Dagblaðið Vísir - DV - 23.03.1985, Blaðsíða 13

DV. LAUGARDAGUR 23. MARS1985.
57
varða Æins. Nú, við gröft fornleifa-
fræðinga, sem enn stendur yfir, er
hann talinn merkilegasti fomleifa-
fundur frá upphafi vega.
Brenna skyldi allar bækur
Aö lokum gaf keisarinn skipun um að
allar bækur skyldu brenndar svo að
enginn gæti borið hans tímum vitni við
þá sem erfa skyldu landiö. Saga Kina
átti að hef jast með honum.
Þeim ritum einum er fjölluöu um
læknisdóma, landbúnaö og trúarleg
efnivarhlíft.
Þeir sem þverskölluðust við að hlýða
skipunum keisarans voru hörunds-
flúraðir á vöngum og sendir í þræla-
vinnu. Samkvæmt gamalli sögu voru
mörg hundruð þrjóskir rithöfundar
grafnir lifandi en hinir þó fleiri sem
öflugt enn í dag. Hið styrka stjórnar-
form hans var ráöandi í aðalatriðum
allt til ársins 1912 er Kína var gert að
lýðveldi.
Stórkostlegasta
greftrun sögunnar
Æin Shihnang lét byggja grafhýsi
sitt við fjallið Lishan í þrjátiu kíló-
metra fjarlægð frá Xían. Haugurinn er
svo stór að hann sést frá borginni.
Varðmönnunum, sem eru úr leir, kom
hann fyrir hálfum öðrum kílómetra
fyrir austan grafhýsið. Keisaragröfin
hefur enn ekki verið að fullu grafin upp
en það sem gröfturinn bendir til eins og
er er að þar standi menn frammi fyrir
stórkostlegustu greftrun sem nokkurn
tímann hefur átt sér stað.
Xían við Weifljót varhöfuðstaðurkín-
verska keisaradæmisins í þúsund ár.
Evrópumenn þekkja hana helst
vegna Silkivegarins sem lá alla leið
þaðan um Indland til Rómaborgar.
Nú á dögum er Xían höfuöborg
Shannxsifylkis með 21/2 miUjón íbúa.
Gröf keisarans og leirherinn draga
mjög tU sín ferðamenn og þó einkum
Kínverja sjálfa. I grennd eru þar að
auki hinar frægu Huaqings, heitar
laugar, sem valda því að staðurinn er
fjölsótt hressingarhæli.
Þegar blaðamaðurinn kom á
greftrunarstaðinn var sá hlutinn, sem
opinn var almenningi, troöfuUur af
fólki. Þar voru hópar skólanemenda,
skarar af öðru ungu fólki„stórar fjöl-
skyldur, foreldrar, börn, afar og ömm-
ur. Þar sem við vorum fáir Vestur-
landabúar staddir þarna á þessum
degi var glápt engu minna á okkur en
hermenn keisarans.
Duglegur leiðsögumaður
Leiðsögumaður okkar var í senn
vingjarnlegur, röskur og ákveðinn.
Hann fór á undan okkur inn i geysi-
stóra höll sem byggð hafði verið yfir
fyrsta grafarfylgsnið. Li var greini-
lega fulltrúi Kína nútímans sem beinir
sjónum út um víða veröld. Hann var
ungur maður, tæplega þrítugur, klædd-
ur á Vesturlandavísu, í snotrum jakka-
fötum, hvítri skyrtu og með vínrautt
bindi. Hann gerði grein fyrir fundar-
staðnum og fornleifagreftrinum á
góðri ensku. Fórst honum það vel úr
hendi sem og annaö er hann sá um
meðan við dvöldum í Xían.
Þegar við komum inn í þessa stór-
kostlegu höll og upp á göngubrúna, sem
liggur í hring um gröfina, urðu
þrengslin mikil. En þar ríktu lotn-
ingarfull áhrifin af að horfa á þessar
Beisli hestanna eru tilkomumikil. Þar gætir gullsins mikið.
gegndu þrælavinnu við kínverska múr-
inn.
Oft endurmetinn
Þegar Æin Shihnang dó loks árið 210
fyrir Krist á einum af sínum látlausu
feröalögum liföi ættin varla sjálfan
hann. I valdabaráttunni sem kom í
kjölfarið voru löglegir erfingjar hans
myrtir einn af öðrum á ýmsan hátt. Li
Shu var einnig drepinn með sverðs-
höggi. Víða um ríkið áttu uppreisnir
sér stað. Meðal uppreisnarmanna var
bóndi frá einu af austurfylkjunum.
Hann réð yfir nokkrum her. Hann
braust inn í höfuðborgina, brenndi
keisarahöllina og tók sér keisaranafn.
Það var árið 206 fyrir Krist. Hann tók
upp nafn fyrir sig og ætt sína eftir fljót-
inu Han í heimahögum sínum. Ætt
hans ríkti í Kína um fjórar aldir.
Sagnfræðin hefur stöðugt verið að
leggja mat sitt á Æin Shihnang. Þaö er
litið á hann sem grimman og tortrygg-
inn þjóðhöföingja sem heimtaði þunga
skatta og sparaöi hvorki mannsiif né
þjáningar annarra til að ná marki
sínu.
En hann myndaöi líka heilsteypt
riki og stjórnarfarslega sterk og lagöi
grundvöllinn að Kínaveldi sem er
mikil, sem stafar af þvi að hver
hermaður er með sin persónu-
einkenni.
>-rwv-r>Kinesiska
muren
"" "Imperiets
gransc.220f.kr.
SOVJETUNIONEN
Kort. Efri myndin sýnir meðal annars Kínamúrinn, landamæri kin-
verska rikisins i norðri, reistan um 200 f.Kr. Neðri myndin sýnir legu
Zianborgar sem kemur við sögu i greininni.
tvö þúsund ára gömlu hermannaraðir
sem standa í kyrrstöðu fyrir neðan
mann.
Her einstaklinga
Myndimar verka á menn næstum
eins og þær séu lifandi. Hver hermaöur
hefur sinn sérsvip sem einstaklingur.
Smáatriða gætir í hverjum búningi og
hárgreiðslan er á mismunandi vegu.
Myndirnar eru gerðar af færum
iðnaðar- og listamönnum. Þarna hefur
ekki verið um neina fjöldaframleiðslu
að ræða. Upprunalega hafa myndirnar
þar aö auki verið málaðar fögrum lit-
um en þeir hafa dofnað fyrir langa
löngu.
Vopnaútbúnaður hefur líka verið í
besta lagi. Hermennirnir hafa haft
örvaboga, lensur, spjót og bronsaxir.
Sum vopnin voru enn gljáandi og beitt.
Hestar og stríðsvagnar hafa líka verið
vel búnir, jafnvel í smáatriðum. Siunir
hestanna voru meö gullin beisli.
Til þess dags hafa fornleifafræðing-
ar fundið á grafarsvæðinu þrjú þúsund
hermenn en þeir ætla að þeir séu helm-
ingi fleiri. Mönnunum er raðað upp á
hermannavísu svo og herforir.gjaráð-
inu, allt er eftir þessu.
Upprunalega hlífði hernum þak, gert
af timbri og mold. Sennilega hefur
fyrsti Hankeisarinn rænt miklu af
vopnum hins þögla hers og brennt tré-
grindur, hvað hafði í för með sér
að þakið féll inn og skemmdi margar
myndirnar.
Fannst við
brunngröft
Fyrsti fundurinn, sem leiddi til þess
að hinn furðulegi leirher fannst, er frá
árinu 1974 þegar verið var að grafa
brunn á svæðinu. Einhverjar sögur eru
þó á sveimi um að fólk þarna hafi áður
rekist á neðanjaröarhermenn. Sagnir
frá þessu svæði herma að undir jörð-
inni sé að finna her sem guðirnir hafi
viðbúinn til að verja Kína í fyllingu
timans.
Enn sem komið er hafa menn ekki
grafið upp nema hluta af Æinshemum.
Og mikið af því sem þegar hefur verið
upp grafið hefur verið byrgt aftur til
þess að það varðveitist sem best. Það
verður ekki aö fullu lokiö viö að grafa á
svæðinu fyrr en um næstu aldamót.
Gröfin enn
órannsökuð
Sjálf gröf keisarans er aftur á móti
órannsökuð enn sem komið er. Undir-
búningsgröftur hefur þó farið fram
umhverfis grafkumlið mikla og það
bendir til að þar sé margt furðulegt að
finna.
Haugurinn er í um það bil hálfs ann-
ars kílómetra fjarlægð í vestur frá leir-
hernum. Hann er 47 metra hár og um-
málið því sem næst 1400 metrar.
Umluktur er hann tveimur rétthyrnd-
um múrum. Sá innri er um fjórir kíló-
metrar að ummáli en hinn ytri sex kíló-
metrar. Allt grafarsvæðið er því um
tveir ferkílómetrar. Svo er sagt að
inni í haugnum bíði hermennirnir meö
spennta lásboga, búnir til að fella þá
sem reyna að ryðjast inn að gröfinni en
hlið hennar er talið vera úr jadesteini.
Fornleifafrœðin í sórstöðu
Kina er auöugt land hvaö minnis-
merki og fomleifar snertir og sumt af
því er frá örófi alda. Og því nýtur forn-
leifafræðin mikillar hylli i landinu og
veitt er miklu fé til hennar.
Þegar eftir stofnun kínverska al-
þýðulýðveldisins 1949 blómgaðist fom-
leifafræðin í Kína svo að fornleifafræð-
.ingum á Vesturlöndum þótti mikið til
koma. Er menningarbyltingin braust
út árið 1966 óttuðust menn almennt að
hún myndi ná til fornleifafræðinnar og
sögulegra minnismerkja. Fomleifa-
fræðilegar upplýsingar var ekki lengur
aö fá frá Kína og rauðliðarnir réðust af
hörku á femt „hið foma”, það er að
segja forna menningu, gamlan hugs-
unarhátt, gamla siði og fornar venjur.
Menn skyldu hafa allan huga við nú-
tíðina og gefa því liðna langt nef.
Síðar hefur það komið í ljós að forn-
leifafræðin hélt oínu í menningarbylt-
I ingunni.
Hremmiyrðin voru stundarfyrirbæri
og menn tóku að skilja að fortíð á aö
þjóna nútíð og framtíð. Hallir hrörn-
uðu og sumar stórskemmdust á þess-
um árum. En á vegum fomleifa-
fræðinnar var haldiö áfram að grafa
I | og menn fundu margt sem er með því
I merkilegasta í allri sögu hennar.