Dagblaðið Vísir - DV - 14.02.2001, Qupperneq 13

MIÐVIKUDAGUR 14. FEBRÚAR 2001
13
DV
Menningarverðlaun DV 2001 - tilnefningar í kvikmyndum:
Besta árið
„Aldrei hefur veriö úr jafn mörgu
og góöu að velja í flokki kvikmynda og
hefur verið spennandi að stýra nefnd-
inni í ár. Þar sem tilnefningarnar eru
aðeins fimm þá var valið erfitt," segir
Hilmar Karlsson, formaður menning-
arverðlaunanefndar DV í kvikmynd-
um. „Árið 2000 verður að teljast það
besta í íslenskri kvikmyndagerð. Ung-
ir, sem og reyndir kvikmyndagerðar-
menn, voru að senda frá sér efni í
háum gæðaflokki, myndir sem ekki
aðeins vöktu athygli hér heima heldur
hafa verið að vekja athygli á erlendum
vettvangi. Fram á sjónarsviðið komu
ungir kvikmyndagerðarmenn sem
voru að heyja frumraun sina og gerðu
það sumir hverjir með miklum glæsi-
brag eins og tilnefningarnar bera vott
um, en leikstjórar þríggja af fjórum
leiknum kvikmyndum sem eru til-
nefndar eru að leikstýra sinni fyrstu
kvikmynd í fullri lengd.“
Hilmar sagði að greinilegt væri að
íslensk kvikmyndagerð væri með
sterka stöðu um þessar mundir. „Árið
í fyrra er vonandi aðeins visbending
um það sem koma skal. Við eigum orð-
ið kvikmyndagerðarmenn á heims-
mælikvarða og í farvatninu eru verk-
efni sem spennandi er að fylgjast með.
Velgengni íslenskra kvikmýnda er-
lendis er einnig athyglisverð og er
skemmst að minnast Evrópsku kvik-
myndaverðlaunanna þar sem við kom-
um áþreifanlega við sögu.“
Með Hilmari Karlssyni sitja í nefnd-
inni Sif Gunnarsdóttir og Guðni Elís-
son.
Fíaskó
Gamanmyndin Fíaskó er frumraun
handritshöfundarins og leikstjórans
Ragnars Bragasonar en með henni
sýnir hann að hann er einn eftirtektar-
verðasti kvikmyndagerðarmaður
nýrrar kynslóðar. Myndin segir frá lífi
þriggja kynslóða úr sömu fjölskyldu
en saga þeirra fléttast saman nokkra
kalda vetrardaga í Reykjavík. Silja
Hauksdóttir og Margrét Ákadóttir
leika mæðgur sem gengur illa að feta
sig í samböndum við vonlausa karl-
menn og ekki gengur afanum betur, en
í sögu hans sanna Róbert Arnfinnsson
og Kristbjörg Kjeld að þau hafa engu
gleymt. Prýðisgóður leikur, skemmti-
legar tökur og gráglettið handrit gera
Fíaskó að eftirminnilegri mynd.
101 Reykjavík
101 Reykjavík er fyrsta kvikmynd
Baltasars Kormáks. Hann hefur leik-
stjórnarreynslu sina úr leikhúsinu og
reynist engu lakari að leikstýra kvik-
myndum en sviðsleikritum. Söguna
fær hann úr samnefndri skáldsögu
Hallgríms Helgasonar en kvikmyndin
er algjörlega sjálfstætt listaverk, áhorf-
andinn situr aldrei uppi með þá til-
fmningu að hér sé myndskreytt bók.
Sagan segir frá ungum, stefnulausum
manni sem býr í póstnúmeri 101 hjá
mömmu sinni og hvaða afleiðingar
það hefur fyrir þau bæði þegar
spænsk ástkona mömmunnar flytur
inn tO þeirra, í örugglega þá minnstu
íbúð sem sést hefur í íslenskri kvik-
mynd. Hilmir Snær leikur aðalhlut-
verkið listavel og Hanna María Karls-
dóttir hefur sjaldan verið betri en í
____________ __________ ______________ hlutverki móðurinnar. Bónus myndar-
(i fillll H innar er svo spænska stjaman Victoria
HH sMnI'II 'd'ni
■\ /JÍPV^ míi! P|-»l vu*'*
V ' \ , ’ ‘úÍf jjlll PVrir nokkrum árum gerði Gísli
V i' 1 j. f | Sn;t*r afskaplega fallega barnamyiul i-l't-
V wNÍEhK l\u r i I i f j " 11'•'111. Erling I
mgffpZdSÍLunfflBB&tUt!. iMMHlWltil'lllr'i 1 1,1,11111,11 Nu<thannk"ii
•‘•w'ItoflM. 1 að morgu leyti bi-tn bamal.uk-
'MMmMXW-’ ..invml Ikinyut gi-rist i mIicm-i lnrtið.
Mfr í iI i'-11111--1-1 .
Vr'' ?- jjU'Br fc sj ii iiilu
Bjljciifcfefl vestur á fjörðum sem einn frostkaldan
ÆEflwl ■'■tur i
Sagan er einfóld, mörkin milli góðs og
.... , . 1 ReykJavlk ills augljós og persónur dregnar upp
Algjorlega sjalfstætt listaverk. Ahorfandmn situr aldrei uppi meö þá tilfinningu einföldum en skýrum dráttum Kvik-
aö hér sé myndskreytt bók. myndatakan er beinlínis tilkomumikil
■ á köflum og leikur allra er með prýði,
| sérstaklega yngstu leikaranna.
SkemmtOegast er hvað mikið er lagt í
íslenska barnamynd og að tslenskur
kvikmyndagerðarmaður skuli sérhæfa
sig í þessari grein kvikmyndanna sem
löngum hefur verið aðalsmerki frænda
okkar, Dana.
ísienski draumurinn
íslenski draumurinn er frumraun
Roberts I. Douglas í gerð kvikmynda í
fullri lengd og hann fer vel af stað. 1
léttri og skemmtilegri mynd með góðu
handriti hefur hann skapað sérlega lif-
andi persónur. Þar fer fremstur Tóti
sem malar út í eitt, er á skjön við flest
fólk og skoðanir hans á tOgangi lífsins
myndu gera flesta brjálaða. Draumur
Tóta er draumur margra íslendinga -
að meika það í viðskiptum án þess að
hafa mikið fyrir því. En ekki er aOt gull
sem glóir eins og Tóti kemst að og þá
ekki síður viðskiptavinir hans. Textinn
í myndinni er kjarnmikill og fyndinn,
uppfullur af orðaleikjum og fyndnum
tOsvörum sem góðir leikarar gera sér
mat úr.
20. öldin - Brot úr
sögu þjóðar
Sjónvarpsserían 20. öldin - Brot úr
sögu þjóðar, er metnaðarfidlt sjón-
varpsefni þar sem tekist hefur einstak-
lega vel að koma til skila í myndmáli
þeim miklu breytingum á þjóðlífi og
menningu sem urðu á öldinni sem leið.
í fyrstu þáttunum eru líklega brot úr
öOu íslensku kvikmyndaefni sem að-
gengdegt er frá þeim tíma en þegar ltð-
ur nær okkar tíma eykst framboðið og
þá verður valið erfiðara fyrir aðstand-
endur seríunnar. Þó má segja að þegar
á heildina er litið hafl Jón ÁrsæO Þórð-
arson og Bjöm Brynjólfur Björnsson
náð að koma til skOa öllu sem máli
skiptir og gert myndaflokk sem ber vott
20. öldin - Brot úr sögu þjóöar Um fagmennsku og vandvirkni sem ger-
Sjónvarpsefni þar sem tekist hefur einstaklega vel aö koma til skila í myndmáli jj. 20. öldina aö hedlandi og fróðlegri
þeim miklu breytingum á þjóölífi og menningu sem uröu á öldinni sem leiö. sjónvarpsseríu.
Islenski draumurinn
Kjarnmikil og fyndin kvikmynd, uppfull af oröaleikjum og fyndnum tilsvörum
sem góöir leikarar gera sér mat úr.
Fíaskó
Ragnar Bragason sýnir hann aö hann er einn eftirtektarveröasti kvikmynda-
geröarmaöur nýrrar kynslóðar.
Ikingut
Mikiö lagt í íslenska barnamynd og skemmtilegt aö íslenskur kvikmynda-
geröarmaöur skuli sérhæfa sig í þessari grein kvikmyndanna.
__________________Menning
Umsjón: Silja Aöalsteinsdóttir
Listviðburður
Á sunnudaginn
kemur, 18. febrúar
kl. 17, verður nýtt
tónverk, óratórían
Passia ópus 28 eftir
Hafliða Hallgríms-
son tónskáld frum-
flutt í HaOgríms-
kirkju og er miða-
sala þegar hafin. Verkið var pantað af
Listvinafélagi Hallgrímskirkju með
styrk frá Kristnihátíðarnefnd og er
viðamesta einstakt verkefni Listvina-
félagsins frá upphafi.
Passía ópus 28 er umfangsmesta
tónverk Hafliða HaUgrímssonar til
þessa. Hann var að vinna við það nær
samfellt allt sl. ár. Hún er samin fyrir
bandarísku messósópransöngkonuna
Mary Nessinger, Mótettukór Hall-
grímskirkju og 35 manna kammer-
sveit. Verkið byggir á ljóðum skáld-
anna Matthíasar Johannessens,
Hannesar Péturssonar, Baldurs Ósk-
arssonar og Steins Steinars auk val-
inna versa úr , Passíusálmum HaU-
gríms Péturssonar. Það er um
klukkutima langt í flutningi. Stjórn-
andi frumflutnings á Passíu ópus 28
er Hörður Áskelsson, organisti HaU-
grímskirkju.
Hverjum
bálið brennur
Óllna Þorvarðar-
dóttir verður með
opinn fyrirlestur á
vegum Rannsókna-
stofu í kvennafræð-
um á morgun kl.
16.15 i Hátíðasal Há-
skóla íslands, Aðal-
byggingu. Fyrirlest-
urinn nefnir hún
„Hverjum bálið brennur - aðild
kvenna að íslenskum galdramálum.
Hér á landi voru konur í miklum
minnihluta saksóttra og liflátinna
galdramanna öndvert því sem gerðist
í öðrum löndum Evrópu þar sem
kirkjulegar kenningar um andlegt og
líkamlegt samband konunnar við djöf-
ulinn voru ein undirrót ofstækisins. í
fyrirlestrinum fjaUar Ólína um mynd
hinnar íslensku galdrakonu í fom-
bókmenntum, munnmælum og mál-
skjölum með hliðsjón af myndbirt-
ingu, aðUd og afdrifum kynsystra
þeirra í galdramálum á meginland-
inu.
Kirkjur
undir Jökli
Út er komin bókin
Jökla hin nýja 1 -
Kirkjur undir Jökli -
Úr sögu Breiðavíkur-
hrepps og Neshrepps
utan Ennis eftir Ólaf
Elímundarson. Meðal
elstu samtímaheim-
Oda sem snerta sögu
þessara tveggja hreppa yst á SnæfeUs-
nesi eru máldagar og vísitasíur bisk-
upa og prófasta. Þær aUra elstu eru
frá 13. öld. Vísitasíurnar, sem eru fjöl-
margar í þessar sjö til átta aldir, lýsa
umhirðu kirknanna og ástandi þeirra
á hverjum tíma, munum þeirra og
búnaði og ekki sist kjörum almenn-
ings og presta i fátækum sóknum. Dr.
Gunnar Kristjánsson prófastur ritar
fróðlegan inngang um vísitasíur þar
sem hann segir m.a. að á vísitasíum
hefðu biskupar átt að láta prestana
predika, þá fáfróðari út af guð-
spjaUstexta en hina sterkari í fræðun-
um út frá öðrum textum.
Biskup útti aó leióbeina fákunmndi
prestum, vísa þeim á gagnlegar bœk-
ur, t.d. prédikanasöfn. Þá átti biskup
aö láta sóknarprestinn spyrja börn og
ungmenni í sinni viðurvist, biskup átti
einnig aö spyrja þau sjálfur, láta þau
lesa og fara meó bœnir. Þegar barna-
spurningar voru afstaónar var komiö
aö því aö spyrja karlmennina; konur
og börn voru látin yfirgefa kirkjuna en
biskup sneri sér aö karlmönnunum,
einkum heimilisfeörunum.ilS)
Margir koma við sögu í bókinni,
biskupar og fylgdarmenn þeirra, pró-
fastar og prestar og heimamenn úr
hverri sókn. Getið er helstu æviatriða
fjölda manna og birtar myndir af um
fimmtíu þeirra, aUt frá Brynjólfi bisk-
upi Sveinssyni.