Dagblaðið Vísir - DV - 14.02.2001, Blaðsíða 2

2
MIÐVIKUDAGUR 14. FEBRÚAR 2001
Fréttir I>V
Pólitísk skuttogaravæðing áranna 1971-1983:
Hefndi sín í nei-
kvæðri byggðaþróun
” segir Ásgeir Jónsson hagfræðingur
Stuttar fréttir
Kerflnu verður að breyta
Kristinn H. Gunn-
arsson, þingflokks-
formaður Framsókn-
arílokksins, lýsti því
yflr á Alþingi í gær
að ekki væri hægt að
byggja upp útgerð í
núverandi kerfi fisk-
veiðistjómunar
nema greiða óheyrilegt fé fyrir heim-
ildir til útgerðai-manna í öðrum byggð-
arlögum. Ástandið væri óviðunandi og
núverandi kerfi yrði að breyta með
innköllun veiðiheimilda og endurút-
hlutun.
Pólitísk úthlutun atvinnutækja á
borð við skuttogaravæðinguna, sem
hófst í byrjun áttunda áratugarins og
skilaði hraðri uppbyggingu á árunum
1971-1983, reyndist landsbyggðinni
ekki vel þegar til lengdar lét. Skuttog-
aravæðingin, stóraukin veiðigeta og
gríðarleg og hröð uppbygging frysti-
húsa var stóriðja sem lítil samfélög
hreinlega réðu ekki við.
Þetta er inntak greinar sem Ásgeir
Jónsson hagfræðingur birtir í Við-
skiptablaðinu í dag. Þar segir hann
m.a. að í raun hafi verið hægt að líkja
þessari hröðu uppbyggingu við
gullæði. Á þessum tima vom lán
skömmtuð frá fjárfestingarsjóðum á
vegum hins opinbera. Stjómvöld vom
því í þeirri aðstöðu að geta stjómað
uppbyggingu botnfiskveiðanna með
pólitískum hætti. Lögö var sérstök
áhersla á að dreifa togurum og fisk-
vinnsluhúsum sem viðast um landið
og nutu smærri þéttbýlisstaðir for-
gangs í því efni.
Á milli 1971 og 1983 fjölgaði íbúum
smábæja um 12.000 sálir, eða um 30%,
og undir lok þessa tímabils bjó rúmur
fimmtungur landsmanna á slíkum
stöðum. Á sama tíma fjölgaði íbúum
Reykjavíkur aðeins um 15%. Sem
kunnugt er hefur þessi þróun snúist al-
gjörlega við á síðustu ámm og hraður
fólksflótti hefur verið af landsbyggð-
inni til Reykjavíkur og nálægra sveit-
arfélaga.
Ásgeir, sem sjálfur er Skagfirðingur
að úppmna, segir í samtali við DV að
mörg af hinum smærri plássum hafi
þó ákveðna kosti sem menn hafi ekki
áttað sig á. Vinnuaflið sé t.d. tryggt.
„Ég held því að það verði áfram byggð
úti á landi en það er ekki sjálfgefið að
allir staðir haldist í byggð." Hann vildi
ekki alhæfa neitt um nýjar áætlanir
um stóriðju í formi álvers í Reyðar-
firði. Þar komi stóriðja inn í litið sam-
félag, líkt og við skuttogaravæðinguna
áður, og að því leyti sé þetta keimlíkt
öðmm fyrri byggðalausnum stjórn-
Kistill Bólu-Hjálm-
ars kominn heim
DV, SKAGAFlRDh
A síðasta ári eignaðist Byggðasafn
Skagfirðinga útskorinn kistil sem
talið er nokkuð víst að skáldið Bólu-
Hjálmar hafi smíðað og skorið út árið
1838. Kistillinn hefur verið í Dan-
mörku í langan tíma - jafnvel farið
þangað fljótlega eftir að hann var
smíðaður. Tildrög þess að kistillinn
komst norður í Skagafiörð eru þau að
fomgripasali í Kaupmannahöfn hafði
samband við Þjóðminjasafn íslands
og sagði frá honum.
Við eftirgrennslan Þórs Magnús-
sonar þjóðminjavarðar kom í ljós að
kistillinn væri sennilega verk Hjálm-
ars Jónssonar, 1796-1875, frá Bólu í
Blönduhlið. Var sú ályktun dregin af
stílbrigði útskurðarins. Niðurstaðan
varð sú að Byggðasafn Skagfirðinga
keypti kistilinn og fékk til þess fiár-
stuðning nokkurra fyrirtækja í hér-
aðinu. Sigriður Sigurðardóttir, safn-
stjóri Byggðasafns Skagfirðinga, segir
að útskorið íslandskort á bakhlið
kistilsins geri hann einstakan meðal
muna eftir Bólu-Hjálmar að því leyti
að ekki er vitað um mörg önnur kort
af landinu frá þessum tíma, tálguð í
tré. Hún segir ánægjulegt að safnið
hafi komist yfir þennan dýrgrip og
hvetur fólk eindregið til að hafa sam-
band ef það veit um gamla muni sem
mega fara á safn. Þeir séu víða og
verði í sumum tilfeOum eyðileggingu
að bráð þar sem fólk áttar sig ekki
alltaf á að mikil menningarverðmæti
felast oft í einföldum og algengum
munum sem vert er að varðveita. -ÖÞ
Kominn heim
Sigríöur Siguröardóttir, safnstjóri í
Glaumbæ, meö kistil Bólu-Hjálmars
sem er kominn heim eftir langa úti-
vist í Danmörku.
DV-MYNDIR ÖRN ÞÓRARINSSON
valda og í enn stærri útgáfú en áður
hafi þekkst.
Vitnar Ásgeir til breska sagnfræð-
ingsins Amold J. Toynbee sem lét einu
sinni svo ummælt að í mannkynssög-
unni væri það regla að hraður upp-
gangur sáði fræjum hnignunar sem
síðar kæmi fram. „Sá grunur læðist að
manni að þær aðferðir sem notaðar
voru til þess að ná fram svo örri fólks-
fiölgun á áttunda áratugnum hafi hefnt
sín er frá leið og séu ein helsta ástæð-
an fyrir byggðaþróun síðustu ára.“
-HKr.
Reyk j avíkurf lugvöllur:
Rafrænar kosningar í mars
- kosta borgarbúa ríflega 30 milljónir
DV-MYND INGð
Flugvöllinn burt?
Á fundi í Ráöhúsi Reykjavíkur í gærdag voru rafrænar
kosningar um þaö hvort Reykjavíkurflugvöllur skuli vera
áfram í Vatnsmýrinni áriö 2016 kynntar. Kosningarnar
fara fram í Reykjavík 17. mars næstkomandi.
Hinn 17. mars næstkomandi
munu Reykvíkingar ganga til kosn-
inga um flugvöllinn í Vatnsmýr-
inni. Eingöngu er verið að kjósa um
það hvort Reykjavíkurflugvöllur
skuli vera áfram í Vatnsmýrinni
eða ekki árið 2016. Hvað gert verði
við flugvöUinn fái hann að vera
áfram í Vatnsmýrinni, sem og hvert
vöUurinn muni flytja ef borgarbúar
vísa honum úr mýrinni, verður
seinni tíma ákvörðun.
Kosningarnar veröa rafrænar og
verður hægt að kjósa í Ráðhúsinu,
Kringlunni og þremur skólum;
Seljaskóla, Engjaskóla og Laugar-
nesskóla. Þeir sem vilja heldur
kjósa upp á gamla mátann geta
komið í Ráðhús Reykjavikur vik-
una fyrir kosningarnar og kosið
skriflega.
„Með því að hafa þetta á slíkum
stöðum viljum við gera kosningam-
ar aðgengUegar fyrir fólk,“ sagði
borgarstjóri Reykjavíkur, Ingibjörg
Sólrún Gísladótt-
ir, á blaðamanna-
fundi sem hald-
inn var í Ráðhúsi
Reykjavíkur í
gærdag.
Bæði það að
hafa kosningarn-
ar rafrænar, sem
og að bjóða upp á
atkvæðagreiðslu í
verslunarmið-
stöð, telst tU ný-
mæla í landinu
og gera borgaryf-
irvöld þetta með
það I huga að ná
til fleiri kjósenda.
í sveitarstjómar-
kosningum er al-
gengt að kjörsókn
sé um 80 prósent
en í einstökum málum hefur hún
hingað til verið mun lakari.
Á borgarráðsfundi í gær var sam-
þykkt að ef 75 prósent atkvæðis-
bærra Reykvíkinga kjósi, eða ef yfir
50 prósent greiddra atkvæða eru
greidd með öðrum hvorum kostin-
um, verði niðurstaða kosninganna
bindandi fyfir borgarráð.
f bæklingi sem borgin hefur gefið
út og mun dreifa í heimahús á næstu
dögum kemur fram að ef borgarbúar
kjósa að hafa vöUinn áfram í Vatns-
mýrinni kæmi tU greina að byggja
við hann í Skerjafirði. En ef borgar-
búar vilja völlinn burt væri hægt að
byggja nýjan á Lönguskerjum í
Skerjafirði. Auk þessara möguleika
kemur tU greina að halda veUinum
eins og hann er, flytja hann í Hvassa-
hraun í Hafnarfirði eða flytja innan-
landsflug til Keflavíkur.
Búið er að opna heimasíðu þar
sem hægt er að leita sér upplýsinga
um völlinn og lesa aðsent efni,
ásamt fleiru. Heimasíðan er á slóö-
inni www.flugvoUur.is.
Kosningarnar og kynning á þeim
eru þó ekki ókeypis en þær munu
kosta borgarbúa ríflega 30 miUjónir
króna. -SMK
Gatnagerðargjöld hækka
Borgarráð hefúr samþykkt að hækka
gatnagerðargjöld í Reykjavík og nemur
hækkunin aUt að 22,5% fyrir fiölbýlis-
hús en 7,1% fyrir einbýlishús.
Vantar fósturheimili
Nánast útUokað hefur verið að fá
fólk á höfuðborgarsvæðinu tU þess að
taka að sér böm i skammtímafóstur og
eru því flest bömin send í fóstur út á
land. Vísir.is greindi frá.
Spurð um Búnaðarbanka
UmdeUd viðskipti Búnaðarbankans
í tengslum við DeCODE, Pharmaco,
Ágæti og fleira era komin í sali Al-
þingis. Jóhanna Sigurðardóttir þing-
maður hefur lagt fram ítarlega fyrir-
spum tU Valgerðar Sverrisdóttur við-
skiptaráðherra um málefni bankans og
stjómenda hans.
Breytingar hjá Rarik
Valgerður Sverris-
dóttir iðnaðarráð-
herra boðaði í gær
að nýtt frumvarp um
skipan raforkumála
myndi senn verða
lagt fram, sem hefði í
fór með sér miklar
og afgerandi breyt-
ingar á mörgum sviðum, fyrst og
fremst vegna tUskipunar ESB.
Mál Gílajevs til skoðunar
Umboðsmaður Alþingis hefur tekið
mál Aslans GUajevs fyrir og mun hann
athuga hvort rétt hafi verið hjá dóms-
málaráðuneytinu að synja honum um
dvalarleyfi. GUajev er kvæntur ís-
lenskri konu en hann hefur hvorki
dvalar- né atvinnuleyfi á íslandi. Vís-
ir.is greinir frá.
Vilja 10 km raflínu í jörð
Mótmælendur gegn áformum
Landsvirkjunar um lagningu raflínu
frá virkjunarsvæðinu við Þjórsá að
Brennimel í Hvalfirði hafa lagt fram
tUlögu um að leggja línuna í jörð á 10
km kafla eða þar sem byggð er mest.
Fósturvísaútflutningur
Guðni Ágússon
landbúnaðarráðherra
segist ekki sjá nein
tormerki á því að
flytja út sæði og fóst-
urvísa úr íslenska
hestinum en þýskir
hrossaræktendur
hafa farið fram á það.
Útflutningur gæti hins vegar dregið úr
forskoti íslendinga í ræktun íslenska
hestsins. Sjónvarpið greindi frá.
Póstmenn semja
Póstmannafélag íslands undirritaði
kjarasamning í gær við íslandspóst og
er þar með fyrsta aðUdarfélag BSRB tU
að semja. Samningurinn á eftir að fara
í allsherjaratkvæðagreiðslu í félaginu.
Vísir.is greinir frá.
Keikóverkefhið í skip
í aprU er væntanlegt stórt skip tU
Eyja sem á að taka háhyminginn
Keikó og aUt sem honum fylgir. Frá
skipinu á að halda áfram tilraunum tU
að koma Keikó í samband við aðra há-
hyminga. Vísir.is greinir frá. -HKr.