Þjóðviljinn - 30.01.1986, Qupperneq 4

LEHDARI
Svigrúm til kauphækkanna
í umræöum á alþingi í fyrradag kom glöggt
fram, að þjóöarbúið stendur að ýmsu leyti
býsna vel. Útlitið á þessu ári er mjög bjart -
bjartara en Þjóðhagsstofnun spáði í desember
sl. og bjartara en ríkisvaldið og atvinnurekendur
hafa hingað til viljað viðurkenna.
Þetta viðurkenndi meira að segja Steingrímur
Hermannsson forsætisráðherra og kallar hann
þó ekki allt ömmu sína þegar berja þarf lóminn á
þingi til að styrkja atvinnurekendur í samninga-
viðræðum við verkalýðshreyfinguna.
í umræðunum á alþingi lagði Svavar Gests-
son formaður Alþýðubandalagsins áherslu á að
hið almenna góðæri í landinu legði ríkisvaldinu
þá skyldu á herðar að ganga til móts við kröfur
'verkalýðshreyfingarinnar.
Nýjustu tíðindi herma að freðfiskverð í
Bandaríkjunum hafi hækkað um 5% - og verð á
saltfiski hefur hækkað um 16%. Þessar hækk-
anir einar og sér gætu skilað fiskvinnslunni um
tveimur miljörðum króna í auknum tekjum á
þessu ári. Auk þessa hefur orðið 10% verð-
lækkun á olíu, sem kemur sjávarútveginum og
þjóðarbúinu í heild mjög til góða.
Samtals þýða þessar verðlagsbreytingar að
viðskiptakjör íslendinga hafi batnað um sem
nemur 3 - 4% frá því sem áður hafði verið spáð
fyrir árið 1986. Þessi kaupmáttaraukning út-
flutningsteknanna jafngildir 1,5% til 2% af
landsframleiðslu og gæti skilað sér í 3-4% meiri
þjóðartekjum en ríkisstjórnin hafði miðað við í
áætlunum sínum fyrir þetta ár.
Ríkisstjórnin hefur marglýst því yfir, að hún
telji lítið sem ekkert svigrúm til kaupmáttar-
aukningar á þessu ári. Þetta sjónarmið ríkis-
stjórnarinnar er skjalfest í Þjóðhagsáætlun fyrir
árið 1986 og í spá Þjóðhagsstofnunar frá því í
desember síðastliðnum.
í því batnandi árferði sem ríkt hefur með
metfiskafla og góðu verði fyrir afurðir okkar hafa
samtök launafólks auðvitað aldrei getað fallist á
slíkar forsendur. Enda hefur orðið launaskrið og
þeir ríkari hafa tekið til sín stærri skerf á sama
tíma og hlutur launafólks af arði þjóðarbúsins
hefur minnkað. En nú er svo komið, að jafnvel á
þeim forsendum sem ríkisstjórnin og atvinnu-
rekendur jafnan gefa sér fyrir olnbogarými til
kauphækkana hefur skapast efnislegur grund-
völlur til að ganga að kröfugerð verkalýðs-
hreyfingar.
Þannig lofar hinn efnahagslegi jarðvegur
ríkulegri uppskeru ef vel er í hann sáð - og hann
faglega pældur. Það er hins vegar borin von að
launaþjóðin geti fagnað réttlátum hlut undir rík-
isstjórn ríka fólksins, Framsóknarflokksins og
Sjálfstæðisflokksins.
Blekkingar einar
Dótturfyrirtæki Alusuisse á íslandi, ísal,j
greiðir um 200 miljónum króna lægri upphæð
fyrir raforku á árunum 1985 og 1986 en Sverrir
Hermannsson fyrrverandi iðnaðarráðherra og
aðrir samninganefndarmenn frá árinu 1984 full-
yrtu að endurskoðun raforkusamningsins
myndi skila Landsvirkjun.
í samtali við Þjóðviljann í gær minnti Hjörleifur
Guttormsson á gagnrýni stjórnarandstöðunnar
á sínum tíma: „Við vöruðum við óhóflegri
bjartsýni í spádómum um þróun álverðs og
gagnrýndum jafnframt harðlega að lágmarks-
verðið og reyndar hámarksverðið líka er óverðt-
ryggt í samningnum. Þær forsendur sem tals-
menn samningsins gáfu sér hafa hrunið og
staðhæfingar þeirra um 15 mills sem grundvall-
arverð hafa reynst blekkingarnar einar“.
Á sínum tíma fullyrtu samningamennirnir að
verðið yrði ekki undir 15 millidölum á samnings-
tímanum en í spá Landsvirkjunar er nú gert ráð
fyrir að verðið á þessu ári einsog í fyrra verði um
12,5 millidalir. Niðuriæging þeirra getur ekki
orðið meiri.
- óg.
KUPPT OG SKORIÐ
Óvissa
DV hefur síðustu daga birt nið-
urstöður skoðanakannana um
fylgi flokkanna annars vegar og
fylgi ríkisstjórnarinnar hins veg-
ar. Athyglisvert er að mun fleiri
gefa upp afstöðu sína gagnvart
ríkisstjórninni en flokkunum.
Óneitanlega rýrir það gildi
skoðanakönnunar um fylgi flokk-
anna að yfir helmingur aðspurðra
annað hvort neitar að svara eða
er óákveðinn.
Pau 53% óákveðinna og þeirra
sem neita að svara ráða í vissum
skilningi úrslitum og það væri í
sjálfu sér forvitnilegra að kanna
hug þessa hóps en hinna sem hafa
flokkinn sínn á hreinu. Þetta
hlutfall er mun hærra en í
sambærilegum könnunum er-
lendis og það gæti gefið tvenn-
skonar vísbendingu: um van-
traust á flokkakerfinu og um van-
traust á fjölmiðlinum sem fram-
kvæmir könnunina, DV.
Dráttarklárinn
Það vekur óneitanlega nokkra
athygli að Framsóknarflokkurinn
hefur bætt stöðu sína í skoðana-
könnun DV.
Haraldur Ólafsson svarar blað-
inu um fylgi stjórnarinnar í gær
undir fyrirsögninni: „Framsókn
dregur stjórnina upp“. Nú hefur
því oft verið haldið fram að
Framsóknarflokkurinn hafi feng-
ið það hlutskipti að vera dráttar-
klár fyrir frjálshyggjuna í Sjálf-
stæðisflokknum. En það er samt
sem áður ekki sú sögulega stað-
reynd sem veldur því að í fyrir-
sögninni er agnarlítið sannleiks-
korn.
Andófshópurinn
Staðreynd máls er sú að innan
þingflokks Framsóknarflokks
hefur allan stjórnartímann gætt
andófs gegn þeirri hægri línu
flokksforystunnar sem Steingrím-
ur Hermannsson og Halldór Ás-
grímsson hafa farið fyrir í sam-
starfinu við Sjálfstæðisflokkinn.
Þingmennirnir sem leiða þetta
andóf, Ingvar Gíslason, Páll Pét-
ursson og Haraldur Ólafsson,
bera að mörgu leyti af í málflutn-
ingi á opinberum vettvangi Fram-
sóknarmanna. Þeir hafa allan
tímann verið í vonlausum
minnihluta og hvað eftir annað
verið bornir ofurliði innan þing-
flokksins. En hins vegar er mál-
um nú svo komið, að einmitt
þessir menn bjarga Framsóknar-
flokknum frá fullkomnu hruni, -
og málafylgja þeirra kemur í veg
fyrir að andstaðan við ríkisstjórn-
ina verði auðsærri en raun er á.
Firra
afleióingum
Síðustu misseri hefur þessum
þingmönnum tekist að láta líta
svo út sem Framsóknarflokkur-
inn standi upp í hárinu á Sjálf-
stæðisflokknum í samstarfinu.
Auðvitað hafa samvinnumenn og
vinstri Framsóknarmenn ekki
verið sáttir við stefnu núverandi
ríkisstjórnar. Þeir hefðu fleiri
gefið sig upp í andstöðu við ríkis-
stjórnina og Framsóknarflokkinn
hefðu áðurnefndir þingmenn
ekki látið í sér heyra. Að því
leytinu til er málflutningur þeirra
blekkjandi, - hann firrir Stein-
grím og hina ráðherrana afleið-
ingum af stjórnarathöfnum sín-
um og sífelldri undanlátsemi við
Sj álfstæðisflokkinn.
Skjólið
Ingvari og Páli Péturssyni hef-
ur tekist að koma andstöðu sinni
til skila í ýmsum málaflokkum
sem ella hefðu leitt til katastrófu
fyrir Framsókn. Þannig var til
dæmis andstaða þeirra við vaxta-
stefnu Sjálfstæðisflokksins
Steingrími og kó til skjóls, og
nefna mætti ótal önnur mál til
marks um þetta. Nú síðast hefur
þeim tekist að koma á framfæri
andstöðu sinni við stefnu Sverris
Hermannssonar menntamála-
ráðherra í lánamálum.
Og þannig hefur þetta í raun-
inni verið í máli eftir máli, að þeir
Ingvar Gíslason, Stefán Valgeirs-
son, Haraldur Ólafsson og Páll
Pétursson hafa talað til vinstri
Framsóknarmanna á meðan
Steingrímur, Alexander og Hall-
dór hafa séð um að framkvæma
stefnu Sjálfstæðisflokksins.
En það hefur hins vegar ekki
komist eins vel til skila, að þessir
heiðursmenn í Framsóknar-
flokknum með sæmilegt hjarta-
lag hafa um síðir í flestum ef ekki
öllum málum orðið að lúta vilja
Sjálfstæðisflokksins. Hugur
þeirra er heiður og hreinn en
höndin hefur verið rétt upp til
óþurftar svo oft að tölu verður
ekki á komið.
Kraftaverka-
karlarnir
Auðvitað er hér aðeins um
tímaspursmál að ræða, - fyrir
næstu kosningar verður gengið
harðar að þingmönnum flokksins
um afstöðu þeirra á liðnum miss-
erum. Gengi flokksins fer eftir
sem áður dalandi - og til marks
um það er málgagnið sem gefið er
út með slíkum þrautum að les-
andi getur næstum því getið sér til
um á hvaða stigi magapína þeirra
sem skrifa í blaðið er.
Ungir menn sem gengið höfðu
til liðs við Framsóknarflokkinn
og málgagnið hafa nú snúið frá
flokknum og nú hrynur utan af
Tímanum. Fjárhagurinn er það
slappur að brugðið getur til
beggja vona eftir skamman tíma
um útgáfu Tímans - en hitt er
erfiðara við að fást - hvað geta
Framsóknarmennirnir sagt og
skrifað eftir þessa stjórnarsetu?
Og það er á slíkum tímum, sem
kallað er á kraftaverk, og -karla.
Nú er búið að dubba þá upp að
nýju Alfreð í Sölunefndinni og
Kristin Finnbogason, innsiglaðan
kraftaverkamann frá íscargo,
Vængjum, Grjótjötni og banka-
ráði Landsbankans, til að bjarga
Tímanum.
Það er hins vegar handan
marka hins mögulega og krafta-
verka í fjármálalífi að blása lífi í
kulnaðar glóðir hugsjóna í Fram-
sóknarflokknum. Hugsjóna-
mennirnir eru komnir í brons og
eir - og hugmyndafræðin rúmast í
kaffibaun.
-óg
DJOÐVIIJINN
Málgagn sósíalisma, þjóðfrelsís
og verkalýðshreyfingar
Útgefandl: Útgáfufélag Þjóðviljans.
Ritstjórar: Árni Bergmann, Össur Skarphéðinsson.
Ritstjórnarfulltrúi: Oskar Guðmundsson.
Fróttastjóri: Valþór Hlöðversson.
Blaðamenn: Álfheiður Ingadóttir, Garðar Guðjónsson, Ingólfur Hjör-
leifsson, Lúðvík Geirsson, Magnús H. Gíslason, Mörður Árnason,
Sigurdór Sigurdórsson, Víðir Sigurðsson (íþróttir), Þórunn Sigurðar-
dóttir, Þröstur Haraldsson.
Handrita- og prófarkalestur: Andrea Jónsdóttir, Elías Mar.
Ljósmyndir: Einar Ólason, Sigurður Mar Halldórsson.
Útllt: Sævar Guðbjörnsson, Garðar Sigvaldason.
Framkvæmdastjóri: Guðrún Guðmundsdóttir.
Skrifstofustjóri: Jóhannes Harðarson.
Skrifstofa: Guðrún Guðvarðardóttir, Magnús Loftsson.
Útbreiðslustjóri: Sigríður Pétursdóttir.
Auglýslngastjóri: Sigríður Hanna Sigurbjörnsdóttir.
Auglýslngar: Ásdís Kristinsdóttir, Guðbergur Þorvaldsson, Olga
Clausen.
Símvarsla: Katrín Anna Lund, Sigríður Kristjánsdóttir.
Húsmóðir: Ólöf Húnfjörð.
Bíl8tjóri: Jóna Sigurdórsdóttir.
Afgreiðslu8tjóri: Baldur Jónasson.
Afgreiðsla: Bára Sigurðardóttir, Kristín Pétursdóttir.
Innheimtumenn: Brynjólfur Vilhjálmsson, Ólafur Björnsson.
Útkoyrsla, afgreiðsia, auglýsingar, ritstjórn:
Síðumúla 6, Reykjavfk, sími 681333.
Umbrot og setning: Prentsmiðja Þjóðviljans hf.
Prentun: Blaðaprent hf.
Verð í lausasölu: 40 kr.
Helgarblöð: 45 kr.
Áskriftarverð á mánuði: 450 kr.
4 SlÐA - ÞJÓÐVIUINN Fimmtudagur 30. janúar 1986