja að nota alls
ekki alltaf þann áburð sem væri
miðaður við meöalár, heldur breyta
stórlega til eftir árferöi og öðrum
• „Er hugsanlegt að bændur geti (með því
að stækka eða bæta túnin) minnkað stór-
lega áburðarnotkun á hektara, án þess að
heyin minnki eða verði dýrari í framleiðslu?”
Geirssyni að ég hafi i þessum út-
reikningum viljandi sleppt þýðingar-
miklum þáttum til aö fá hagstæðari
niðurstöðu. Eg fór eftir forsendum
búfræðinganna en að auki bætti ég
inn ailháum kostnaðarlið til vara,
einmitt til þess að forðast of hag-
stæða útkomu.
Ottar Geirsson talar um „rán-
yrkju” og léleg hey ef áburður er
ekki nema 60 kg af köfnunarefni á
hektara, auk annarra efna og búf jár-
áburðar. I þúsund ár fengu íslensk
h'ka eins vel og ég, að góðgresi eins
og smári, sem sjálfur getur unnið
köfnunarefni, deyr út ef mikið er
boriðá.
Eg hef nýlega átt tal við Skúla á
Miðfelli í Hrunamannahreppi og
Eggert á Þorvaldseyri, og aö þeirra
dómi er það síður en svo að sá á-
buröur sem ég mæli með tæmi jarð-
veginn eða spilli heygæðum. Og þeir
eru góöir fulltrúar íslenskra bænda.
Ottar gefur í skyn að ég telji aö
tímabundnum aðstæðum einstakra
bænda. Einmitt þetta er grund-
völlur hugmynda minna eins og ég
lýsti hér áður. Með þessu ætti aö
vera hægt aö auka mjög öryggi
íslensks landbúnaðar ef loftslag
kynni í framtíðinni að verða jafn-
harkalegt og mörg dæmi eru um þó
aö við þekkjum þau ekki af eigin
raun.
Páll Bergþórsson.
Framan af gáfu sumir ráðherranna
og þingflokksformaöur Sjálfstæðis-
flokksins út yfirlýsingar um að ekki
yrðu famar leiðir fjrrverandi
sjávarútvegsráöherra í þessum
málum, þar væri um algjöran mis-
skilning aö ræða hjá arftaka hans.
Nú liggur fyrir aö misskilningurinn
var þeirra sjálfra, þeir hafa látið
kúga sig til þess að samþykkja tillög-
ur fyrri ríkisstjómar með aðeins
óverulegum breytingum. Milli-
færsluleiðin heldur áfram eins og
allar götur síðan Framsókn tók for-
ystuna 1971.
Víð kok
Sjónvarpað var frá atkvæða-
greiðslu á Alþingi þegar breytingar-
tillaga Matthíasar Bjarnasonar um
aö taka ekki gengismun af skreið var
samþykkt í vetur. Atkvæöagreiöslan
var mikill ósigur fyrir Steingrím
Hermannsson sem hann hefur nú
hefnt grimmilega. Og það eru engir
smámunir sem núverandi ráðherrar
Sjálfstæðisflokks hafa mátt kyngja,
hér skal aðeins sýnt lítið sýnishorn.
Tillaga Matthíasar Bjarnasonar
hijóðaði þannig: „Otfluttar skreiðar-
afuröir skulu greiddar á því kaup-
gengi sem í gildi er þegar út-
flutningsskjöl eru afgreidd í banka
við gjaldeyrisskil.” Matthías sagði
m.a. í rökstuðningi sínum: „Eg þarf
í raun og veru ekki að bæta viö þetta
því ég skýrði hér frá því í dag að ég
teldi að sá gengishagnaður, sem
reiknað væri með vegna skreiöar-
afurða, væri ekki fyrir hendi og
ekkert útlit fyrir það aö hann verði til
í náinni framtíð. Ef skreið selst, sem
Kjallarinn
Ólafur Björnsson
slæmar horfur eru á, þurfa skreiðar-
framleiðendur fullkomlega á því að
halda að afreikna á gildandi kaup-
gengi bankanna á hverjum tíma.
Þess vegna er þessi tillaga flutt.”
Fyrr í umræðum um málið sagði
Matthías Á. Mathiesen m.a.: „Væri
nú ekki skynsamlegra að falla frá
því að greiða í gengismunarsjóö
þessa upphæð af skreiðarbirgðum
sem í landinu eru frá 1982 og að þeir
aðilar sem eiga skreiöina fái það
fjármagn og ríkisstjórnin aöstoði þá
og láni þeim út á skreiðarbirgðirnar
á meðan þær fara ekki úr landi? ”
Ekki vildi Albert Guömundsson
láta sitt eftir liggja, hann sagði m.a.:
„Hann (fyrrverandi sjávarútvegs-
ráðherra, Steingrímur Hermanns-
son) talaði um að það væru fleiri
krónur sem fengjust væntanlega ein-
hvem tímann þegar skreiðin seldist.
Fleiri krónur, mikið rétt, en það eru
verðlausar krónur. Halda menn
virkilega, heldur hæstvirtur sjávar-
útvegsráðherra að fyrir þær krónur
fáist sama magn af skreið til að selja
aftur seinna? Þetta gengur á
verðmæti eigenda sjávarútflutnings-
afurða að sjálfsögðu. Þaö þýðir ekki
að tala hér eins og verið sé að tala við
nýútskrifaöa viðskiptafræðinga...”
og áfram....” þá er búið aö draga frá
gengismun og það er búinn að
hlaðast á vöruna aukakostnaður í
geymslu, það er búinn að hlaðast á
hana fjármögnunarkostnaður,
þannig að jafnvel þótt dollarinn hafi
hækkaö um 100% á árinu, þá dugar
það bara ekki til aö standa undir
öllum kostnaði....” og áfram segir
Albert: „ — það er hrein sjálfsblekk-
ing ef menn halda að einstaklingar
fáist til þess að leggja nýtt fé í slíkan
rekstur sem sjávarútvegurinn er
orðinn... Að leggja skatt á
styrkþegann og styrkþeginn er
undirstöðuatvinnuvegur þjóðar-
innar. Þetta er alveg furðulegt fyrir-
tæki....
Eg get ekki með nokkru móti skiliö
að blankur einstaklingur geti tekið
lán hjá sjálfum sér til þess aö halda
áfram að fjármagna sínar þarfir.”
Já, Albert og Matthíasarnir sögðu
margt á Alþingi sl. vetur um fávisku
þess að gera upptækan gengismun af
skreiö. Ekki hefur staða þeirra sem
skreiðina eiga batnað síðan, nema
síður sé. Staöan er aðeins breytt uð
því leyti að nú eru þeir orðnir hús-
karlar Steingríms og verða að hlýða.
Allir skulu
ofan í fenið
Ekki fer miili mála að upptaka
gengismunar er hæpin aðgerö og
mestar líkur á að slikt sé brot á
stjórnarskránni. Enginn hefur þó
haft dug í sér til þess að láta á þaö
reyna. Framan af hélt hver grein
sínu aö mestu, gegnum verð-
jöfnunarsjóð og þá einnig útgerð í
heild ásamt sjómönnum. Nánast
frestun á afgreiðslu. Með árunum
hafa stjórnvöld orðið grófari í miili-
færslum, stærri og stærri fúlgur hafa
orðið til „prívat” úthlutunar fyrir
það sem kallað er sjávarútvegs-
ráöuneyti, í reynd sjávarútvegsráð-
herra hverju sinni. Þeir sem mót-
mælt hafa stækkun flotans skulu
f jármagna stækkunina með góöu eða
illu. Að þessu sinni eru tekin upp ný-
mæli að tvennu leyti. I öðru tiifellinu
réttlætanlegt en í hinu hrein ósvinna.
100 miUjónir króna eiga að skiptast á
allan flotann eftir aflamagni. Þar
með er stungið upp í alla en lítið
verður þaö á hvern þegar tU
skiptanna kemur. Þó virðist þaö
nægja til þess að hugga forystu
L.I.U.
Hins vegar á aö lána 60 milljónir
króna til loðnuflotans, sem tvímæla-
laust á mest allra inni í millifærslu-
sukkinu. Innheimta á lánin með
öruggri leið og síðan verður féö tii
„prívat” úthlutunar fyrir ráðherr-
ann. Þetta er nýmæli sem LIU getur
tæpast hælt. Eftir stendur að meö
þessu mUlifærslukrukki hafa miklar
fjárhæðir verið færðar milli fyrir-
tækja og ekki síður milli landshluta,
eina ferðina enn eftir framsóknar-
ieiðinni. öllum skal á hausinn komið
hvernig sem þeir haga sínum
rekstri.
Olafur Björnsson
útgerðarmaður.
• „Eftir stendur að með þessu millifærslu-
krukki hafa miklar f járhæðir verið færðar
milli fyrirtækja og ekki síður milli landshluta,
eina ferðina enn eftir framsóknarleiðinni.
Öllum skal á hausinn komið hvernig sem þeir
haga sínum rekstri.”