Þjóðviljinn - 01.02.1976, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 01.02.1976, Blaðsíða 6
6 SÍÐA — ÞJÓÐVILJINN Sunnudagur 1. febrúar l!)7(i. RAGNAR ARNALDS Þess vegna er áfram haldiö framkvæmdum viö Kröflu Mannvirkjagcrö við Kröflu hef- ur niætt talsvcröri gagnrýni úr ýmsum áttum nú seinustu mán- uði. Margar þessara athuga- scmda um Kröfluvirkjun hafa verið skynsamlegar og á rökum reistar, og má sem dæmi nefna grcin Páls Theodórssonar, eðlis- fræðings, i Þjóðviljanum 21. janúar s.l. og opinberar yfir- lýsingar ýmissa visindamanna seinustu vikurnar. En það verður að segjast eins og er, að vænn partur af þessum miklii Kröflu- skrifum er af óðrum og vcrri toga sprottinn. Jarðgufuvirkjunin við Kröflu var ákveðin 1974 i tið vinstri stjórnarinnar. Þar sem fyrirhug- uð Norðurlandsvirkjun var þá ekki orðin til (og hefur reyndar enn ekki séð dagsins ljós), en brýna nauðsyn bar til að hraða orkuíramkvæmdum á Norður- landi, skipaði Magnús Kjartans- son fimm menn i svonefnda Kröflunefnd sumarið 1974 til að undirbúa og annast framkvæmd- ir, meðan virkjunaraðilinn væri i fæðingu. Virkjunin var frá upp- hafi áætluð i stærra lagi miðað við orkumarkað Norðurlands, 55 mw, skv. tillögum Orkustofnunar og ráðgert var, að hún tæki til starfa á árinu 1978. Á sama tima var ákvörðun tekin um lagningu byggðalinunnar milli Norður- og Suðurlands og átti hUn að vera fullbúin á þeim vetri, sem nu er að Ifða. Byggðalinan var þvi að- eins hugsuð sem bráðabirgða- lausn á orkuvandamálum norð- lendinga, enda fráleitt öryggisins vegna, að heilir landshlutar þurfi að treysta á orkuflutninga langan veg að eftir einni linu nema til bráðabirgða um nokkurra ára skeið. Hlutverk byggðalinunnar er annað, eins og siðar verður vikið að. Orkuskorturinn á Norðurlandi hefur orðið dýrkeyptunenverð- hækkun oliunnar og stóraukin þörf á rafhitun húsa ýtti enn frek- ar á það, að framkvæmdum væri hraðað. Auk þess hefir Kröfluvirkjun haft það sér til gildis að vera fyrsta stórvirkjun jarðgufu hér á landi, en margt bendir til þess, að jarðgufuvirkjanir verði sérlega heppilegar og hagkvæmar virkjanir i framtiðinni og nauð- synlegt fyrir islendinga aö öðlast nokkra reynslu á þessu sviði sem fyrst. Frá öndverðu var ljóst, að verb orkueiningar frá Kröfiu yrði mjög lágt í samanburði við aðra virkjunarvalkosti, og enn er útlit fyrir að svo verði: Orkuverð á kwst. verður svipað og frá Sig- öldu eða milli 1,70-1,80 kr. á nú- verandi verðlagi. Siðan undirbúningur . að virkjunarframkvæmdum hófst, hafa aðstæður verulega breyst. Hönnun og bygging virkjunarinn- ar hefur gengið ótrúlega vel og miklu betur en nokkurn óraði fyr- ir. Hugsanlegt er, að virkjunin framleiði orku þegar næsta vet- ur. Bygging byggðalinunnar dróst hins vegar á langinn vegna hiks rikisstjórnarinnar og verður hún fullbuin einu ári siðar en ætl- að var. óvist er um 'byggingu málmbleridiverksmiðjunnar i Hvalfirði en hún átti að fá árlega minnst 397 gwst, en það er rétt um 50% af orkuvinnslugetu Sigöldu- virkjunar. Til viðbótar kemur svo eldgosið og jarðskjálftahrinan, sem enn sér ekki fyrir endann á. Gagnrýnin á fram- kvæmdir viö Kröflu er aöallega þessi: 1) Að framkvæmdum hafi verið hraðað um of með þeim af- 5) Að framkvæmdir séu svo langt á undan gufuöflun, að ekki verði einu sinni gufa til á eina vél næsta vetur samkvæmt yfir- lýsingu orkustofnunarmanna. l.gagnrýni: Framkvæmdum hraðað Það er gersamlega ósönnuð fullyrðing, að kostnaður við virkjunina hafi orðið meiri, vegna þess að framkvæmdum var flýtt. Þvert á móti bendif margt til þess, að virkjunin verði talsvert hefðu getu, reynslu og nauðsyn- legan tækjabúnað til að vinna verkið á tilsettum tima. Það fyrirtæki annað, sem helst kom til greina, var Norðurverk h.f., en það var samdóma álit nefndar- manna, að Miðfell h.f. væri betur undir það búið, að takast þetta verk á hendur. Persónulega álit ég, að viðskipti Norðurverks við Laxárvirkjun hafi ekki verið til fyrirmyndar á sinum tima. Ráð- gjafaverkfræðingarnir mæltu einnig með Miðfelli h.f. Samið var um fast verð á grundvelli kostnaðarútreikninga, sem ráð- gjafaverkfræðingar höfðu gert. Það þarf býsna mikið magn af reynt að gera hagstæða samn- inga. , 2. gagnrýni: Orkumarkaðurinn ekki nógu stór Sérstök ástæða var til að hraðá byggingarframkvæmdum við Kröflu, eftir að ákvörðun var tek- in um sölu á hálfri orku Sigöldu- virk.junar* til málmblendiverk- smiðjunnar. Þar sem jafnframt var gert ráð fyrir eins hraðri nýt- ingu rafhitunarmarkaðarins ^pg Þessi mynd sýnir vel aðstæöur við Kröflu. A myndinni sér til norðurs. Stöðvarhúsiö stendur i IIliöardal.'Vegurinn liggur upp að borholusvæð- inu, sem er vestan við rætur Kröflu en fjalliö sjálft sést ekki. Vestan við Hliðardalinn (vinstra megin á myndinrii) er Hliðarfjall, þar fyrir vest- an Þrihyrningadalur og enn vestar Þrihyrningar (nær) og Leirhnjúkur (fjær), þar sem gosið sést. í Mývatnseldum rann hraunið eingöngu til vesturs. Ef hraunstraumur kynni að stefna til austurs, sem er þó ólik- legra miðað viö aðstæður, eru vissir möguleikar á aö beina hraun- rennsli frá botni Hllðardals og i Þrihyrningadalinn. Mjög er talið ólik- legt, að gos verði rétt við stöðvarhúsiö, en sprengigQs gæti helst oröið norður af borholusvæöinu. Ef svo færi, þarf stöðvarhúsið fyrst og fremst að þola mikifi öskufall. leiðingum, að virkjunin verði dýrari. Er þá einkum átt við, að byggingarframkvæmdir og smiði véla hafi ekki verið boðin út með venjulegum hætti. 2) Að virkjunin sé óþörf i bili, þvi að byggðalfnan geti flutt næga orku frá Sigöldu, eftir að bygg- ingu málmblendiverksmiðjunnar var frestað. :i) Að virkjunin verði of dýr i rekstri vcgna lclegrar nýtingar orkunnar, sbr. fróðlega grein Jónasar Kliassonar i Pagblaðinu nú nýlega. 4) Að framkvæmdir séu ekki tafarlaust stöðvaðar með iillu eft- ir opinberar áskoranir ýmissa færustu visindamanna þjóðarínn- ar, enda flest sem bendir til þess, að nýtt eldgos sc i aðsigi. ódýrari en ella. Leitað var tilboöa hjá átta vélaframleiðendum og hagstæðasta tilboðið valið sam- kvæmt samhljóöa tillegum ráð- gjafarverkfræöinga. Þessi fram- leiðandi, japanska stórfyrirtækið Mitsúbishi. bauð betur en aðrir, vegna þess að vélarnar hófðu ver- ið hannaðar fyrir annan kaup- anda, sem gekk frá kaupunumlV Val á verktaka *byggð- ist á þvi, hvaða lyrirtæki islensk pólitisku ofstæki til að halda þvi fram, eins og gert hefur verið, að við nefndarmenn höfum samið við Miðfell h.f., vegna þess að einn af framámönnum fyrir- tækisins sé i skyldleikatengslum við Jón Sólnes! Eða hefðum við átt að hafna hæfasta verktakan- um af svo litilmótlegri ástæðu? Staðreyndin er auðvitað sú, að hröðun byggingarframkvæmda lækkar vexti á byggingartima og sparar mikið fé, ef jafnframt er 1) t bréfi ráðgjafarverkfrasðing- anna til Kröflunefndar, dagsett 6. febrtíar 1975, kom fram, að vélar frá Mitsúbishi væru bæði ódýrari og talsvert aílmeiri miðað við stöðugt hámarksafl en vélar frá þvi fyrirtæki, Toshiba. sem talið var bjóða næstbest. Virkjunin varð aflmeiri (70-75 mw) en ráð- gert var (55 mw) vegna þessara sérstaklega hagkvæmu véla- kaupa. Auk þess voru ýmis rök færð fyrir tæknilegum yfirburð- um vélanna frá Mitsubishi. hugsast gat samfara byggingu stofnlina til Vestfjarða. og Aust- fjarða var augljóst, að ekki veitti af aðkoma Kröfluvirkjun i gagnið hiö allra fyrsta. Samkvæmt orku- spá sem lögð var fram á Alþingi á siðastliðnum vetri var Sigöldu- virkjun ekki fær um að anna orkueftirspurn án Kröfluvirkjun- ar nema á árinu l977,og þegar ár- ið 1978 og 1979 hefði skapast mikill orkuskortur án Kröfluvirkjunar (160 gwst 1978 og 401 gwst 1979), og er þá aðeins reiknað með 260 gwst i málmblendiverksmið.juna en tryggð árleg orka samkvæmt samningier 397 gwst (mismuninn átti að taka af svonefndri af- gangsorku Landsvirkjunar- kerfisins, sem getur brugðist í vondum árym). Þegar svo bygg- Orkuveröið á kwst veröur svipaö og frá Sigöldu eða milli 1,70 - 1,80 kr. Hröðun bygginga- framkvæmda hefur sennilega gert virkjunina ódýrari Fram að þessu hafaögosorðiðvið Kröflu á seinustu 3000 árum og aðeins eitt á sögulegum tíma Markmiðið á að vera: sama raf- orkuverð um land allt. En til þess þarf nýtt skípulag raforkumála.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.