Dagblaðið Vísir - DV - 03.06.1992, Qupperneq 15

MIÐVIKUDAGUR 3. JÚNÍ 1992.
15
Homsteinn nýrrar fiskveiðistefnu:
Auðlind hafsins
- sameign þjóðar
Enn einu sinni hefur maður
heyrt á fundum og í umræðum á
opinberum vettvangi að ekki séu
menn með neinar aðrar hugmyndir
um fyrirkomulag veiða og vinnslu
en margumrætt kvótakerfi felur í
sér. Þetta er alrangt.
Við sem viljum kvótakerfið burt
sem fyrst höfnum þessu alfarið og
hér vil ég í stuttu máli draga fram
nokkur atriði sem oft hafa verið
nefnd og kæmu fram í nýrri fisk-
veiðistefnu. Fylgi við flestöll atrið-
in er mikið en stjómvöld úndan-
farinna ára hafa þverskallast við
að ljá þessum sjónarmiðum eyra. -
Nú er tími til að láta heyra í sér.
í Alþýðuflokknum er sú rödd
uppi nú að ekki megi ræða um þetta
innan flokksins svo að það trufli
ekki vinnu í „tvíhöfðanefndinni",
sem sífellt er að hugsa en kemst
ekki að niðurstöðu.
Hér á eftir fara hugmyndir sem
væri þess virði að gefa gaum, t.d. á
flokksþingi því sem Alþýðuflokk-
urinn stefnir til nú innan nokkurra
daga.
Ákveðin stýring
Núverandi aflamarkskerfi með
frjálsu framsali verði afnumið sem
fyrst. Frelsi til veiða á fiski sé horn-
steinn nýrrar stefnu. Sú stefna
verði þó fullkomlega háð ákveðinni
stýringu af hálfu hins opinbera og
landhelgin verði hólfuð niður hvað
varðar veiðisvæði og tíma á árinu.
Jafnframt verði skipum og bátum
Kjallarinn
Jón Ármann Héðinsson
fyrrv. alþm. Var form. fyrstu
landhelgisnefndar 1969
skipulega ákveðin viss veiðisvæði
(að undangenginni nákvæmri at-
hugun á samsetningu flotans,
skiptingu eftir veiðarfærum og
staðsetningu, t.d. miðað við 5 sl. ár).
Rökstuðningur: Fyrsta grein nú-
verandi laga kveöur svo á að auð-
lind hafsins sé sameign þjóðarinn-
ar og því er það að okkar mati brot
á stjómarskrá okkar að rétthafi á
kvóta geti braskað með hann í nær
óheftri sölu og stungið hagnaði í
eigin vasa. Sameiginleg verðmæti
þjóðarinnar mega ekki vera háð
gróðasjónarmiði fárra útvaldra.
Allur afli, sem kemur inn fyrir
borð á veiðiskipi, skal færður að
landi. Unnið skal að því að öllum
afla landsmanna verði komið í
gegnum sölukerfi opins markaðar
hér á landi.
Átak í aflameðferð
Skipulagt átak í meðferð á öllum
afla frá fyrstu til síðustu handar.
íslenskur fiskur vinni sér það álit
að hann sé ætíð fyrsta flokks vara.
Hafrannsóknastofnunin verði efld
til víðtækra og aukinna verkefna
og mat vísindamanna á hverjum
tíma til veiðimagns verði rætt á
opnum fundum þar sem sjómenn
„í Alþýðuflokknum er sú rödd uppi nú
að ekki megi ræða um þetta innan
flokksins svo að það trufli ekki vinnu
1 „tvíhöfðanefndinni‘\ sem sífellt er að
hugsa en kemst ekki að niðurstöðu.“
„Víðtæk rannsókn fari fram á þvi hvað kostar að veiða hvert kiló af fiski
eftir stærð báta eða skipa ...“ segir m.a í grein Jóns Ármanns.
geti sett fram skoðanir sínar ef
þurfa þykir.
Allar veiðar á öngul verði gefnar
frjálsar á næstu tveimur árum.
Víðtæk rannsókn fari fram á því
hvað kostar að veiða hvert kíló af
fiski eftir stærð báta eða skipa og
með hvaða veiðarfærum. Þetta feh
í sér raunhæft mat til stefnumótun-
ar til langrar framtíðar, m.a. hvað
varöar samsetningu flotans og
gæði aflans ásamt vinnu í landi
fyrir fiskvinnslufólkið og nýtingu
fiskvinnsluhúsa sem nú eru til.
Fiskveiðitímabil verði þijú á 12
mánuðum.
Óhjákvæmilegt er að setja höml-
ur á viss veiðarfæri, bæði hvað
varðar frjálsa notkun, tíma og stað-
setningu innan landhelginnar.
Refsing gegn brotum
Landhelgisgæslan fái stóraukið
vald til að fylgjast vel með veiðum
og settar reglur verði virtar. Þung
refsing sé gegn brotum. Markmið
þessarar nýju stefnu er að tryggja
raunhæfan jafnstuðul afla milli ára
og t.d. setja það markmið að þorsk-
afli verði 360-420.000 tonn. Annar
afli með hliðsjón af hámarksnýt-
ingu undanfarinna ára.
Það er skoðun okkar að með gjör-
breyttu fyrirkomuiagi megi stór-
auka .verðmæti sjávarafla og
mönnum verði gert það alveg ljóst
að það er á eigin ábyrgö hvernig
tekst til um árangur og hagsæld en
ekki byggt á braski og peninga-
magni, jafnvel frá erlendum aðil-
um.
Þessi breytta stefna þarf að hefj-
ast nú þegar í haust. Það er stað-
reynd að núverandi kvótakerfi og
útfærsla á því hefur leitt af sér
ægilegt þjóðarslys hvaö varðar
þróun í aíla og eignarhald á veiði-
skipum og bátum. Menn verði
fijálsir að því að velja það sölu-
kerfi á afurðum sem tryggir besta
afkomu. Ríkisvaldið hætti að gera
sérstakar efnahagsaðgerðir tii að
tryggja afkomu einstakra greina
og menn geti ekki lengur gert út á
það.
Jón Ármann Héðinsson
Af litlum prent-
villum og stórum
Ráðhús Reykvíkinga er risið í
allri sinni dýrð og búið að vígja það
með pompi og pragt. Reykvíkingar
hafa svo tugþúsundum skiptir
skoðað glæsilegt hús sem kemur til
með að standa föstum fótum þar
sem því var valið aðsetur.
Af lítilli prentvillu
Nokkrum dögum fyrir vígslu ráð-
hússins uppgötvaðist lítil prent-
villa í ljóði sem sandblásið var á
einn glugga hússins. Enda þótt ,j“
sé hinn ágætasti stafur og alls góðs
maklegur þá verður hann að
standa í réttu umhverfi til að njóta
sín.
Þegar honum-er skotiö inn þar
sem hann á ekki heima virkar hann
hins vegar eins og skrattinn úr
sauðarleggnum og getur jafnvel
eyðilagt heilt ljóð. Því var kostað
til þess allt að einni milljón króna
að fjarlægja ,joðið“ úr glugganum
svo heildarmynd ljóðsins nyti sín.
Allt fór því vel á endanum.
Aföllu stærri prentvillu
Á sama hátt og röng staðsetning
,joðsins“ var mönnum óbærileg í
ljóði Tómasar er það mín skoðun
að enda þótt Ráðhúsið sé vafalaust
hin vandaðasta og besta bygging
út af fyrir sig er staðsetning þess í
enda Tjarnarinnar meiri háttar
stílbrot. Útsýniö af Skothúsvegin-
um upp mót bænum var eitt af
fáum stöðum í bænum þar sem
heiileg götumynd blasti við.
Tjamargatan með húsaröð sem
samsvarar sér vel, Alþingishúsið,
KjaHarinn
Gunnlaugur Júlíusson
form. Alþýðubandalagsins í
Reykjavík og fulltr. í ferðamála-
nefnd Reykjavíkur
Iðnó og Iðnaðarmannahúsið fyrir
enda Tjarnarinnar og síðan Kenn-
araskólinn, Fríkirkjan og fleiri
byggingar suður Fríkirkjuveginn
sköpuðu heillegan og að mörgu
leyti fallegan ramma utan um
Tjörnina. Þessari götumynd hrá
m.a. fyrir í sjónvarpinu um dag-
inn,þegar sýnd var samantekt um
Halldór Laxness. Hún heyrir sög-
unni til, eftir að Ráðhúsið reis og
trónir nú fyrir norðvesturenda
Tjarnarinnar.
Afsovéskri hliðstæðu
Ég kom í fyrra til Sovétríkjanna
þáverandi og kom þá meöal annars
inn fyrir Kremlarmúra. Þar stend-
ur Þinghús Sovétríkjanna sem
byggt var fyrir nokkrum áratug-
um. Það er gríðarleg bygging úr
gleri og steinsteypu, sem stingur
vægt sagt óþyrmilega í stúf við
nærliggjandi byggingar sem erú frá
sautjándu og átjándu öld, meðal
annars hinar frægu kirkjur með
gulllögðu þökunum.
Þetta athæfi Sovétmanna, að
troða gler- og steinsteypuferlíki
niður fyrir innan Kremlarmúra, og
skemma þar með heildarmynd
svæðisins út frá byggingarlegu og
menningarlegu sjónarhomi, vakti
mikla gremju víða um heim. Hún
var svo mikil að Sovétríkin misstu
stöðu sína í stofnunum Sameinuðu
þjóðanna sem annast slík menn-
ingarmálefni og fjárframlög frá
þeim.
Ég verð að segja eins og er að
þegar ég geng yfir Skothúsveginn
og horfi norður yfir Tjörnina þá
verður mér iðulega hugsað í aust-
urveg til gler- og steinsteypuferlík-
ins innan Kremlarmúra því þar er
nokkra samsvörun að finna.
Mistök sem ekki
verður úr bætt
Ráðhúsið er staðreynd og verður
ekki flutt þaðan sem það er. Um
það þýðir ekki að fást hve vel fólki
líkar sú staðreynd. Ekki er um það
deilt að sem hús er byggingin að
mörgu leyti vel úr garði gerð. En
sá réttur fólks að hafa skoðun á því
hvort það sómi sér vel eða illa í
núverandi mynd verður samt ekki
frá því tekinn.
Bygging eins og Ráðhúsið á að
hafa rúmt um sig og sjást víða aö
fyrst farið var að byggja það á ann-
að borð en ekki hljóta þau örlög að
vera troðið niður í tjamarendann
þar sem er hvorki pláss fyrir þaö
né umhverfi sem því hæfir. Stað-
setning Ráðhússins er dæmi um
byggingarleg og skipulagsleg mis-
tök þannig að það stingur jafnt í
stúf við umhverfi sitt og auka, joð-
ið“ í ljóði Tómasar en því miður
eru leiðréttingar ómögulegar í
þessu tilviki.
Gunnlaugur Júlíusson
„Staðsetning Ráðhússins er dæmi um
byggingarleg og skipulagsleg mistök
þannig að það stingur jafnt 1 stúf við
umhverfi sitt og auka, joðið“ í ljóði
Tómasar... “