Þjóðviljinn - 09.11.1991, Blaðsíða 6

Þjóðviljinn - 09.11.1991, Blaðsíða 6
m—I í ...................„, FKETIllR Ummæli Sighvats vekja reiði Málflutningur Sighvats Björgvinssonar varðandi verðlagningu á lyfjum til aldraðra og öryrkja hefur vakið reiði margra í þjóðfé- laginu. Öryrkjabandalag íslands sendi frá sér ályktun í gær þar sem óvandaður málflutningur ráðherrans er harmaður. í utan- dagskrárumræðum um þetta mál á Alþingi á fimmtudag dró Sighvatur í efa að útreiknuð dæmi Sjálfsbjargar, landssambands fatlaðra, um hækkun á lyfjakostnaði væru rétt. Hann sagði tvo lækna á vegum Öryrkjabanda- lagsins ósammála niðurstöðum dæmanna. Ráðherrann vill fá að vita um hvaða einstaklinga sé að ræða í dæmunum. Þessu mótmæla bæði formaður Sjá?fsbjargar og formaður ÖBÍ, sem og þeir þingmenn sem tóku til máls í umræðunum. Sjálfsbjörg birti nýlega tíu dæmi af félögum sinum þar sem sýnt var að lyfjakostnaður þeirra hefur aukist um mörg hundruð prósent, frá þvi reglu- gerð var breytt 1. júlí í sumar. í versta dæminu hækkaði lyfjakostnaðurinn úr 2 þúsund krónum í 20 þúsund fyrir 100 daga. Þetta dregur Sighvatur í efa og sagðist á Alþingi vilja fá að vita um hvaða einstaklinga væri að ræða svo hægt væri að sannreyna útreikn- inginn. Hann sagði að viðkomandi hefðu hugsanlega ekki sótt um lyfja- kort og ættu ef til vill rétt á þeim. Jóhann Pétur Sveinsson, formaður Sjálfsbjargar, sagði það borðliggjandi að um hækkun væri að ræða. Hann sagði dæmin tíu eðlilegt úrtak og að það væru fjölmargir aðrir í Sjálfsbjörg sem svipað væri ástatt um. Hann gagnrýndi ráðherra fyrir að gefa ítrek- að í skyn að það væri ekkert að marka það sem Sjálfsbjörg léti frá sér og benti á að Sighvatur væri sífellt að tala um öryrkja og aldraða hvers lyfja- kostnaður hefði lækkað, „án þess að vilja benda á nokkur dæmi um slíkt," sagði Jóhann Pétur. Hann bætti við að vissulega mætti finna dæmi um lækk- un en að þau væru sárafá. Jóhann Pétur sagði að borist hefði beiðni frá Tryggingastofnun um að fá upplýsingar um hvaða einstaklingar stæðu á bak við dæmi Sjálfsbjargar. Jóhann Pétur sagði að að sjálfsögðu gæti Sjálfsbjörg ekki gefið það upp en að samband hefði verið haft við þetta fólk og væri það tilbúið til að gefa upp nöfn sín þá fengi stofhunin þær upp- lýsingar. Arnþór Helgason, formaður ÖBÍ, sagði í gær að fullyrðingar Sighyats í útvarpi og á Alþingi um að ÖBÍ væri ósammála Sjálfsbjörg um áhrif reglu- gerðarinnar á hag aldraðra og öryrkja væru rangar. Þá sagði hann að lækn- arnir tveir á vegum ÖBI hefðu ekki verið fengnir til að reikna út lyfjaverð heldur hefði þeim yerið falið, ásamt framkvæmdastjóra ÖBI, að fá fram leiðréttingu á lyfjareglugerðinni. „Þeir eru nú að vinna að greinargerð um hvar hnífurinn stendur í kúnni," sagði Arnþór og bætti við að búið væri að ná samkomulagi við Sighvat um að leiðrétting fengist á reglugerðinni. „Það er útilokað að vísa á bug dæmum Sjálfsbjargar með því að lýsa fólkið ósannindafólk og fíkniefna- neytendur," sagði Svavar Gestsson Abl. í utandagskrárumræðunum sem hann bað um. Þingmenn gagnrýndu Sighvat fyrir þau orð í fréttum Ríkis- útvarps á þriðjudag að ef í dæmum Sjálfsbjargar væri um fólk að ræða sem neytti mikið ávanabindandi lyfja væri ljóst að rikið væri hætt að niður- greiða þau lyf nema í undantekningar- tilfellum. Þingmönnum þótti ráðherra væna fólkið um að vera fíkniefhaneyt- endur en Sighvatur sagði þá oftúlka orð sín og bætti við að erfitt væri að draga mörkin á milli ávanabindandi lyfja og fíkniefha, það færi eftir neysl- unni. Finnur Ingólfsson Frfl. sagði að ef ráðherra vissi til þess að verið væri að ávísa lyfjum á fíkniefnaneytendur ætti hann ekki að liggja á þeim upplýsing- um heldur koma þeim til lögreglu. Svavar benti á að það skipti ekki öllu máli þótt róandi lyf og ávana- bindandi væru tekin út úr dæmum Sjálfsbjargar, því væri það gert þá Sighvatur Björgvinsson kæmi samt i ljós að lyfjakostnaðurinn í dæmunum tíu hefði aukist um 504 prósent. Verkalýðsfélagið Þór á Sel- fossi, BSRB, ASÍ og Dagsbrún hafa mótmælt harðlega ummælum Sig- hvats og lýst furðu sinni á þeim. -gpm YlöHOKF Sigríður Kristinsdóttir skrifar EES'dómstóll hættulegur sjálfstæðinu Bjðm Arnórsson hagfræðingur ritar grein í DV miðvikudag- inn 6. nóvember sem hann nefnir „Yfirþjóðlegt vald" og fjall- ar einkum um dómsvaldið í EES. Ekki verður hjá því komist að gera athugasemdir við nokkrar vafa- samar fullyrðingar hagfræðingsins. Hann bendir á að alþjóðlegir samningar og skuldbindingar og stofnanir eins og Sameinuðu þjóðirn- ar stuðli að þvi að deilumál milli ríkja séu leyst með friðsamlegu móti. Það er líka rétt að þegar viðskiptasamn- ingar eru gerðir milli þjóða eru oftast höfð ákvæði um hvernig eigi að leysa ágreiningsmál og þeim þá gjarna vís- að til dómstóls sem báðir aðilar eru sammála um að sé hlutlaus eða þá til gerðardóms sem báðir aðilar skipa í. Samningarnir um aðildina að EES eru hins vegar ekki neinir venjulegir við- skipta- eða samstarfssamningar milli jafnrétthárra ríkja heldur snúast þeir um það hvort íslendingar eigi að ganga í ríkjabandalag þar sem sjálf- stæði aðildarríkjanna skerðist veru- lega. EB/EES- dómstóllinn getur gripið með miklu frekara móti inn í innanlandsmál einstakra ríkja en dómstólar af því tagi sem fjalla um samninga milli ríkja eða eiga að skera úr um deilur milli jafhrétthárra ríkja. Björn nefhir að Islendingar hafi skotið málum sinum til alþjóðlegra dómstóla og á þá væntanlega við dómstóla eins og Mannréttindadóm- stólinn. Hann á meðal annars að úr- skurða um mál einstaklinga eða hópa sem eru fótum troðnir á einhvern hátt, það er aðila sem eiga undir högg að sækja. Þegar riki viðurkenna lögsögu dómstóla af þessu tagi er það oftast af hinu góða. En að segjast undir lög- sögu EB/EES- dómstólsins er allt annað og alvarlegra mál því þeim dómstól er ekki ætlað að vernda rétt hins veika heldur hins sterka. Úr- skurðarvald hans teygir sig yfir fjöl- mörg mikilvæg svið, eins og við- skipti, fjárfestingar, þjónustu, at- vinnuréttindi og búseturétt, þ.e. flest það sem snertir viðskipti og atvinnu- mál og allt bendir til þess að lögsaga hans muni ná yfir enn víðari svið í framtíðinni eftir því sem lagasetning miðstjórnarvaldsins í Briissel verður yiðameiri. Það er óumdeilanlegt að ef Islendingar gangast undir lögsögu „EB/EES-dómstóllinn getur gripið með miklu frekara móti inn í innanlandsmál einstakra ríkja en dómstólar af því tagi sem fjalla um samninga milli ríkja eða eiga að skera úr um deilur milli jafnrétthárra ríkja." þessa dómstóls afsala þeir sér stórum hluta af dómsvaldi sínu. Margir talsmenn EB/EES láta sem þar eigist við jafningjar en sú er einmitt ekki raunin. Evrópubandalag- ið er stofnað með hagsmuni stærstu iðnhringanna á meginlandi Evrópu í huga. Hugmyndafræði þess miðast nær eingöngu við hagkvæmni stærð- arinnar, við aukna framleiðslu og neyslu sem byggist á eyðslu náttúru- gæða. Á þeim bæ er mikið talað um ,jafna samkeppnisaðstöðu", þ.e. að einum aðila sé ekki hyglað á kostnað annars. Slík ,jöfh samkeppnisað- staða" er fyrst og fremst sniðin fyrir stórfyrirtæk- — in á kostnað þeirra minni. Lögum og reglugerðum rignir niður frá mið- stjórninni til að tryggja _ þetta svo- ~" ™"™""""™"™™""" kallaða jafn- ræði og margs konar eftirlitsstofnanir Evrópubandalagsins eiga að sjá til þess að reglurnar séu ekki brotnar. EB-dómstóllinn er aðeins einn hluti þess bákns, hann dæmir samkvæmt lögum EB/ÉES og hefur úrskurðað að þau séu rétthærri en lög einstakra að- ildarrikja. Dómstóllinn hefur meðal annars vald til að láta breyta lögum og reglugerðum sem þjóðþing ein- stakra aðildarrikja hafa sett, ef þau stangast á við lög bandalagsins. I lokin segist Björn skrifa þessa grein til að hvetja menn til að skoða hlutina ofan í kjölinn og er það góðra gjalda vert. Upplýsingar um samningT inn liggja hins vegar ekki á lausu. í utanríkisráðuneytinu segjast menn vera að þýða hann og enginn veit hvenær því verki lýkur og hjá mál- svörum EES-samningsins hefyr borið allt of mikið á útúrsnúningi og mis- visandi málflutningi. \ Hér skal ekki fjallað meira um grein Björns þótt margt fleira sé hug- leiðinga vert. í umræðunni um EB/EES þurfa hugtök, eins og t.d. sjálfstæði og yfirþjóðlegt vald, að vera skýr og menn mega ekki draga úr merkingu þeirra. Það er slæmt þeg- ar menn rugla saman alþjóðlegum sérdómstólum annars vegar og hins vegar dómstól EES/EB sem er allt annars eðlis og sýnilega hættulegur sjálfstæði okkar. Slíkur málflutningur á ekki heima í jafn alvarlegri um- ræðu. Höfundur er formaður SFR. MnwwG Brynhildur Snædal Jósefsdóttir kennari Fædd 3. 9. 1902 - Dáin 3. 11. 1991 Amma mín er dáin. Þessi lífsglaða kona með skýru, kátu augun er nú bú- in að fá hvíldina eftir erfið veikindi síðustu mánuðina. Hún Binna amma fæddist að Látr- um í Aðalvík 3. septembcr 1902. For- eldrar hennar voru Pálína Ástriður Hannesdóttir og Jósef Hermannsson bóndi á Atlastöðum. Amma ólst upp hjá móðurforeldrum sínum að Látr- um, þeim Jórunni E. Sivertsen og Hannesi Sigurðssyni. Hún bar alltaf mikla virðingu fyrir afa sínum og ömmu og talaði oft um hvað þau hefðu verið henni góð. Móðir ömmu giftist Guðmundi Sigurðssyni. Amma var tvígift. Fyrri maður hennar var Karl Guðmundsson vél- stjóri. Þau skildu. Börn þeirra eru: Guðrún setjari, Ástríður hjúkrunar- fræðingur og Guðmundur Stefán vél- stjóri. Seinni maður ömmu var Ólafur Friðbjarnarson. Hann lést af slysför- um 1966. Ólafur starfaði sem bóndí, smiður og verslunarmaður. Börn ömmu og Olafs eru: Hrafhhildur hús- móðir, Hanna íþróttakennari, Þröstur, aðstoðarmaður utanrikisráðherra, og Guðmundur Páll rithöfundur. Um tvítugt fór amma suður til Reykjavíkur til náms og lauk kennara- prófi við Kennaraskólann árið 1925. Kennslu stundaði hún í áratugi, fyrst vestur á Látrum og í Dýrafirði, síðar á Húsavík og svo í Breiðagerðisskóla í Reykjavík. Mér þótti alltaf ákafiega spcnn- andi að ciga ömmu sem var kennari. Hún var líka kennari af lífi og sál og setti manngildið öllu ofar. Hún talaði oft um nemendur sína og það fór aldrei á milli mála hvað henni þótti vænt um þá og hvað hún gladdist yfir auknum þroska hvers og eins. Mcr þótti alltaf gaman þegar litlu jólin voru haldin í Breiðageröisskóla og amma bauð mér að koma. Stóru stclp- urnar í bekknum hennar áttu að líta eftir mér á meðan hún var að gcra allt klárt fyrir Iciksýnínguna. Ég man enn hvað stelpunum farinst ég ciga gott af því cg var barnabarnið hennar Bryn- hildar. Oft fékk ég að sitja viö borðstofu- borðið hjá henni í Stóragerðinu og fylgjast með þegar hún tók upp tösk- una með öllum stíla- og reikningsbók- unum og fór yfir vcrkefnin. Ég fékk að prófa stjörnustimplana, Gott- og Ágætt- stimplana líka. Hvílík glcði! Að geta stimplað af hjartans lyst og þóst vera kcnnari! Seinna fékk ég að lcsa eina og eina ritgerð og svo var mér treyst til að aðstoða við að fara yfir stafsetningaræfingar. Mikið rosa- íega var þctta gaman! Nokkrum árum seinna, þcgar cg var orðin nemandi í Kennaraskólanum, þótti mér gaman að skjótast til ömmu eftir skóla og sjá hana lifa sig inn í kcnnslu í hópi 5 og 6 ára nemenda sem sóttu kennslu heim til hennar. Ekki minnkaði áhugi öminu á börnum þótt aldurinn færðist yfir. Mér þótti gott að koma til hcnnar með börnín mín og sjá að faðmur hennar var alltaf opinn. Hún var alltaf tilbúin að leika og spjalla við þau. Sonur minn fór í „handboltaleik" við 87 ára langömmu sína og var mikið fjör í þeim leik. Milli hennar og barnanna minna myndaðist strengur sem aldrei verður rofinn. Eftir að ég flutti norður í land hafði ég fyrir venju að hringja til ömmu á afmælisdaginn hennar. Hún spurði þá mikið um skólann og sagðist öfunda mig af því að geta staðið í and- dyri skólans og séð þcgar krakkamir kæmu inn fyrsta skóladaginn. „Það er ekki hægt að lýsa þeirri tilfinningu scm maður fær þá, þetta er svo gam- an," sagði hún. Og þau eru ófá ráðin sem hún amma hefur gefið mér um kennslu, allt frá því að ég var kennara- nemi og frarn á síðustu ár. Það var gott að byggja á hennar reynslu. Amma var mjög fjölhæf kona og lisrræn. Hún prjónaði og saumaði mikið út og bjó til munstur sjálf. Hún málaði líka mikið og eru til mörg fal- leg málverk eftir hana. Aðalsmerki hennar var vandvirknin. „Það sem maður gerir, það á maður að gera vel," sagði hún oft. Og vissulega fór hún eftir því sjálf. Hún hafði sérstaklega fallega rithönd og þcgar ég fékk í barnaskóla mína fyrstu forskriftarbók, eftir Guðmund I. Guðjónsson, hélt ég að hún amma hefði skrifað hana! Amma sagði mér seinna að hún og Guðmundur hefðu verið sessunautar í Kennaraskólanum og að þau hefðu alltaf verið að keppast við að skrifa betur en hitt. Það hefði svo þróast út í að þau höfðu nánast alveg sömu rit- hönd. Amma lagði mikið upp úr því að tala vandað mál og íslenskukunnátta hennar var góð. Aldrei man ég til þess að hún hafi prédikað yfir okkur um þetta, en hún sagði okkur til og hvatti okkur á sinn ljúfa og lærdómsríka hátt. Já, hún amma var engin venjuleg amma. Það var alltaf gaman að fara til hennar, hvort sem það var til að horfa á hana vinna eða fá aðstoð við námið. Alltaf var manni tekið opnum örmum og það var stutt í kímnina. Ef erfið- leikar steðjuðu að var gott að geta leit- að til hennar. Hún var mild, leiðbeindi og huggaði. Faðmlag, mjúkar hendur sem struku kinnar mínar, þerruðu tár og svo var hvíslað: „Guð blessi þig." Amma er dáin. En dauðinn megn- ar ekki að taka hana ömmu mína frá mér, því hún mun alltaf lifa í hjarta mér. Guð blessi minningu elskulegrar ömmu minnar. Inga H. Andreassen ÞJÓÐVILJINN Laugardagur 9. nóvember 1991 Síða 6

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.