Dagblaðið Vísir - DV - 14.02.2003, Síða 4

4
FÖSTUDAGUR 14. FEBRÚAR 2003
Fréttir
Akureyri:
Ölvaður í
árekstri
Allharður árekstur varð á gatna-
mótum Hlíðarbrautar og Hörgár-
brautar á Akureyri á tólfta tímanum
í gærkvöld, það er þar sem ekið er
inn í bæinn norðanvert. Þar rákust
saman tveir bílar og þurfti að ijar-
lægja þá báða með krana. Ekki urðu
slys á fólki, en annar ökumaðurinn
er grunaður um ölvun við akstur.
Höfðu lögreglu raunar borist ábend-
ingar um að svo kynni að vera - og
var hún að leita manninn uppi þegar
óhappið varð. sbs
sinni á áratug - í hvert skipti sem at-
vinnustig hefúr daprast."
Atvinnuleysið alvarlegt mál
- Er atvinnuleysi komið á hættu-
legt stig?
„Það er grafalvarlegt mál hvað at-
vinnuleysið er orðið mikið í dag. Nú
eru á sjöunda þúsund atvinnulausir
hér á landi. Á annað þúsund manns
eru búnir að vera atvinnulausir í hálft
ár eða meira. Þetta eru auðvitað að-
stæður sem kalla á viðbrögð."
Milljarðarnir I vegina
- Nú hefúr ríkisstjómin lagt til
að veittir verði margir milljarðar
til samgönguframkvæmda víða um
land tíl að spoma við atvinnuleysi.
Mun þetta duga?
„Það er ekki hægt að svara því með
afgerandi hætti, en auðvitað mun
þetta slá á atvinnuleysið. Við höfúm
einmitt verið að kalla eftir slíku und-
anfarna mánuði. Okkur hefur sýnst
að það stefni í það að af framkvæmd-
um verði við Kárahnjúka og álver í
Reyðarfirði. Frá miðju síðasta ári höf-
um viö séð að það hefúr verið að
dofna yfir atvinnulífinu og því höfum
við kallað eftir því að opinberum
framkvæmdum næsta eina og hálfa
árið yrði flýtt. Það er vegna þess að
framkvæmdir fyrir austan fara ekki
að hafa áhrif fyrr en í lok næsta árs.
Mikilvægt er því að brúa bilið þangað
til.
- ASÍ er með öðrum orðum sam-
mála þessum aðgerðum: ríkis-
stjómarinnar?
„Já, við höfum einmitt verið að
kaíla eftir þeim.
Þörf á meiri vaxtalækkunum
Við hefðum kosið að leitað hefði
verið samráðs við okur um útfærsl-
una. Það hefði haft meiri bein áhrif á
atvinnuleysi ef sérstaklega hefði verið
litið til mannfrekra framkvæmda sem
dæmi sé tekið. Ég neita því þó ekki að
eðlilegra hefði verið að meira af fram-
kvæmdum kæmi hér á höfuðborgar-
svæðið. Hér er stóri hópurinn af at-
vinnulausu fólki, án þess þó að ég geri
lítið úr atvinnuleysi úti á landi. Það er
mikilvægt að stilla þessu verkefni
þannig í tima að stjómvöld geti dreg-
ið úr opinberum framkvæmdum þau
ár sem mestur þungi er á fram-
kvæmdum á Austurlandi. Það verður
að gerast ef takast á að halda efna-
hagsmálunum í sæmilegum skorðum.
Jafhframt höfúm við verið að kalla
eftir því að Seðlabankinn gengi harð-
ar fram í lækkun vaxta. Við vorum að
vona að síðasta vaxtalækkun yrði
stærri í sniðum. Þeir fara afskaplega
varlega en við verðum bara að vona
að stutt sé í áframhaldandi vaxtalækk-
un.“
Grafalvarleg þróun
- Hversu miMð þurfa vextir að
lækka?
„Ég ætla ekkert að fúllyrða um það.
Þróunin síðustu mánuði er hins vegar
grafalvarleg. Innlend framleiðslufyrir-
tæki eru komin í mjög erfiða stöðu
vegna þess að gengið hefur styrkst svo
hressilega. Þegar við vorum fyrir ári
að leggja upp í þessa vegferð í glímu
við verðbólguna þá voru allra bjart-
sýnustu menn að spá því að um síð-
ustu áramót yrði gengisvísitalan í
kringum 130 til 132. Nú er hún aftur á
móti um 120. Það er vissulega afar
mikilvægt aö halda verðbólgunni í
skefjum og það hefúr tekist. Menn
verða hins vegar líka að gæta sin á
því hvenær þetta fer að hafa áhrif á at-
vinnustigið. Ég reikna ekki með því
að það sé vilji neins að það dragi veru-
lega saman í innlendum framleiðslu-
fyrirtækjum."
- Af hveiju er gengið svona hátt?
„Maður spyr sig auövitað að þvi.
Það eru miklar væntingar og bjart-
sýni sem kann að vera eðlilegt, en það
er þó fyrst og fremst vegna mikils.
vaxtamunar milli landa.“
- Dugar vaxtalækkun til að slá á
háa gengið og atvinnuleysið?
„Já, með því að styrkja samkeppn-
ishæfni innlendra fyrirtækja og
tryggja þannig að aðgerðir ríkisstjóm-
arinnar dragi úr því atvinnuleysi sem
nú er, en ekki til að mæta auknu at-
vinnuleysi."
Mér hugnast ekki
allt of vel persónu-
bundnir samningar
sem eru svo leyndar-
mál gagnvart vinnu-
félögunum. Þar held
ég að við þurfum
að fara að gœta
að okkur.
mikil umræða um félagafrelsi.
Vangaveltur voru þá um að lög í þá
veru gætu valdið flótta frá verkalýðs-
félögunum. Þessi virðist ekki hafa
orðið raunin en óttast þú ekki að það
gerist?
„Nei, ég sé enga ástæðu til þess.
Varðandi aðildina er það þannig í
flestumfélögum að fólk sækir um inn-
göngu með formlegum hætti og það
getur á sama hátt sagt sig úr félagi
með formlegum hætti.
Sú hefur þó ekki verið raunin því
félagsmenn í aðildarfélögum ASÍ eru
hátt í 80 þúsund í dag og fer fjölgandi.
Fólk er að sækja mjög mikla þjónustu
til verkalýðsfélaganna og kannanir
sýna aö það kann mjög vel að meta
hana. Viðhorf fólks til kjarabaráttu
hefur breyst mikið á undan-
fómum ámm. Fólk gerir
sér grein fyrir því að
verkalýðsfélögin
sinna mun víðtæk-
ari verkefnum en
að semja um kaup
og kjör. Þau
fylgja því eftir að
samningum sé
fylgt og aðstoða
við úrlausn
ágreiningsmála
ef upp koma.
Ennfremur lít-
ur fólk á kjara-
mál í víðara
samhengi en
áður tíðkaðist.
Kjör snúa um
fleira en upp-
hæðir sem
beinlínis er
samið um í
kjarasamning-
um. Þau snúast
um margvísleg
réttindi, at-
vinnustig, verð-
bólgu, aðgang að
menntun, rétt til
fæðingarorlofs, vexti,
lágt vöraverð - svo ég nefni
nokkur atriði. Allt er þetta hluti af
kjörum launafólks og almenningur
gerir kröfúr til verkalýðshreyfing-
Atvinnuleysiö er oröiö mjög alvarlegt:
Akvörðun um
framhaldsskóla
Átta útigangs-
kindur sóttar
í Héðinsfjörð
Þrír bændur úr Fljótum fóra á
vélsleðum í Héðinsfjörð um síðustu
helgi að athuga um kindur sem vit-
að var um í firðinum. Þeir fundu
alls átta kindur, þijár ær og fimm
lömb. Þeim tókst að handsama kind-
urn^log vora þær síðan fluttar yfir
fjallið í Siglufjörð á snjósleðum. í
Héðihsfiröinum hittu leitarmennim-
ir nokkra Siglfirðinga sem þar voru
í skemmtiferð á vélsleðum og að-
stoðuðu þeir við að koma kindunum
yfir fiallið. Fimm af kindunum vora
úr Ólafsfirði en hinar úr Fljótum.
Að sögn eins bóndans voru kindum-
ar í mjög góðum holdum enda hefur
veturúm verið einstaklega hagstæð-
ur á þesum slóðum. Þrátt fyrir þenn-
an leiðangur era líkur á að enn sé fé
í Héðinsfirði þar sem ekki komu
ffarn ær og lamb sem sáust þar eftir
hríðina í lok október. Leitarmenn
fóra ekki um allan fjörðinn og lögðu
alla áherslu á að ná því sem þeir
fundu, en það var staðsett framar-
lega í firðinum og þar var talsverð-
ur snjór. Því gæti enn verið fé í
svokölluðum Víkurhólum. Héðins-
fjörður er í fjallskilaumdæmi Siglu-
fjarðar. Afar seint hefur gengið að
ná fé úr firðinum um árabil og það
jafnvel gengið þar úti allan vetur-
inn.Hafa bæjaryfirvöld verið áhuga-
lítil í málinu þrátt fyrir óskir bænda
og dýralækna um að reynt sé að
sækja þær kindur sem vitað er um í
firðinum. -ÖÞ
Menntamálaráðherra, Tómas Ingi
Olrich, hefur gefið út yfirlýsingu um
að hafinn verði undirbúningur að
stofnun framhaldsskóla á norðan-
verðu Snæfellsnesi sem hefji starf-
semi haustið 2004.
Bæjarstjórnir sveitarfélaganna á
Snæfellsnesi og Snæfellingar allir
fagna innilega þessari ákvörðun
menntamálaráðherra. Með því að
leggja áherslu á gott aðgengi að
menntun í heimabyggð er stigiö eitt
veigamesta skrefið til eflingar samfé-
lagsins á Snæfellsnesi. -GG

DV-MYND ÖRN ÞÖRARINSSON
Þörf á meiri
vaxtalækkunum
- segir forseti ASÍ en er sammála nýjustu aðgerðum ríkisstjórnarinnar
Grótar Þorsteinsson
Nafn:
Aldur: 62 ára
Heimili: Reykjavík
Starf: Forseti ASÍ
Umræöuefni: Verkalýðsmál og aö
gerðir ríkisstjórnarinnar
í atvinnumálum
Grétar Þorsteinsson, forseti Al-
þýðusambands íslands, segir þörf á
enn meiri vaxtalækkunum til að slá á
atvinnuleysisáhrif af háu gengi krón-
unnar. Hann segir þó að skoða verði
það í samhengi við útspil ríkisstjóm-
ar Davíðs Oddssonar um framkvæmd-
ir í samgöngumálum.
Grétar Þorsteinsson segist lítt vilja
blanda sér í þær deilur sem verið hafa
innan verkalýðsfélaganna á Akranesi.
Vissulega hafi þetta verið erfitt mál og
ekki gott að deilur um aðgang stjóm-
armanns Verkalýðsfélags Akraness
skyldu fara fyrir dómstóla.
- Hvers vegna greip ASÍ ekki í
taumana?
„Við höfúm ekki tök á að grípa með
beinum hætti inn í deilur eins og
þama hafa verið uppi. Deilur sem
koma upp í verkalýðsfélögunum á að
reyna að leysa á vettvangi þeirra
sjálfra. Það er hin eðlilega leið og sem
betur fer lýsast flest mál þannig. í
þessu tilfelli var félagið orðið óstarf-
hæft og hafði verið um langa hríð.“
- Var eðlilegt að stjómarmaður í
VLFA fengi ekki aðgang að bók-
haldi félagsins og þyrfti að leita til
dómstóla til að fá úr því skorið?
„Stjórnarmenn eiga vegna stöðu
sinnar að hafa aðgang að bókhaldi fé-
laganna. Þeir eiga að hafa möguleika
á að skoða þar gögn ef þeir óska eftir
því, enda bera þeir ábyrgð á þeim.
Þannig er það í þeim félögum sem ég
þekki til. Eg tel reyndar að í verka-
lýösfélögunum sé þetta yfirleitt í mjög
góðu lagi. Almennir félagsmenn hafa
einnig möguleika á að kynna sér
reikninga félaganna, en þeir liggja
frammi áður en þeir era teknir til um-
fjöllunar og afgreiðslu á aðalfúndi. í
verkalýðsfélögunum er yfirferð reikn-
inga jafnvel með ítarlegri hætti en
víða gerist. Auk félagslega kjörinna
skoðunarmanna og löggiltra endur-
skoðenda sem fara yfir þá, era þeir yf-
irleitt kynntir og farið yfir þá á fundi
stjórnar og trúnaðarmannaráðs.“
- Hvað um framhaldið?
„Aðalfundurinn á þriðjudaginn
samþykkti að starfsstjóm færi með
stjóm félagsins fram á vor. Mér skilst
að breiö samstaða hafi verið um það á
fundinum og þar hafi komið fram rík-
ur vilji til að leysa þessar deilur. Ég
vona að þessir menn fái svo frið til að
sinna sínu viðfangsefni og hef ekki til-
efni til að ætla annað en svo verði."
Félagafrelsi
- Þegar rætt er um verkalýðsfélög
þá var fyrir nokkrum árum uppi
Hörður Kristjánsson
blaöamaöur
arinnar í þessu sambandi. Þess vegna
kjósa langflestir að vera í verkalýðsfé-
lagi.“
- Nú hafa vinnustaðasainningar
verið að ryðja sér æ meir til rúms.
Bendir það ekki til þess að verka-
lýðshreyfingin sé að missa samn-
ingagerðina úr höndum sér?
„Nei, svo tel ég ekki vera. Vinnu-
staðasamningar hafa viðgengist í ára-
tugi. Þeir taka síðan mið af því á líð-
andi stund með hvaða formi þeir era.
Slík samningagerð hefur þó ekki ver-
ið með alveg jafn formlegum hætti hjá
okkur og tíðkast hefúr í nágranna-
löndunum. Menn þurfa vissulega að
gæta sín. Það er afskaplega mikilvægt
að okkar fólk eigi alltaf aðgang að fé-
laginu sínu varðandi aðstoð viö slíka
samninga."
- Hvað um persónubundna samn-
inga á vinnustöðum?
„Ég held ég verði að viðurkenna
það að mér hugnast ekki allt of vel
persónubundnir samningar sem era
svo leyndarmál gagnvart vinnufélög-
unum. Þar held ég að yið þurfum að
fara að gæta að okkur. Ég kannast við
þetta þar sem það hefur brunnið á
mínu eigin skinni sem starfsmanns í
nokkuð stóra stéttarfélagi. Þetta hefur
gerst nokkuð reglulega minnst einu