Dagblaðið Vísir - DV - 09.06.1993, Qupperneq 10

26
MIÐVIKUDAGUR 9. JÚNÍ1993
Fersk jarðarber -
jarðarberjaplöntur.
Jarðarberja- og
sumarblómapottar.
FLÚÐAJARÐARBER
jto. Ámi M. Hannesson
i3g|fj& s. 98-66618
Hr'* s. 98-667%
marmoroc
GÓÐUR
VALKOSTUR
í UTANHÚSSKUEÐNINGUM
Marmoroc er gert úr
marmarasalla, sementi
og er gegnumlitaö.
Veggfestingar eru
úr aluzink-húöuöu stáli.
13 ára reynsla á íslandi.
HafíH samband og fáiS senda
bæklinga eóa tilbod
VERKVER
Skúlagötu 61A
‘Ef 621244 »Fax 629560
Kr1 7. 910, stgr.
STI6A DINO sláttuvél, 3,75 ha.,
3 hæðastillingar.
Fjölbreytt úrval af sláttuvél-
um, akstursvélum, valsavélum,
loftpúðavélum, vélorfum,
limgerðisklippum, jarðvegs-
tætumm, mosatætumm, snjó-
blásurum o.fl.
/TIGFk
HAMRABORG 1-3
mmmmtammmetíatt cahocjm
Hús og garðar______
Ber jökulurð
breytir um svip
um tegundum sem fást í íslenskum
garðplöntustöðvum og er hann kom-
inn vel á veg með það. Hann á einnig
til talsvert safn sem ekki er til ann-
ars staöar hérlendis. Greinarhöfund-
ur varð orðlaus þegar hann heim-
sótti Ólaf og sá allar þær tegundir
sem hann hefur komið fyrir í kring-
um bráðabirgðahúsnæði sem hann
hefur búið í síðan sumarið 1990. Upp-
lifunin var slík að manni leið eins og
í vin í eyðimörk. Margar tegundir
hafa ekki sést hérlendis fyrr, bæði
sígrænar og lauffellandi, svo sem
snælenja frá S-Ameríku en hún er
skyld beyki. Ólafur gerir tilraunir
með vindþol, frostþol og umhleyp-
ingaþol þessara plantna og skýúr
t.a.m. ekki einu sinni alaskasýprusi.
Tegundimar sem Ólafur hefur kom-
ið sér upp nú þegar eru of margar
til að hægt sé að telja þær upp, en
það sem vakti strax athygli var teg-
undafjöldinn af smávöxnum, sígræn-
um tegundum, svo sem kúlubrodd-
greni, skriðbláeinir, skriðeinir frá
Alaska, sátugreni, dverghvítgreni og
dverglífviður ásamt brárunna sem
kelur aldrei. Engar af ofangreindum
tegundum hafa fengið skýli í vetur
en lifa samt góðu lffi.
Hvað framtíðin
ber í skauti sér
Gcurðplöntustöð Ólafs, sem heitir
Nátthagi, er nú í byggingu. Hann
reisir hana áður en hann byggir sér
veglegt íbúðarhús, sem verður á
næsta ári. Hjá Ólafi koma plöntumar
alltaf fyrst.
Reyndar nær hann ekki aðeins
ótrúlegum árangri í ræktunarstarfi
með plöntur, því hann hefur ræktað
síamsketti imdanfarin ár og átti
hann besta köttinn á sýningu Kynja-
katta Kattaræktarfélags Islands á
síðasta ári. Kettir Ólafs geta gefið
alla liti og tvö mynstur af þremur
sem til era í síamstegundinni. Hann
ræktar einnig snjakahvíta síamsketti
sem heita Foreign White. í goti sem
verður nú um mitt sumar gæti kom-
ið fram þriðja tegundin sem heitir
austurlenskur stutthærður eða Or-
inental Shorthair með græn augu.
Við óskum Ólafi til hamingju með
framtakið og árangurinn af ræktun-
arstarfinu og eitt er víst að maöur á
alltaf eftir að líta upp til fjallanna á
urðina hans Ólafs og sjá hana
grænka í hvert sinn sem keyrt verð-
ur austur yfir Fjall.
Hvað fær mann til að taka sig upp
og yfirgefa fallegan, gróinn garð sem
hann er búinn að leggja mikla vinnu
og fjármuni í og setjast að á berangri
í gróðurvana jökulurð og ætla sér
það þrekvirki að breyta auðninni í
paradís trjágróðurs ogblómplantna?
Hver er maðurinn?
Maðurinn sem um ræðir heitir Ól-
afur S. Njálsson. Hann hefur verið
fagdeildarstjóri á garðplöntudeild í
Garðyrkjuskóla ríkisins í Hveragerði
síðastliðin 8 ár. Hann hefur allt frá
sinum unglingsámm haft brennandi
áhuga á tijágróðri og eftir stúdents-
próf frá Verzlunarskóla íslands fór
hann til Noregs til náms. Hann út-
skrifaöist sem garðyrkjufræðingur
frá Statens Gartenskole Dömmesmo-
en 1978 og hélt síðan áffarn námi við
landbúnaðarháskólann í Ási, þar
sem hann útskrifaðist sem garð-
yrkjukandídat. Eftir að hann kom
heim aftur hefur hann unnið viö til-
raunir í skóg- og trjárækt, fyrst í
Mörk en síðán á eigin vegum. Hann
hefur haft umsjón með „Alaskaverk-
efninu“ frá 1985, sem er hans stærsta Fullkomlega harðgerðar alparósir ur ræktun Olafs.
verkefni til þessa, en hann er með
tilraunareiti á mörgum stöðum á
landinu.
Tilraunir í
tijárækt þurfa pláss
Ólafur hafði lengi leitað að landi
imdir tilraunir og garðplöntustöð.
Hann keypti loks 17 hektara land
1987, á milli bæjanna Gfjúfurs og
Hvamms undir Bjamarfefii, vestan
við Ingólfsfjall. Landið er að mestu
leyti jökulmðningur, eitthvað af rýr-
um móajarðvegi, en mýri er hins
vegar engin. Þá hefur malartekja
verið stunduð í landinu og því þarf
að fylla mikið upp. Þama verða
geysÚeg norðanrok og mikill skaf-
renningur á vetuma. Reyndar er
norðaustanstrengur viðvarandi nið-
ur gilið, jafnt sumar sem vetur, en
þama verður hins vegar mjög úeitt
í sól.
Skógarplöntunin
Byijað var að gróðursetja í urðina
1988 og síðan hefur Ólafur plantað á
annan tug þúsunda plantna árlega.
Hann álítur að fenginni reynslu að
best sé að nota íslenska birkið í byij-
un í naktar íjallshlíðar því það bind-
ur jarðveginn og skapar skjól. Viða-
meiri gróður getur svo fylgt á eftir
birkinu.
Hann er ekki viss um að lerkið sé
rétt tegund í lágsveitum sunnan-
lands. Ein tegund virðist þó bera af,
því evrópulerkið kemur betur út hér
heldur en síberíu- og rússalerkið. Of
stutt reynsla er samt komin á rækt-
unina þannig að niðurstöður séu
marktækar.
Blágrenið þolir
snjóþyngslivel
Blágreni gróðursetur hannþar sem
hann veit að myndast miklir skaflar,
því það þolir snjóþunga mun betur
en t.d. sitkagreni og bastarður þess.
Stafafura gróðursetur Ólafur helm-
ingi þéttara en aðrar tijáplöntur þar
sem svo mikið af henni misferst síðla
vetrar og í vorsólinni. Stafafuran
sviðnar of mikið en virðist spjara sig
miklu betur þar sem skugga ber á
hana síðla vetrar þar sem hún er
gróðursett í brekkur eða fjallshlíðar.
Þá hefur hann plantað talsverðu af
fjallaþin sem hann gróðursetur þar
sem sujórinn hlífir og kemur hann
vel undan vetri nú í ár. Sama má
segja um sveigfura sem hefur staðið
sig miklu betur en stafafuran og
Kröftugar viðitegundir spretta upp í jökuiurðinni.
broddfuruna sem kelur aldrei og er
ein þolnasta furan en er hægvaxta
og ætti miklu meiri heiöur skilinn
sem garðtré.
Hvemighefur
öspinnireittaf?
Veðráttan þama undir ööllunum
hefur nú þegar sett sitt mark á aspar-
ræktun Ólafs. Hann telur að þaö
borgi sig ekki að gróðursetja aspir í
bert land nema að þær séu undir eða
um hálfur metri á hæð. Tveggja
metra háar aspir, sem Ólafur setti
niður, skafast niður í þá hæð og byija
þá að vaxa upp aftur. Öspina gróður-
setur Ólafur þar sem nægur raki er,
en ösp þolir vel rakan jarðveg. Ólafur
er með marga klóna af aspartegund-
um sem komu hingað 1963, aðallega
C-10 og C-14, svo sem Sölku, Keisara,
Hauk, Pinna, Súlu, Iðunni og Brekk-
an og svo Sælandsösp sem er eldri
að uppruna. Keisari hefur komið
einna best út hjá honum en reynslu-
tími er enn of stuttur til að vera
marktækur. Ólafur notar kröftugar
víðitegundir í skjólbelti upp eför allri
urðinni og kelur hann lítið sem ekk-
ert. Hann notar yfirleitt mykju sem
áburð þar sem úún er nærtækust.
Með mykjunni og reyndar öllum
húsdýraáburði fylgir mikill fræ-
banki og er alveg ótrúlegt að sjá gróð-
urinn sem myndast strax í kringum
plöntumar, því með áburðinum ná •
Útlar grasplöntur og aðrar tegundir
sér á strik sem annars myndu deyja
næsta vetur.
Tilraunir með alparósir
Ólafur er áhugamaður um alparós-
ir og hefur um nokkum tíma gert
tilraunir með þær. Hann er núna
með ein 30 afbrigði í athugun og hef-
ur nú þegar fundið tegundir sem
hann álítur fullkomlega harðgerðar
við íslenskar aðstæður og ættu að
þola veturinn án vetrarskýlis í skjól-
góðum görðum. Það era Cunning-
ham’s White, sem blómstrar hvítu
snemma sumars, Scarlett Wonder
dökkrauð og svo urðarlyngrósin sem
blómstrar bleiku eftir miðjan júní.
Alparósir þurfa súran
jarðveg, nægan jarðraka
ogskjól
Alparósaræktun á íslandi þarf ekki
að vera jafn vangæf og fólk hefur
haldið. Aðalatriðið er að nota þær
tegundir sem reynslan sýnir að era
harðgerðar og gæta þess að jarðveg-
urinn verði ekki of basískur. Þá geta
alparósir ekki tekið upp nóg jám og
þær gulna. Ólafur gefur þeim Urea
(þvagefni) og ammoníumsúlfat og
græði 1A eða blákom sem gerir þær
grænni og sterkari. Það þarf að gefa
áburðinn í mjög litlum skömmtum
yfir sumarið því alparósir þola ekki
mjög háa leiðni í jarðvegi. Það má
geta þess að til er 40 ára gömul alpa-
rós, Christmas Cheer, sem lifir góðu
lffi við Hólatorg í Reykjavík og er
orðin 180 cm há og 3 metrar á breidd.
Henni hefur verið skýlt með striga á
vetrum. Annars er reynsla ræktun-
armanna alparósa um heim allan sú
að miklu auðveldara er að rækta
sortir sem hafa verið búnar til heldur
en villtar tegundir.
Ætlun Ólafs er aö safna saman öll-