Dagblaðið Vísir - DV - 10.10.1996, Qupperneq 2

2
FIMMTUDAGUR 10. OKTÓBER 1996
Fréttir
Jón Brynjólfsson verkfræöingur ósammála jarðvísindamönnum:
Telur að ekki hlaupi
úr Grimsvötnum núna
- segir kenningar jarðvísindamanna rangar - hlaupið kemur, segir Páll Einarsson jarðeðlisfræðingur
Jarðeðlisfræðingarnir eru með
rangt líkan af því sem gerist I Grím-
svötnum. Þeir halda því fram að það
sé vatnsmagnið sem kemur hlaup-
inu af stað og opnar opið og vatnið
taki að renna úr safngeyminum
Grímsvötnum undir jöklinum og
niður á sanda. Það er rangt. Vatns-
hæðin er ekki orsökin, það er hitinn
og hann er ekki nægur til að hlaup
verði og það verður því ekkert
hlaup úr Grímsvötnum," segir Jón
Brynjólfsson verkfræðingur við DV.
Jón skýrir þetta út frá alþekktum
lögmálum um hegðan vatns við mis-
munandi hitastig og kenning hans
er þannig í grundvaOaratriðum: -
Leysingavatn frá gosstöðvunum
streymir inn í Grímsvötn um all-
langan veg og nær að kólna talsvert
áður en það nær þangað.
Þegar það kemur í Grímsvötn
blandast það því vatni sem þar er
fyrir og kólnar og frýs síðan fjærst
innstreyminu. „Kólnunin fer eftir
lögmálinu sem segir að það þurfi
einn rúmmetra af 72 stiga heitu
vatni til að bræða einn rúmmetra af
ís og út úr því koma 1,9 rúmmetrar
af 0 gráða heitu vatni,“ segir Jón.
Hann segir að um leið og þetta 0
gráða heita vatn komist í snertingu
við ís, sem er kaldari en 0 gráður,
þá frjósi það og það gerist fjærst
innstreyminu þar sem jökulísinn
myndar vegg. Það myndist því frost-
tappi í rásinni og vatnið komist
hvergi. Hitinn er einfaldlega ekki
nægur til að yfirvinna kólnunina
inni i íshelli Grímsvatna.
„Þessi hugmynd sem jarðeðlis-
fræðingamir keyra á, að það sé
vatnshæðin í Grímsvötnum sem
lyfti ísnum og opni göngin yfir haft-
ið til hægri á myndinni eins og
krana, hún virkar ekki vegna þess
að þegar vatnshæðin hefur aftur
lækkað eftir að búið er að hleypa út
einhveiju magni af vatni, þá ætti
hann að lækka á ný og loka fyrir.
Hvers vegna gerist það aldrei? Af
því að þetta líkan jarðeðlisfræðing-
anna stenst ekki,“ segir Jón. Þeir
hafi ekki fundið réttu orsökina fyr-
ir hlaupi. En hver er hún- þá ef
kenning Jóns stenst?
Þegar hlaup verða úr Grímsvötn-
um verða þau vegna þess að undir
vötnunum er nægilegur jarðhiti til
að hita þau upp þegar innstreymi í
þau er rólegt, þannig að bræðslan
getur átt sér stað. Þá bráðnar ísinn
allt um kring, líka íshellan ofan við
vatnsyfirborðið og svo loks tappinn
í frárennslinu og hlaup fer af stað.
Ef innstreymi vatns i Grímsvatna-
safngeyminn, sem er kaldara en 70
gráður, er mikið þarf einfaldlega
Ofan í Grímsvötnum?
Heitt aökomuvatn, sem rennur í Grímsvatnasafngeyminn, blandast köidu
vatni sem fyrir er í vötnunum, svipað og vatn í potti, nema þaö missir var-
mann út í vatniö sem fyrir er og í ísinn sem er umhverfis og frýs á endan-
um lengst frá innstreymisstaönum og lokar þannig fyrir „frárennslislögnina"
úr Grímsvötnum. Aö mati Jóns Brynjólfssonar verkfræöings veröur því ekk-
ert Skeiöarárhlaup aö þessu sinni því vatnshæöin í vötnunum hefur ekki úr-
slitaþýðingu um þaö hvort hlaup hefst heldur hitastig vatnsins í Grímsvötn-
um. Til aö hlaup yröi við núverandi aöstæöur, aö mati Jóns, þarf hreinlega
eldsumbrot á botni Grímsvatna. Þar er nú engin eldvirkni, aöeins jarðhiti
sem hvergi dugir til aö bræöa úr „frárennslinu“,o aö hans mati.
DV-mynd Ólafur
eldvirkni til í Grímsvötnum sjálfum dreifa nú og þess vegna verður ekk-
til að hlaup verði. Hvorugu er til að ert hlaup heldur, að því er Jón tel-
Mecklenburger
farið að
skila hagnaði
DV, Akureyri:
Þýska útgerðarfyrirtækið
Mecklenburger Hochseefischerei,
sem er í meirihlutaeigu Útgerðar-
félags Akureyringa hf., hefur skil-
að hagnaði á árinu en síðan ÚA
keypti meirihluta í fyrirtækinu
hefur það verið rekið með tapi.
Mikil uppstokkun hefur átt sér
stað í rekstri fyrirtækisins i kjöl-
far mjög mikils tapreksturs. Á síð-
asta ári nam tapið á rekstri fyrir-
tækisins um 120 milljónum króna
sem var minna en áður hafði ver-
ið en á yfirstandandi ári hefur af-
koman verið réttum megin við
núllið.
Fyrstu 6 mánuði ársins skilaði
fyrirtækið hagnaði sem rekja má
til sölu á einum af togurum þess
en reksturinn var í járnum. í júlí
og ágúst var umtalsverður hagnað-
ur af rekstrinum og stefnir allt í
að rekstur fyrirtækisins verði já-
kvæður á árinu í heild sem er um-
talsverður „viösnúningur" frá því
sem verið hefur til þessa. Ná-
kvæmar tölur um rekstrarafkomu
voru ekki fyrir hendi hjá þeim for-
ráðamönnum fyrirtækisins sem
náðist tU. -gk
Landsfundur Sjálfstæöisflokksins hefst í Laugardalshöllinni í Reykjavík í dag. Um 1700 fulltrúar munu sitja fundinn.
Davíö Oddsson, formaöur Sjálfstæöisflokksins, flytur setningarræöu klukkan 18. Jafnréttismál og samkeppnisstaöa
íslands eru meginefni fundarins aö þessu sinni. Undirbúningi fyrir fundinn var aö Ijúka þegar myndin var tekin.
DV-mynd BG
Þú getur svaraö þessari
spurningu meö því aö
hringja i síma 9041600.
39,90 kr. mínútan
Já 1 Nel 2
j rödd
FOLKSINS
904 1600
Á ríkið að endurgreiða
virðisaukaskatt
vegna forsetaframboðanna?
Heildarsala áfengis:
Samdráttur um 14 prósent
Fyrstu níu mánuði ársins nam
heUdarsala áfengis, að bjór meðtöld-
um, 6,7 mUljónum lítra. Þetta er ríf-
lega 14% minni sala en eftir sama
tíma í fyrra þegar 7,8 mUljónir lítra
seldust. Ef salan er mæld í litrum af
hreinum vínanda var samdrátturinn
upp á 12,7%. Salan samsvarar þvi að
hver íslendingur hafi drukkið tæpa 26
lítra af áfengi frá áramótum. Sölu-
verðmæti áfengisins á þessu tímabUi
var rúmir 5 mUljarðar króna.
Hins vegar jókst heUdarsala á nef-
og munntóbaki um tæp 6%. AUs seld-
ust 9,5 tonn fyrstu níu mánuði ársins
samanborið við 8,9 tonn í fyrra. HeUd-
arsala reyktóbaks nam 8,6 tonnum
sem er 6,5% samdráttur frá síðasta
ári. Samdráttur í sölu á sígarettum
var 0,1%.
AUs seldust 8,5 miUjónir vindla sem
er svipuð sala og fyrstu níu mánuðina
1995.
Söluhæsta vínbúð ÁTVR er í
Kringlunni. Fyrstu níu mánuðina
fóru 609 miUjónir króna um af-
greiðslukassa búðarinnar. Minnst var
selt á Seyðisfirði eða fyrir 17 miUjón-
ir króna. -bjb
ur. Vatnið er ekki nógu heitt tU að
bræða „niðurfaUið" og það er og
verður áfram stíflað að öUu
óbreyttu.
„Það verður ekkert hlaup, ekki
einu sinni þótt vatn renni yfir haft-
ið tU hægri á myndinni. Það er aUt
of kalt til að bræða sér leið og frýs
einfaldlega.
Hlaupiö kemur
Hlaupið kemur, það er enginn
vafi á því. Það kemur hlaup úr
Grímsvötnum hvort sem gýs eða
ekki, á fimm ára fresti. Það er jarð-
hiti undir vötnunum og hann bræð-
ir ís þannig að vötnin fyUast smám
saman og vatnsborðið er nú komið
yfir þau mörk þegar venjulega
hleypur. Við venjulegar aðstæður
hefur vatnið nægan tíma tU að
koma sér í gegnum jökulinn, en nú
eru aðrar aðstæður og vötnin hafa
fyUst á skömmum tíma,“ segir PáU
Einarsson, jarðeðlisfræðingur á
Raunvísindastofnun, og segir að af
þessum sökum hafi hlaup tafist og
geti hugsanlega eitthvað dregist
enn, en hlaupið muni koma: „Það
hleypur úr Grímsvötnum og hefúr
gert í allmörg hundruð ár,“ segir
PáU Einarsson. -SÁ
Stuttar fréttir
Sameining
Eitt stærsta útgerðarfyrirtæki
landsins hefur orðið tU á ísafirði
með sameiningu Norðurtangans
og nýs fyrirtækis á ísafirði sem
varð tU með sameiningu fjög-
urra útgerðarfyrirtækja á norð-
anverðum Vestfjörðum. Eignar-
haldsfélag í eigu íslenskra sjáv-
arafurða, Olíufélagsins og Sam-
vinmUífeyrissjóðsins keypti öU
hlutabréf í Norðurtanganum.
Vísaö á bug
Stjórnendur Sjúkrahúss
Reykjavíkur vísa ummælum heU-
brigðisráðherra um bókhalds-
óreiðu fyrirtækisins á bug. RÚV
greindi frá.
Ásökun frá Bretum
Breskt fyrirtæki sakar ís-
lenska aðila, sem reka gosverk-
smiðju í St. Pétursborg, um að
hafa svikið hundruö miUjóna
króna verðmæti út úr því með
ólögmætum hætti. Samkvæmt
Stöð 2 hafa málaferli staðiö yfir í
Rússlandi um nokkurra mánaða
skeið og hafa þar nú færst tU ís-
lands.
Kvótabrask í samninga
Sjómenn vUja taka upp við-
ræður um kvótabrask í næstu
samningum. Samkvæmt Sjón-
varpinu telja sjómenn að úr-
skurðamefnd, sem sett var á
laggirnar í síðustu samningum,
hafi ekki tekist að leysa þann
vanda sem ætiað var.
Vatniö brást
Vatnsútflutningur hefur ekki
gengið sem skyldi frá íslandi á
undanförnum árum. Samkvæmt
skýrslu Aflvaka. Þetta kom fram
í Sjónvarpinu.
200 í neyslu
Talið er að 200 börn yngri en
16 ára séu í harðri, daglegri
neyslu fikniefna í Reykjavíkur-
borg. Samkvæmt Sjónvarpinu
hefur fikniefnalögreglan gert 5,4
kUó af amfetamíni upptæk á ár-
inu. -bjb