Þjóðviljinn - 14.05.1986, Blaðsíða 13

Þjóðviljinn - 14.05.1986, Blaðsíða 13
MINNING Kristján Bimir Sigurðsson Fœddur 2. mars 1937 - Dáinn 5. apríl 1986 Kristján á Ármúla, hví þurfti hann að kveðja svo í skyndi, elsk- aður, virtur og dáður? Það veit enginn, nema sá sem öllu ræður. Er öllum fyllilega ljóst hvað það er, sem gerir menn vinsæla? Vafalaust er það líkamleg hreysti, dugnaður og sem mest umsvif í öllum athöfnum. - En skyldi það duga til að syrgja Kristján svo mjög, var hann bú- inn að sýna á sér verri hliðina þann skamma tíma sem við kynntumst honum? Fáir held ég kíæðist svo fallegu reyfi að ekki smjúgi úlfshárin út, og því síður svo illum úlfsham að ekki finnist ylríkt þelið sem inni býr. Þó ekki sé nema fjögur ár. Það skyldi þó aldrei hafa verið meðal annarra dyggða hans „bara" þetta kærleiksríka og drengilega viðmót, sem hann átti erfitt með að dylja. Það er nú svo þegar ábúenda- skipti verða á einhverjum bæ, að beðið er með fögnuði og kvíða hvort sá næsti reynist eins góður nágranni og sveitungi sem sá er burtu fór. Auðvitað var kvíðinn fljótur að hverfa og fögnuðurinn því fyllri þegar Kristján var kom- inn að Armúla með fjölskyldu sína, en hans vera var þar of stutt, eða ef til vill er það mín eigin- girni. Ég mínnist varla að hafa harm- að meira fráfall annars manns vandalauss og skammast ég mín ekki að gráta þennan dreng hátt eða í hljóði. - En hvað er ég að kveina, hvað um fjölskyldu hans konu og börn og aðra nánustu? Ég bið almáttugan Guð að gef a þeim styrk til að bera sinn þunga harm í Guðs friði. Engilbert Guðmundsson, Hallsstöðum. / daga og nœtur skiptist skákborð eitt. Af skapavöldum er þar manntafl þreytt. Pau færa oss til og fella oss, gera oss mát. Ogfrú og kóngi er loks ístokkinn þeytt. M.Á. Laugardagurinn 5. apríl sl. að afliðnu hádegi. Ég var útistadd- ur. Það var komin hláka og hvöss sunnanátt kembdi regnþrúngin og óheillavænleg kólguský um fjallabrúnir og veðurhljóðið blandaðist þúngum sjávardyn neðan frá ströndinni. Þá barst flugvélarhljóð til mín utan úr sortanum og um mig fór ónota hrollur. Og meðan vélarhljóðið fjarlægðist til suðurs og dó loks út, hugsaði ég um hvað við vestfirðingar höfum alist upp við og vanist á að tefla á tæp vöð í samgöngum, komist nauðulega undan snjóflóðum og grjóthruni, hrakist að landamerkjum lífs og dauða á válegum fjallvegum sem nóg er af hér, kjölrekið á bátkæn- um tímum saman í hríð og skammdegismyrkri. Allt þetta og margt fleira af svipuðum toga er reynsluheimur fólks hér um slóð- ir svo fremi við viljum komast leiðar okkar. Og svo, að fljúga í næstum hvaða veðri sem er. Og oftast slampast þetta - en ekki alltaf. Tæknin bregst, árveknin dottar eða höfuðskepnurnar koma aftan að okkur. Og þá verður höggið þungt. Síðdegis þennan sama dag barst sú fregn um sveitina að flug- vélar á leið suður væri saknað og að nágranni minn Kristján Sig- urðsson bóndi á Ármúla hefði verið meðal farþega. Það kvöld og sú nótt sem í hönd fór var ömurleg bið eftir fregnum sem varla gátu orðið nema á einn veg við þessar aðstæður. Það voru nú á páskum rétt 4 ár síðan kynni okkar Kristjáns hóf- ust, en hann hafði þá fest kaup á jörðunum Ármúla 1-2 og fjöl- skyldan kom inneftir að dvelja þar hátíðisdagana. Það kom í minn hlut að verða fyrsti gestur Kristjáns og Gerðar Kristinsdóttur konu hans á þeirra nýja heimili. Þetta var á skírdag 1982 sem þá 'bar uppá 8. apríl. Ég ók þeim síðan frammundir landamerki Ármúla og Skjald- fannar og greindi þeim frá stað- háttum og örnefnum einsog til sást, en veturinn hafði verið snjó- þúngur og miklar fannir í hlíðum. Þetta kvöld var f agurt veður og vor í lofti og þau vildu ganga til baka. Ég hélt heim gagntekinn þeirri tilfinningu að hér hefði sveitin og þá ekki síst við nágrannarnir hreppt stóra vinninginn yið komu þessarar fjölskyldu að Ármúla. Þetta snöggsoðna mat mitt átti svo sannarlega ekki eftir að verða sér til skammar. Betri, hjálpsamari og elsku- legri nágranna en Kristján og Gerði og stóra barnahópinn þeirra er naumast hægt að hugsa sér. Þeir sem búa í sveit, eða hafa alist þar upp, vita, hvað gott ná- grenni og góð samvinna er mikil- væg og ekki hvað síst á þetta við á einangruðum og strjálbyggðum stöðum. Hér hagar svo til, að Ármúli, sem stendur niður við sjó og Skjaldfönn framm í dalnum, eru nokkuð sér á parti, milli jökul- vatnanna Mórillu í Kaldalóni og Selár í Skjaldfannardal og góð samvinna því mikilvæg um smala- mennsku, heyskap og aðdrætti. A þessum sviðum sem og öðrum góðra granna sat hlutur Kristjáns aldrei aftur. Kennarar - Kennarar Sérkennara og íþróttakennara vantartil starfa við Seyöisfjaröarskóla. Hringiö og kynniö ykkur kjörin, upplýsingar gefur skólastjórinn í símum 97-2172 eða 97-2365 og formaður skólanefndar í síma 97-2291. Skólastjóri Innilegar þakkir til allra þeirra, sem auðsýndu okkur samúð og vinarhug við andlát og útför eiginmanns míns Þórarins Helga Jónssonar Jenny Ó. Jónsson og aðstandendur. Þær eru ótaldar ferðirnar sem hann kom hingað frammeftir óbeðinn, færandi hendi, póst og vöru sem komið hafði með Djúp- bát eða bílum og gjarnan lét hann þá í veðri vaka að hann hefði bara verið að skoða færðina. Mikil og góð samvinna var milli heimilanna um heyskap og smalamennskur, og oftar en einu sinni kom Kristján inní Kaldalón að hyggja að mér ef ég lenti í myrkri við fjárleitir eða rjúpna- stúss. Þannig nágranni var Kristján og um hann mátti vissulega segja að ef þú baðst hann að fara með þér dagleið þá fór hann með þér tvær hið minnsta. Á ísafirði hafði Kristján verið umsvifamikill í verslun og útgerð, en var, að því er hann sagði, orð- inn dauðþreyttur á pappírsvinnu og vildi breyta til. Þau hjónin höfðu verið með hænsnabú í Hnífsdal og gengið vel. Nú var fyrirhugað að eggja- framleiðsla yrði megin búgrein á Ármúla. Það fór þó saman, að þegar búið var að koma upp stóru hænsnabúi á vestfirskan mæli- kvarða og það komið í fullan rekstur, féll eggjaverðið og það svo mjög að afraksturinn var lítill eða enginn umfram tilkostnað. Samt var þraukað með hænsnin í von um betri tíð sem enn er ekki komin, en samhliða unnið að því að skjóta fleiri stoðum undir af- komu, svo sem með kálfaeldi, angórakanínurækt og heysölu. Einnig keyptu þau hálfan þriðja tug lamba haustið 1983 og fengu strax fyrsta haustið fáheyrðar afurðir eftir þau. í haust sitilaði svo tvævetluhópurinn að meðal- tali um 33 kg. kjöts hver ær, og mætti það vera mörgum fordæmi um hvaða afurðum er hægt að ná með góðri fóðrun og umhirðu, enda hugði Kristján á fjölgun fjár næsta haust. Ármúli við ísafjarðardjúp er um margt sérstæð og kostarík bú- jörð, og í þjóðbraut. Víðsýni er þar niikil af bæjarhlaði inn og út allt Djúp ogtil Snæfjallastrandar. Þar rís sól snemma og sest seint. Sumarfagurt og heillandi um- hverfi hið næsta, lyng og birki- vaxinn Múlinn sem rís þverbratt- ur ofan við túnið. Inni í Kaldalóni og frammí Skjaldfannarhlíð falla klingjandi bergvatnslindir niður grösugar og kjarrivaxnar hlíðar. Síst er því að undra að Sigvaldi Stefánsson læknir, sem sat á Ár- múla frá 1911-1921, en varð þá að flytjast þaðan vegna heilsu- brests, samdi mörg af sínum feg- urstu lögum þar og kenndi sig síð- an við Kaldalón. í bókinni um Sigvalda Kalda- lóns hefur höfundur hennar Gunnar M. Magnúss þetta eftir tónskáldinu: „Ég veit ekki hvað hefði lyft undir mig sem lista- mann ef örlögin hefðu ekki leitt mig vestur á þessum bestu árum æfinnar". Tvö íbúðarhús eru á Ármúla, hið eldra að hluta til frá árum Sigvalda þar, og hafði að mestu staðið ónotað undanfarið. f fyrravetur gerðist Kristján aðili að „Ferðaþjónustu bænda" og var ráðist í mikla lagfæringu á „Kaldalónshúsi" og þar komið á fót vistlegu gistiheimili fyrir ferðafólk og einnig sett upp bens- ínstöð, en hvortveggja þessa þjónustu hafði sárlega vantað hér. Kom enda á daginn að fjöldi næturgesta á síðasta sumri fór framúr björtustu vonum Ármúla- fólks og er ekki að efa að sem sumargististaður á „Kaldalóns- hús" framtíðina fyrir sér. En fleiri járn hafði Kristján í eldinum. Snemma árs 1983 hafði hann forgöngu um það að stofnað var félag, sem í voru bæði heima- menn og einstaklingar syðra, um kaup-á ylræktarbýlinu Laugarási í Skjaldfannardal af þeim hjónum Jóni F. Þórðarsyni og Margréti Magnúsdóttur, sem af miklum dugnaði og harðfylgi höfðu byggt þar nýbýli og rekið gróðurhús í rúma tvo áratugi. Er af því brautryðjandastarfi þeirra mikil saga sem ekki verður rakin hér, aðeins fullyrt að slík starfsemi er ekki heiglum hent eins og veður- guðirnir haga sér á stundum hér í dalnum. Eftir að áðurnefnt félag, Laugarás h/f, keypti jörðina hef- ur starfræksla gróðurhúsanna verið með svipuðum hætti og áður. Á árunum uppúr 1980 var sú fiskræktaralda að rísa sem nú ber við himin og hvað helst er litið vonaraugum til, með framtíðar- atvinnuuppbyggingu í sveit og við sjó, þar sem heitt vatn er í boði. Aðaltilgangur Kristjáns og fé- laga með kaupunum á Laugarási voru þau heitavatnsréttindi sem þar fylgdu með og þá að nýta vatnið til fiskeldis. Hefur síðan verið unnið að undirbúningi og frumhönnun á stórri eldisstöð að Ármúla í samráði og félagsskap við norska aðila. Nú í ársbyrjun var stofnað hlutafélagið Dragás sem er að meirihluta í eigu íslend- inga og var Kristján ráðinn fram- kvæmdastjóri þess. Það er óhætt að segja að við sveitungar Krist- jáns og raunar fleiri fylgdumst með af miklum áhuga og velvild með hinum fyrirhuguðu fram- kvæmdum Ármúlabóndans og félaga hans. Þegar hann er allur spyr maður, hvað nú? En vona verður að merkið standi þó maðurinn falli. Ég hef hér farið fljótt yfir sögu um athafnir Kristjáns á Ármúla þau 4 ár sem þetta sveitarfélag naut krafta hans og hæfileika. Ég hika ekki við að fullyrða að koma Ármúlafjölskyldunnar hafi verkað sem vítamínsprauta á ná- grennið og eflt bjartsýni og tiltrú á framtíð og tilvist byggðarinnar. Strjálbyggðri sveit má líkja við grjótvörðu. Steinarnir í vörðunni - einstaklingarnir - eru mismikil- vægir, sumir eru bara til uppfyll- ingar, aðrir binda hleðsluna sam- an. Síðast en ekki síst eru svo horn- eða undirstöðusteinarnir. Ef þeir skreppa úr skorðum er allri vörðunni hætt. Nú er hart sótt að hinum dreifðu byggðum. Fjármagnið sogið suður, fram- kvæmdir hins opinbera nánast engar, kvóti til sjávar og sveita, íbúðir ill- eða óseljanlegar í sjáv- arplássunum, bújarðir gerðar verðlausar með skerðingu á framleiðslurétti og forustumenn bænda löngu hættir að standa undir nafni. Á tímum slíkra gerningaveðra, sem vafalaust eiga eftir að harðna að mun á komandi árum, er vörð- unum á útjöðrum byggðarinnar hætt, ekki síst þegar hornsteinum er svipt burt með svo skjótum og sorglegum hætti sem hér er orð- inn. Kristján á Ármúla sóttist ekki eftir vegtyllum eða nefndar- mennsku hér, reyndi þvert á móti að hliðra sér hjá slíku eftir föng- um. Benti réttilega á að hann þyrfti fyrst að kynnast mönnum og málefnum, hefði auk þess nóg á sinni könnu. Okkur sveitungum hans duldist þó ekki að hér var kominn maður sem var vel til for- ustu fallinn, skarpgreindur, ver- aldarvanur og með víðtæka starfs- og félagsmálareynslu. Kristján var hamingjumaður í einkalífi, umhyggjusamur og nærgætinn fjölskyldufaðir, mjög orðvar og laus við dómgirni og ég man aldrei til að hann legði að fyrra bragði íllt orð til nokkurs manns. Jafnan var hann glaður og reifur með glettnisblik í augum og gamanyrði á vör, enda sjálfsagður kynnir og veislustjóri á skemmtunum og manna- mótum. Söngvinn var hánn og tónelskur, og tók, við komu sína hingað, strax að sér organista- störf við Melgraseyrarkirkju og fleiri kirkjur hér í Djúpinu, þegar þess þurfti með. Hann æfði kirkjukór Melgraseyrarkirkju og kom honum til furðanlegs þroska miðað við að í litlum söfnuði er auðvitað takmarkað úrval söng- fólks. Ég minnist margra glaðra og góðra stunda við söngæfingar á Ármúla með húsbóndann upp- örvandi og gamansaman við org- elið. Og við orgelið í Melgras- eyrarkirkju, á annan dag páska, sá ég hann síðast. Ég þurfti að hraða mér á fund að messu lok- inni, hann á flugvöllinn áleiðis suður, til fundarhalda vegna fisk- eldisstöðvarinnar. Það átti ekki fyrir honum að liggja að koma heim úr þeirri ferð. Tónar út- göngusálmsins fylgdu mér sem öðrum út í bjartan og heiðan út- mánaðardaginn. Þessi sama birta og heiðríkja einkenndi öll mín kynni af Kristjáni Sigurðssyni, frá fyrsta degi til hins síðasta. Hans mun ég jafnan minnast þegar ég heyri góðs manns getið. Indriði Aðalsteinsson Skjaldfönn Sumarvinna Efnafræðikennari eða efnafræðistúdent (langt kominn í námi) óskast í 2 til 3 mánuði. Upplýsingar í síma 681844 milli kl. 8.00 til 16.00 virka daga.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.