Dagblaðið Vísir - DV - 18.04.1989, Page 15

ÞRIÐJUDAGUR 18. APRÍL 1989.
15
Viöskiptahagsmunir Islands:
Nýjar leiðir
„I Evrópubandalaglnu væri ísland jaðarsvæðl og ætti örðugt með að
halda hlut sínum ..segir grelnarhöíundur m.a.
Það hefði í för með sér miklar
og varhugaveröar breytingar fyrir
íslenskt samfélag að bindast Evr-
ópubandalaginu. Jafnframt er það
vart í samræmi við hagsmuni ís-
lands að fylgja þeirri stefnu sem
flest EFTA-ríki viröast nú vflja
taka upp í samskiptum við Evrópu-
bandalagið. Afleiðingar þess gætu
m.a. oröið:
★ Sjálfstæði þjóðarinnar, pólitískt
'og efnahagslegt, yrði skert.
★ Verulegt nettó flármagns-
streymi yrði frá landhiu.
★ Erlent flármagn næði tangar-
haldi í sjávarútvegi.
í Evrópubandalaginu væri ísland
jaðarsvæði og ætti öröugt með að
halda hlut sínum gagnvart mið-
sæknum kröftum í efnahagslífi og
stjómmálum. ísland yrði í slíku
bandalagi fyrst og fremst hráefna-
gjafi og bandalagiö myndi nýta ís-
lenskar náttúruauðlindir fyrst og
fremst til úrvinnslu nálægt mark-
aöi. Nú er rætt um mun nánari
samvinnu EFTA og EB, m.a. í formi
tollabandalags, og slíkt væri aö lík-
indum aðeins áfangi aö sömu nið-
urstöðu.
ísland er á margan hátt í öðruvísi
stöðu landfræðilega, viöskiptalega
og menningarlega en önnur
EFTA-ríki, svo sem Austurríki,
Sviss og Svíþjóð og jafnvel Noreg-
ur. Ætla má aö Islendingar eigi
annarra og betri kosta völ en þess-
ar þjóðir. Við hfjótum því aö sefja
spumingarmerki viö þaö hvort við
eigum aö fara inn á braut sem felur
í sér verulega skerðingu á sjálfsá-
kvörðunarrétti, eins og nú er rætt
uminnan EFTA.
Virk samskipti utan
bandalaga
Þaö virðist einboðió að íslending-
ar leiti annarra leiða til að tryggja
hagsmuni þjóðarinnar í bráð og
lengd. Svariö gæti veriö fólgið í þvi
að ísland stæði utan viöskipta-
bandalaga en leitaði eftir samning-
um við bandalög og einstök ríki um
fríverslun og menningarleg sam-
skipti.
Óháð staöa landsins með tilliti til
viðskitpabandalaga felur í sér
marga kosti.
★ Landsmenn hefðu betri tök á
KjaUarinn
Hjörleifur Guttormsson
alþingismaöur
því en efla, hvemig háttað yrði
aölögun að breyttum aöstæðum
erlendis.
* Efhahagslegstaðaíslandsutan
viöskiptabandalaga, getur verið
til muna betri en ef landið væri
hluti af stórri hefld. Sjávarauð-
lindimar geta áfram veriö meg-
instoð góðra lifskjara í landinu,
en skilyröi er að yfirráö þeirra
og afrakstur haidist í landinu.
Aðrir landkostir geta einnig nýst
betrn' í óháöu þjóðríki sem fylg-
ist með tímanum, m.a. á sviöi
menntunar, rannsókna og um-
hverfisvemdar.
★ Líkumar á að takast megi að
viðhalda íslenskri menningu og
að efla heflbrigða þjóðemisvit-
und em mun meiri ef landið er
óháð eining en ekki hluti af
stórri heild.
★ Vægi þjóðarinnar í alþjóðasam-
skiptum verður allt annað og
meira í sliku samhengi en ef ís-
land yrði peð í stóra viöskipta-
bandalagi aö ekki sé talað um
fylki í stóra sambandsríki Evr-
ópu.
Samningar til margra átta
Hefja ætti hiö fyrsta samninga-
viöræður, m.a. við Evrópubanda-
lagiö og ríki í Austur-Evrópu,
Norður-Ameríku, Suður-Ameríku
(Brasilía o.fl.) og Austur-Asíu (Jap-
an, Kína o.fl.).
Möguleikar á að ná sflkum samn-
ingum og þróa gagnkvæm sam-
skipti veröa að teljast góðir. Af
sögulegum og landfræðilegum
ástæðum iyóta íslendingar athygfl
og víötæks velvilja víöa um lönd.
Þessi viöhorf tfl íslands verða ekki
skýrð á efhahagslegum forsendum
eða með þýöingu samskipta við
landið. Þau geta hins vegar engu
að síður vegið þungt þegar leitað
er eftir samvinnu af okkar háifu
við aðrar þjóðir.
Svæöisbundin samvinna
• Ef ísland stæði utan viöskipta-
bandalaga gæfi þaö meira svigrúm
en ella til svæðisbundinnar sam-
vinnu af margvislegu tagi. Landið
er miðlægt á Noröur-Atlantshafi í
þjóðbraut til austurs og vesturs en
liggur einnig vel við vaxandi sam-
skiptum mifli Evrópu og Austur-
Asíu um norðurheimskautið.
Hér verður bent á nokkur
áhersluatriði sem tengst geta sflkri
stefnu og samvinnu á ýmsum sviö-
um:
★ ísland hlýtur aö leggja mikla
áherslu á umhverfisvemd á
norðurslóðum og getur gegnt
miklu hlutverki á því sviði. Þar
til heyrir forysta í nýtingu og
vemdun fiskistofna á Noröur-
Atlantshafi. Þessir hagsmunir
íslendinga geta veriö í mótsögn
við skammtímahagsmuni iön-
ríkja Evrópu sem nota hafið til
aö koma fyrir margvíslegum
úrgangi.
★ Leggja þarf ríka áherslu á víð-
tæk samskipti viö Vestur-Evr-
ópu á sviði fríverslunar, í menn-
ingarmálum og umhverfis-
vemd, m.a. með aöild að sam-
evrópskum stofnunum svo sem
Evrópuráðinu.
★ Kanna ber möguleika íslands á
aö ná hagkvæmum samningum
um fríverslun við Bandaríkin og
Kanada.
★ Breytingamar í Austur-Evrópu
geta opnað möguleika á mun
meiri viðskiptalegum samskipt-
um íslands viö þaö svæði en
veriö hefur.
★ Endurmeta þarf samskipti ís-
lands viö ríki þriðja heimsins
með það aö markmiöi aö auka
samskipti og þróunaraöstoö af
íslands hálfu.
★ Aukin samskipti og náiö sam-
starf við Færeyinga og Græn-
lendinga er eðfllegur þáttur í
þessari stefnu og getur skipt ís-
lendinga verulegu máli. Frum-
kvæði af hálfu íslands getur haft
áhrif á þróun mála iyá þessum
grannþjóðum og einnig höföaö
til fólks í norðanverðri Skand-
inaviu.
★ Samstarf viö önnur Norðurlönd
yrði áfram einn af homsteinum
íslenskrar utanríkisstefnu f
menningarlegu og félagslegu til-
flti. Hins vegar gætu íslendingar
metið efhahagslega þætti sam-
skiptanna við hin Noröurlöndin
út frá eigin bæjardyrum og væm
ekki knúðir til að dragast með
þeim inn í stærri heildir.
* Samdráttur í herafla og hem-
aðarumsvifum á norðurslóðum
er þjóðinni mikið hagsmunamál.
Óháö staöa íslands í hemaðar-
legu og viðskiptalegu tflliti getur
haft þýðingu í því samhengi. !
Ljóst er aö náin tengsl við Evr- |
ópubandalagið þrengja kosti !
þjóðarinnar í þessum efnum.
Frumkvæöi og framtak
Sú stefna sem hér hefur veriö
lýst kaflar á mun meira frumkvæði
og virkni af íslands hálfu á sviði
utanríkismála og utanríkisvið-
skipta en veriö hefur. Nauösynlegt
er aö settar veröi á fót starfsnefhd-
ir til að vinna að þessum málum
og aö undirbúnar verði samninga-
viðræður viö viðkomandi ríki.
Kominn er tími til að íslendingar
hætti aö fylgja gagnrýnislitið I
stefnu annarra en taki þess í staö !
upp sjálfstætt mat á eigin hags- ,
munum.
Jafnframt þarf aö fara fram stór-
aukiö stefnumarkandi starf til að |
greina hvemig best megi tryggja i
framtíðarhagsmuni þjóðarinnar •
miöaö við mismunandi leiðir á
sviði efnahags- og atvinnumála og
varöandi samstarf í menningar- og
félagsmálum.
Hjörleifur Guttormsson
„Svariö gæti verið fólgið í því að ísland
stæði utan viðskiptabandalaga en leit-
aði eftir samningum við bandalög og
einstök ríki um fríverslun og félagsleg
og menningarleg samskipti.“
....... 1 ■ .......... .......... 1 --- --1 1 1 ;
Fyrirspum til Jónasar ritstjóra:
Hvers vegna lýgur DV?
Mánudagskvöldið hinn 13. mars
sl. varð ég undirritaöur þeirrar
ánægju aönjótandi að dvelja
nokkra stund í húsakynnum
Stöðvar 2 ásamt aflmörgu öðm
fólki og horfa og hlusta á þig og
fleiri góða menn rökræða land-
búnaðarmál. Fátt nýtt kom fram í
þessum umræðum og sjónvarpsá-
horfendur hafa varla hlotið afþeim
mikla ánægju eða fróðleik. Því
sendi ég þér þessar flnur tfl þess
að afla fróöleiks um eitt atriöi sem
þú varst spuröur um í sjónvarps-
þættinum en svaraðir ekki.
Fyrirsögnin
Spumingin er aö vísu ekki um
landbúnaöarmál heldur um frétt
af landbúnaöarmáfl en vitaskuld
gerist það stöku sinnum aö bændur
taka að hugleiöa fréttamennsku
alveg eins og fréttamenn eiga aö
þaö til aö velta fyrir sér landbúnað-
armálum.
Raunar hefur mér skilist að á
þessarri öld fjölmiðlunar sé starf
fréttamanna taflð harla mikflsvert
og þaö er fremur líklegt aö þú sjálf-
ur teljir það engu mflma viröi en
þau verk sem unnin em viö fram-
leiöslu af ýmsu tæi út um sveitir
landsins.
KjaUarinn
Ragnar Böðvarsson
bóndl
Við erum þvi vonandi sammála
um aö það sé eðlilegt aö ræða
vinnubrögð fréttamanna á opin-
berum vettvangi og sjálfsagt að
leita aö ástæðunum fyrir því sem
miður fer, jafnvel þótt mistökin
verði undir stjóm ritsljóra senr
þekktur er aö því að umganga.
sannleikann af einstakri varúö.r
vík ég þá að sjálfri spuming'!
„Fátt nýtt kom fram í þessum umræð-
um og sjónvarpsáhorfendur hafa varla
hlotið af þeim mikla ánægju eða fróð-
leik.“
Umræðan, sem leiddi til hennar,
hófst með því að Sveinbjöm Ey-
jólfsson í landbúnaöarráöuneytinu
fékk oröiö og geröi í skilmerkilegu
máli grein fyrir þvi að í fréttaflósi
eftir Gunnar Smára Egilsson um
styrki tfl loðdýraræktar, í DV 1.
febrúar, hefði verið farið með al-
gjörlega staölausa stafi.
Þú mótmæltir þvi að nokkuð
heiði verið rangt í fréttinni og sagð-
ir eitthvað á þá leiö að ekki hefði
veriö talaö um styrki eina saman
heldur um heildarfyrirgreiöslu.
Þér var bent á þaö úr salnum aö
lesa fyrirsögnina að fréttinni en
ekki fengum viö salargestir eða
áhorfendur aö heyra hana af þín-
um munni. Er rétt aó upplýsa áöur
lengra er h; !diö aö hún ifljóöar
Ríkisstjónfln styrkir loðdýra-
.a um rúman hálfan mifljarð.
Styrkurinn fjórfaldar
árstekjur greinarinnar
Einn salargesta varö til þess að
lesa fyrirsögnina upphátt og benti
einnig á aö sömu ósannindi væm
endurtekin í forystugrein eftir hinn
ritstjóra DV. Við þaö má bæta að
fyrsti þingmaður Sunnlendinga,
fyrrverandi forsætisráöherra, mun
einnig hafa endurtekið þau á
stjómmálafundi á Hótel Borg.
Er þetta tfl marks um áhrifavald
frétta og reyndar þarf engan aö
undra þótt saklausir blaöalesendur
átti sig ekki á ósannindunum í
fréttaljósinu. Það er tæplega á færi
annarra en þeirra sem fylgjást
sæmflega með þjóðmálum og trú-
lega tfl of mikils mælst aö þeir Ell-
ert Schram og Þorsteinn Pálsson
geri það.
Salargestur sá sem las upp fyrir-
sögn fréttaflóssins lauk máli sínu
með því að spyija hvaöa hag DV
hefði af því að Ijúga að fólki en .
stjómandi þáttarins vék umræð-
unni aö öðm máfl og því gafst þér
ekki færi á að svara spumingunni.
Sannfæröur er ég um aö þaö þótti
þér mjög miöur. Vitanlega er þér,
ritstjóra á fijálsu og óháðu dag-
blaöi, mikiö kappsmál að upplýsa
þjóðina um það sem hún veit ekki,
og þá ekki hvað síst um starfshætti
við þitt eigiö blaö.
Eflaust er ýmsum annmörkum
háö aö koma svarinu á framfæri á
Stöð 2, en þar sem DV er býsna
útbreiddur fjölmiöill, myndi svar á
síöum þess koma fýrir augu all-
margra sem sáu sjónvarpsþáttinn.
Satt að segja hef ég veriö að leita
aö því undanfama daga en ekkert
fundiö. Mig og sjálfsagt ýmsa fleiri
er hins vegar fariö aö lengja nokk-
uö eftir þvi og þykir mér því rétt
aö endurtaka spuminguna: Hvers
vegna lýgur DV um styrki til ein-
stakra atvinnugreina og hvaöa hag
hefúr það af því?
Með kærri kveðju og ósk um skýr
og skjót svör. Ragnar Böðvarsson
Sundurliöun á 520 mifljón kr. að-
stoð hins opinbera viö loðdýrarækt
í ár birtist í DV 1. apríl (-ritstj).