Dagur - 04.02.1989, Blaðsíða 4

ÚTGEFANDI: ÚTGÁFUFÉLAG DAGS
SKRIFSTOFUR: STRANDGATA 31,
PÓSTHÓLF 58, AKUREYRI, SÍMI: 24222
ÁSKRIFT KR. 800 Á MÁNUÐI
LAUSASÖLUVERÐ 70 KR.
GRUNNVERÐ DÁLKSENTIMETRA 530 KR.
RITSTJÓRI:
BRAGI V. BERGMANN (ÁBM.)
FRÉTTASTJÓRI: KRISTJÁN KRISTJÁNSSON
UMSJÓNARMAÐUR HELGARBLAÐS: STEFÁN SÆMUNDSSON
BLAÐAMENN:
ANDRÉS PÉTURSSON (íþróttir),
BJÓRN JÓHANN BJÖRNSSON (Sauöárkróki vs. 95-5960),
EGILL H. BRAGASON, INGIBJÖRG MAGNÚSDÓTTIR (Húsavík vs. 41585),
JÓHANN ÓLAFUR HALLDÓRSSON
(Reykjavík vs. 91-17450, pósthólf 5452, 105 Reykjavík),
MARGRÉT ÞÓRA ÞÓRSDÓTTIR, ÓSKAR ÞÓR HALLDÓRSSON,
STEFÁN SÆMUNDSSON, VILBORG GUNNARSDÓTTIR,
LJÓSMYNDARAR: GUÐMUNDUR HRAFN BRYNJARSSON,
TÓMAS LÁRUS VILBERGSSON,
PRÓFARKALESTUR: SVAVAR OTTESEN
AUGLÝSINGASTJÓRI: FRÍMANN FRÍMANNSSON
ÚTBREIÐSLUSTJÓRI:
HAFDlS FREYJA RÖGNVALDSDÓTTIR, HEIMASlMI 25165
FRAMKVÆMDASTJÓRI: JÓHANN KARL SIGURÐSSON
PRENTUN: DAGSPRENT HF.
Skynsamleg
markmiö
Á næstu dögum mun skýrast hvaða kröfur laun-
þegasamtökin munu setja í forgang í komandi
kjarasamningaviðræðum. Ályktun fundar fram-
kvæmdastjórnar Verkamannasambands íslands
og formanna svæðasambanda ASÍ frá því á
þriðjudag vekur vissulega vonir um að áhersl-
urnar verði aðrar en oft áður og kröfugerðin
raunsærri og skynsamlegri.
í fyrrnefndri ályktun kemur fram að Verka-
mannasamband Islands telur að leggja beri
megináherslu á fjögur atriði: í fyrsta lagi að
atvinnuöryggi verði tryggt, í öðru lagi að verð-
bólgu verði haldið í skefjum og í þriðja iagi að
lífskjör verði sem jöfnust í þjóðfélaginu. Fjórða
atriðið, sem nefnt er í ályktuninni, er síðan
verndun kaupmáttar.
Þótt verkalýðsforystan sé ekki enn farin að
móta kröfur um launahækkanir, kveður óneitan-
lega við nokkuð annan tón í þessari ályktun en
oft áður. Árum saman hefur aðaláherslan í
kjarasamningaviðræðunum verið lögð á að ná
fram svo og svo hárri prósentuhækkun launa.
Oftast hafa þær hækkanir síðan verið teknar af
launþegum skömmu síðar, með gengisfellingu
eða öðrum efnahagsráðstöfunum stjórnvalda.
Fullyrða má að þessi markmiðssetning fram-
kvæmdastjórnar VMSÍ og formanna svæðasam-
banda ASÍ sé afar skynsamleg, með tilliti til
aðstæðna í þjóðfélaginu. Umframeftirspurn eftir
vinnuafli heyrir sögunni til og víða er atvinnu-
leysis tekið að gæta í nokkrum mæli. Þess vegna
er krafan um fulla atvinnu tímabær. í annan stað
er ljóst að verðbólga hefur ávallt þau áhrif að
kaupmáttur launa rýrnar. Þess vegna er mikil
kjarabót í því fólgin ef verðbólgu verður haldið í
skefjum. Krafan um launajöfnun er einnig
sjálfsögð. Launamunur er allt of mikill hér á
landi og kannanir sýna að hann fer vaxandi.
Nauðsynlegt er að draga úr þessum mun með
markvissum aðgerðum. Það stendur launþega-
forystunni næst að hafa frumkvæði að slíkum
aðgerðum. Ef þessi markmið nást fram í megin-
atriðum hefur mikið áunnist.
Síðast en ekki síst hljóta komandi kjara-
samningaviðræður að snúast um verndun þess
kaupmáttar sem þegar er fyrir hendi. Það er
tómt mál að tala um aukinn kaupmátt eins og
nú árar. Verkalýðsforystan á varnarbaráttu fyrir
höndum og það er mjög mikilvægt að hún búi
sig skynsamlega undir þann slag. Fyrrnefnd
ályktun bendir til þess að raunsæissjónarmið
verði látin ráða ferðinni að þessu sinni. BB.
Þorrastríðni ísalands
„Þetta er ísland,“ er haft eftir
gamla, góða rokkbrýninu Fats
Domino, þá hann steig út úr
vélinni á Akureyrarflugvelli hér
um árið, og sá þennan fallega
bæ í drifhvítum faðmi Snæ-
drottningarinnar, en af þeirri
göfugu frú mun hann fremur lít-
ið hafa séð á suðvesturhorninu,
og væntanlega furðað sig mikið
á nafni landsins. Líklega hefði
þessu nú verið öðruvísi varið, ef
hann hefði gist land okkar nú í
byrjun þorra, það er að segja ef
hann hefði náð að lenda í Kefla-
vík, þar sem flugvöllurinn lok-
aðist vegna veðurs ekki einu
sinni, heldur tvisvar í sömu vik-
unni.
Ekki einsdæmi
Þessi þorrastríðni ísalands er svo
scm ekkert einsdæmi, og jafn-
veí a “Suðvesturhorninu hefur
það oft hent að þorri gamli hafi
sýnt á sér klærnar með tilheyr-
andi röskun á samgöngum,
skólahaldi og dansiböllum, að
ekki sé minnst á sýningum
Þjóðleikhússins, sem kvað eiga
aö fara að lappa upp á, á kostn-
að hins tóma ríkiskassa okkar,
eða öllu heldur út á krít í útlönd-
um. eins og bygging skoppara-
kringlunnar hans Davíðs á að
fjármagnast.
Umrædd skopparakringla sem
næsta eða þarnæsta kynslóð
verður látin borga, þjónar ein-
mitt þeini tilgangi að geta lokað
nokkurn hóp fólks af, burt frá
íslenskri þorrastríðni, og leitt
inn í veröld suðrænna veiga, og
suðrænna pálmalunda, vonandi
langlífari en fíkjutrén góðu í
Leifsstöð urðu, og verður þetta
að sjálfsögðu að teljast hið
göfugasta markmið í Ijósi frétt-
anna sem berast út um landið af
allri ófærðinni og óáraninni fyrir
sunnan, frétta sem á stundum
ná að ýta burt jafnvel hinum
sérpöntuðu fréttum þeirra stall-
systra Ingu Jónu og Sigurveigar
um alít ósamkomulagið á
stjórnarheimilinu, eða bölvuðum
matarskattinum, og eignaskatti
á eyri ekkjunnar. Makalaust
annars að heyra það í fréttum
að vandræði séu vegna vanbú-
inna, fastra bíla eftir margra
daga hríðargusur, eða það að
smástelpur úr firðinum skuli
sendar landshorna milli í
rútum, til þess eins að spila
handbolta, þegar allra veðra er
von, og klykkt svo út með því
að segja í útvarpsþætti, að best
sé að hætta að hafa norðan-
pakkið með, þó svo hann
Broddi minn Broddason hafi að
vísu látiö hjá líða, að minnast á
það, að stúlkur að norðan lítið
eldri en litlu dúllurnar úr Hafn-
arfirðinum, komust í rútu líka,
bara að norðan og suður, þenn-
an sama dag. Allt um það. Það
er sjálfsagt miklu auðveldara að
aka suður Holtavörðuheiðina
en norður hana.
Hagræðing
Það felst vafalítið mikil hagræð-
ing í því að kippa öllum norð-
lenskum liðum útúr íslandsmót-
um yngri flokka í handbolta, að
ekki sé nú talað um farg það
seni af öllum verður létt, þegar
ekki er lengur verið að ana með
blessuð börnin út í allskyns
ófærur, það er að segja „út á
land“. Líklega best þau fái
aldrei vitneskju um það að þau
búi í þessu voðalega landi sem
kallast ísland. Það þarf raunar
engin börn til. Staðreyndin
vefst nefnilega fyrir mörgum
fullorðnum líka, eins og raunar
dæmið um bílinn á sumardekkj-
unum sem böðlast um í snjó-
sköflunum sýnir svo glögglega.
í þessu sambandi er einmitt
vert að minnast á hina svoköll-
uðu hagræðingu, en hagræðing
er sem kunnugt er mjög í tísku
um þessar mundir. Vissulega á
hagræðing oft á tíðum mikinn
rétt á sér. Þannig á maður til að
mynda bágt með að skilja nauð-
syn þess að á Ólafsfirði, svo
dænii sé tekið, sé verið að reka
tvö fyrirtæki á sviöi frystingar,
þegar eitt niyndi nægja, spar-
andi þannig þann kostnað sem
hlýst af tvöfaldri yfirstjórn, tvö-
földu bókhaldi og svo framveg-
is. Eitt stórt almenningshluía-
félag myndi þarna vera mun
arðbærara. Slík hagræðing á
mjög víða við, og gæti átt veru-
legan þátt í því að þróa landið í
átt til blandaðs hagkerfis nútíma-
samfélagsins í stað þess að vera
eins og Jón Baldvin kallaði það
„tæknivætt veiðimannasam-
félag“, frumstæður, ríkisrekinn
fjölskyldukapítalismi með
ofvaxna höfuðborg í stíl þróun-
arlandanna sem iðnríkin fá
hráefni'sín frá á spottprís.
Hagræðiöfgar
En góðir hlutir eins og hagræð-
ing geta oft gengið út í öfgar.
Það er réttilega bent á að hér á
Akureyri séu ellefu bankastofn--
anir, þó það gleymist að taka
fram að hér er enginn banki,
bara útibú að sunnan. Vel má
vera aö þessum stofnunum megi
fækka, en hins ber að gæta, að
þessar bankaafgreiðslur gegna
mjög mikilvægu þjónustuhlut-
verki ekki síst úti í hverfunum.
Má þar nefna meðal annars
greiðslu tryggingabóta, sem
ætla má að erfitt verði fyrir
margt gamalt eða fatlað fólk að
nálgast í alla vegana veðri og
færð, til dæmis ef fara þyrfti
utan úr Þorpi og inn í miðbæ,
og þykjast víst Þorparar ekkert
of sælir með sína þjónustu nú,
hvað þá ef enn á að skerða
hana. Þess er vart að vænta, að
þeir útlendu aðilar sem hann
Sverrir í Ögurvík ætlar að fá til
að hagræða hjá sér og kosta til
einhverjum milljónum af vaxta-
gróða banka allra landsmanna,
skilji slíkar aðstæður, enda má
líklega telja að þeim verði lítið
af landinu sýnt ef þeir þá sjá
ástæðu til að heimsækja það,
nema ef vera skyldi Miðfjarð-
aráin og næsta umhverfi
hennar. Hið sama má líka segja
um Fluglciðir, verkalýðsvinina
miklu, sem einnig hafa fengið
útlendinga til að hagræða hjá
sér fyrir einhverjar milljónir
seni við fáum væntanlega að sjá
á fargjaldareikningunum okkar.
Vitaskuld geta þessir útlending-
ar aldrei skilið íslenska byggða-
stefnu og það hvernig flugið
tengist henni. En vitanlega er
þeim vorkunn. Því hvernig eiga
útlendingar að geta skilið Island
og íslenska staðhætti, ef inn-
fæddir skilja þessa hluti ekki
sjálfir, eða öllu heldur skilja, en
vilja ekki horfast í augu við.
Það eru hvítir sandar og græn
pálmatré undir brennandi sól
aðeins í fjögurra klukkustunda
ferð héðan. Þangað getum við
leitað ef svo ber undir. En það
er ekki veruleiki hins íslenska
þorra. Hann Denni okkar sem
heldur sig enn við hin grænu
ljósin meðan aðrir eru á rauðu,
hefur verið að byggja einhverj-
ar skýjaborgir sem ganga útá
það að gera ísland að heilsu-
miðstöð heimsins eða hvað það
nú heitir, og hyggst auðvitað fá
útlendinga með í púkkið. Þetta
er óþarfi. ísland er þegar hrein-
leikamiðstöð. Við þurfum bara
að selja útlendingunum þessa
fínu ómenguðu þorrastríðni
Isalandsins, og akureyrskbrugg-
aðan Löwenbrau í kaupbæti.
Að sannfæra útlendinga um
þetta, og í leiðinni okkur sjájf
er okkar eiginn höfuðverkur.
Hér geta engir utanaðkomandi
hjálpað ef við ekki hjálpum
okkur sjálf. En fyrst verðum við
að horfast í augu við landið.