Dagblaðið Vísir - DV - 14.02.2003, Side 16

16
17
DV
Útgáfufélag: Útgáfufélagiö DV ehf.
Framkvœmdastjóri: Örn Valdimarsson
AOalritstjóri: Óli Bjöm Kárason
Ritstjóri: Sigmundur Ernir Rúnarsson
Aöstoöarritstjóri: Jónas Haraldsson
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaöaafgreiösla, áskrift:
Skaftahlíö 24,105 Rvík, sími: 550 5000
Fax: Auglýsingar: 550 5727 - Ritstjórn: 550 5020 - Aörar deildir: 550 5749
Ritstjórn: ritstjorn@dv.is - Auglýsingar: auglysingar@dv.is. - Dreifing: dreifing@dv.is
Akureyrl: Kaupvangsstræti 1, sfmi: 462 5000, fax: 462 5001
Setning og umbrot: Útgáfufélagiö DV ehf.
Plötugerð og prentun: Árvakur hf.
DV áskilur sér rétt til aö birta aösent efni blaösins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
DV greiöir ekki viðmælendum fýrir viötöl víð þá eöa fyrir myndbirtingar af þeim.
Fyrir hverja?
Fyrir hvern eöa hverja aetlar ríkis-
stjórnin aö byggja menningarhús í
Vestmannaeyjum og á Akureyri fyrir
eitt þúsund miUjónir króna? Alveg ör-
ugglega ekki þá sem eru svo ógæfusam-
ir aö vera án atvinnu. En kannski eru
þúsund milljónirnar fyrir fámennan hóp fólks sem mætir
prúöbúið á alla menningarviðburði til aö skála við hvert ann-
aö í fábreytilegum léttleika tilverunnar.
Ríkisstjórnin tilkynnti síðastliðinn þriðjudag að alls yrði 6,3
milljörðum króna varið í ýmis verkefni á næstu 18 mánuðum
til að styrkja atvinnulífið og auka atvinnu. Hér er um gríðar-
lega mikla fjármuni að ræða eða nær 22 þúsund krónur á
hvern íslending eða um 88 þúsund krónur á hverja fjögurra
manna íjölskyldu. Krafan um að fjármununum sé skynsam-
lega varið er því eðlileg og nauðsynleg.
Tilgangur ríkisstjómarinnar er góður en i góðseminni sést
mönnum því miður ekki fyrir í öllu. Fjárfesting í innviðum er
skynsamleg og því vart hægt að gera athugasemdir við ákvörð-
un um að verja 4,6 milljöröum króna í vegaframkvæmdir.
Hins vegar má vissulega setja spurningarmerki við forgangs-
röðun í þeim efnum enda önnur sjónarmið en arðsemi sem
ráða ferðinni. Annað í aðgerðum ríkisstjórnarinnar er rangt,
hvernig sem litið er á málin - hagræðilega eða pólitískt.
Sérstakt atvinnuþróunarátak verður sett af stað á vegum
Byggðastofnunar og renna 700 milljónir króna af almannafé til
verkefnisins. Ekki er laust við að kaldur hrollur fari um þá
sem muna eftir sértækum aögerðum rikisstjórnar Steingríms
Hermannssonar. Sérstakt atvinnuþróunarátak Byggðastofnun-
ar nú minnir óþyrmilega á atvinnutryggingarstjóð og hluta-
fjársjóð Steingríms - einhverja mestu sukksjóði sem stjórn-
málamenn hafa komið á fót hér á landi.
Hugmyndin um menningarhús víða um land er nokkurra
ára gamall draugur sem fylgt hefur ríkisstjórninni. Eitt þús-
und milljónir króna eru engir smápeningar til að kveða niður
draug. Dregið skal í efa að Vestmannaeyingar telji best að
verja 500 milljónum króna til að byggja menningarhús í Eyj-
um. Þeir eru það skynsamir að sjá í gegnum vitleysuna. Yfir
110 þúsund krónur og nær 450 þúsund á hverja fjögurra manna
fjölskyldu í Eyjum til að byggja hús, fær fleiri en Eyjamenn til
að segja hingað og ekki lengra.
Skattalœkkanir
„Það er engin goðgá að huga að
breytingum á sköttum í rétta átt, til
lækkunar, en ekki hækkunar,“ sagði
Davíð Oddsson forsætisráðherra á
Viðskiptaþingi síðastliðinn miðviku-
dag. Boðskapur forsætisráðherra um
skattalækkanir er mikið fagnaðarefni. Lækkun skatta er
skynsamleg og farsæl leiö til að örva efnahagslífið og það er
rétt hjá Davíð Oddssyni að einstaklingar fara betur með fjár-
muni en ríkið: „Það er betra, miklu betra, að skilja sem mest
eftir hjá fólkinu og fyrirtækjunum í landinu. Þó að margt sé
á reiki í hagvísindunum er það þó margsannað að almenn-
ingur fer að jafnaði mun betur með peningana heldur en
stjórnmálamennirnir. Þessi möguleiki til skattalækkana,
sem við nú stöndum frammi fyrir, sé rétt haldið á málum,
möguleiki sem við eigum svo sannarlega að nýta okkur, sýn-
ir svo ekki verður um villst hversu mikilvægt það er að
tryggja að þjóðarframleiðslan vaxi jafnt og þétt.“
Ríkisstjóm Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hefur
gert stórátak í að gera ísland samkeppnishæft við önnur lönd
er varðar skattalegt umhverfi fyrirtækja. Nú er hins vegar
röðin komin að einstaklingunum, að fjölskyldunum. Stóra
verkefnið er að gera íslenskt skattaumhverfi fjölskylduvænt.
Og til þess eru öll ytri skilyrði sé rétt haldið á málum.
Óli Björn Kárason
+
_____________________________________FÖSTUDAGUR 14. FEBRÚAR 2003_FÖSTUDAGUR 14. FEBRÚAR 2003
DV
Traust
tortryggni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir ávarp-
aði flokksstjómarfund Samfylking-
arinnar í fyrsta sinn um síðustu
helgi. Hún notaði þar tækifærið til
þess meðal annars - eins og hún
sjálf kemst að orði - að „ýta upp á
yfirborðið umræðu" um meint af-
skipti forsætisráðherra af atvinnu-
lífinu og skoðanir hans á tilteknum
fyrirtækjum. Og víst er að ræöa
Ingibjargar Sólrúnar kallar á frek-
ari umræðu.
Hiö sérstaka dálæti
Ingibjörg Sólrún sagði í ræðu
sinni, að sú útbreidda skoðun að
forsætisráðherra hefði dálæti á ís-
lendri erfðagreiningu hefði skaðað
málefnalega umræðu um fyrirtæk-
ið. Sú spurning vaknar hvort í því
efni sé ekki fremur við þá að
sakast sem láti skoðanir annarra
trufla sig frá því að halda uppi mál-
efnalegri umræðu.
Ingibjörg segir að kannski megi
færa rök fyrir því. Forsætisráð-
herra hafi hins vegar eins og fleiri
stutt við íslenska erfðagreiningu
og í umfjöllun The Guardian hafi
því verið haldið fram að fyrirtækið
væri undir vemdarvæng
forsætisráðherra og hann hefði
sérstakt dálæti á því.
„Þegar íslensk erfðagreining
þarf síðan á ríkisábyrgð að halda
er eölilegt að grunsemdir geti
vaknað um hvort afstaða til slíkrar
beiðni verði fagleg og málefnaleg
eða hvort hún muni byggjast á
pólitík. Slíkar grunsemdir geta
skaðað fyrirtækið," segir Ingibjörg.
Enn er spurt hvort það sé þá
fyrst og fremst sú aðgerð stjóm-
valda að veita íslenskri erfðagrein-
ingu ríkisábyrgð sem Ingibjörg
geri athugasemdir við - frekar en
að forsætisráðhera hafi með ein-
hverjum hætti gefið erlendum
blaðamönnum tilefni til að ætla að
hann hafi sérstakt dálæti á fyrir-
tækinu.
Ingibjörg segir að vissulega megi
deila um ríkisábyrgðina því að hún
sé sértæk og beinist að einu fyrir-
tæki. „En það sem ég er að segja er
að þegar saman fer umdeild aðgerð
í þágu eins fyrirtækis og meint dá-
læti forsætisráðherra á fyrirtæk-
inu þá vakna upp grunsemdir og
efasemdir."
En þetta meinta dálœti, er þaó
eitthvaö sem hönd á festir?
“Eftir höfðinu dansa limirnir.
Það er ákveðið andrúmsloft í sam-
félaginu og tilfmning og stimdum
verður maður að þora að setja út-
breiddar tilfinningar í orð. Við
þurfum ekkert annað en til dæmis
að lesa það sem berst til útlanda
um íslenskt samfélag."
En getur sú umfjöllun ekki ein-
faldlega veriö óvönduð og ómálefna-
leg?
“Margt af því sem sagt hefur
verið um íslenska erfðagreiningu
erlendis er ómálefnalegt. íslensk
erföagreining er gott fyrirtæki..."
Máttu segja þaö án þess aö vekja
upp grunsemdir um aó þú hafir sér-
stakt dálœti á því?
“íslensk erfðagreining er mjög
mikilvægt fyrirtæki fyrir íslenskt
samfélag. Ég held að það blandist
engum hugur um það. Baugur er
líka mikilvægt fyrirtæki fyrir ís-
lenskt samfélag. Norðurljós er það
líka. Við þurfum hins vegar að
greina á milli fyrirtækjanna sjálfra
annars vegar og forystumanna þeirra
hins vegar. Menn geta t.d. haft sínar
skoðanir á Jóni Ólafssyni
persónulega en ég sé ekki að það eigi
endilega að þýða að starfsemi
Norðurljósa sé af hinu vonda.
Aðalatriðið hlýtur að vera að
mismuna ekki fyrirtækjum og búa
ekki til þannig andrúmsloft í sam-
félaginu að fólk hafi á tilfinning-
imni að það sé verið að deila og
drottna og að menn séu annað-
hvort í þessu liðinu eða hinu lið-
inu.“
Andrúmsloftið
Spurt er hvort Ingibjörg Sólrún sé
ekki einmitt sjálf að búa til slíkt
andrúmsloft með ræðu sinni - og
hún svarar:
“Það hefur löngum þótt til lítils að
hengja boðbera válegra tíðinda. Það
er alltaf spuming hvort það er við
þann að sakast sem bendir á keisar-
ann og segir: Hann er buxnalaus."
Er hann buxnalaus? Þannig aö fyr-
irtœkjum hefur veriö mismunaö hér?
“Við vitum að pólitísku valdi
hefur verið beitt í þágu ákveðinna
eignahópa - og auðvitað get ég
nefnt dæmi um það. Þú sérð alveg
dæmin, þau koma til dæmis fram í
nýlegum greinaflokki Agnesar
Bragadóttur. Kjartan Gunnarsson,
framkvæmdastjóri Sjálfstæðis-
flokksins, ásamt forystumönnum í
ýmsum atvinnufyrirtækjum situr
leynifund til að ákveða að Lands-
bankinn kaupi hlut í Trygginga-
miðstöðinni á yfirverði til þess að
tryggja að tilteknir eigendur fari
þar með völd. Það er auðvitað
ákveðin mismunum.“
Telur þú aö forsœtisráöherra hafi
haft áhrif á að hafin var rannsókn
á Baugi og Noröurljósum?
“Ég hlýt að gefa mér að þessar
stofnanir - hvort sem það er Ríkis-
lögreglustjóri, Skattrannsóknar-
stjóri, Samkeppnisstofnun eða
Fjármálaeftirlitið - vinni á full-
komlega málefnalegum og fagleg-
um grundvelli.
Það má ekki snúa mínu máli upp
í það að ég haldi því fram aö
forsáetisráðherra gefi þessum
stofnunum fyrirmæli um einstök
verkefni,“ segir Ingibjörg Sólrún
og bætir ’við að hún sé að tala um
ákveðið andrúmsloft í samfélaginu,
andrúmsloft sem meðal annars geri
það að verkum að menn eins og
Hallgrímur Helgason skrifi blaða-
grein um Bláu höndina; sú grein
endurómi ákveðna umræðu í sam-
félaginu.
Ég skildi rœðu þína þannig aö
ástœöa vœri til aö efast um að stofn-
anirnar hefðu staöiö faglega aö
rannsóknum á Baugi og Noröur-
Ijósum.
“Þú verður að lesa ræðu mína í
samhengi. Ég er að tala um aö þeg-
ar stofnanirnar grípi til aðgerða
treysti fólk þeim ekki. Það sé til-
fmning fólks að ekki sé allt eins og
það eigi að vera. Það er eðlilegt
þegar stjórnvöld hafa dregið
fyrirtæki í dilka og sterk tilfinning
er fyrir því hverjir eru í uppáhaldi
og hverjir ekki.“
“Þarna cr efinn, “ segir þú í rœö-
unni, „og honum veröur ekki eytt
fyrr en hinum pólitísku afskiptum
linnir. “ Hvaöa pólitísku afskiptum?
“Þau afskipti sem ég hef þegar
rakið og það hvernig menn draga
fyrirtæki í dilka. Mér kemur ekk-
ert við hvað fyrirtæki heita eða
hvað stjómendur þeirra heita. Við
eigum ekki að vera að ræða ein-
stök fyrirtæki eða breiða út sögur
um þau nema við höfum eitthvað
ákveðið fyrir okkur í þeim eíhum.
Við eigum að ræða um atvinnulíf-
ið, leikreglurnar og atvinnugrein-
ar, en við eigum ekki að draga fyr-
irtæki í dilka.“
Deilt á fyrirtæki
Sá sem hefur gagnrýnt verslunar-
veldi Baugs hvað harðast er formað-
ur Samfylkingarinnar, Össur Skarp-
héðinsson. Hann hefur oftar en einu
sinni sagt á Alþingi að Baugur hafi
„hreðjatak" á neytendum, notfæri
sér það til að hækka vöruverð og hafi
þannig milljarða króna af almenn-
ingi. Telur Ingibjörg Sólrún slík um-
mæli gagnrýnisverð?
„Ég held að á meðan við höfum fá
og markaðsráðandi fyrirtæki hljót-
um við alltaf að hafa andvara á okk-
ur gagnvart því hvort þau eru með
einhverjum hætti að misnota stöðu
sína.“
En þegar formaöur Samfylkingar-
innar segir aö „hreöjatak" Baugs
kosti neytendur milljaröa króna - eru
þaö ummœli sem œtti ekki aö viöhafa?
“Ég myndi ekki nota hugtakið
hreðjatak ef þú ert aö spyrja um
það!“
Össur hefur lika sagt á Alþingi að
Sjóvá-Almennar, Skeljungur og
Buróarás láti eigin útgeröarfyrirtæki
kaupa af sér þjónustu sem hugsan-
lega mœtti fá ódýrar annars staöar;
aöaleigendur þeirra, „kolkrabbinn",
hygli þannig sjálfum sér á kostnaó
smœrri hluthafa. Er ekki þarna verið
aó draga nafngreind fyrirtæki í dilka
og bera þau sökum?
“Mér finnst svona umræða
almennt orka mjög tvímælis. Slík
umræða getur hins vegar átt fullt
erindi ef þeir sem standa fyrir henni
færa fram fullgild rök. Dylgjur og
hálfkveðnar vísur eru verstar."
Formaður Samfylkingarinnar
sagöi líka í umrœöum um dóm Hæsta-
réttar í máli Öryrkjabandalagsins aö
forseti Hæstaréttar vœri vildarvinur
ríkisstjórnarinnar. Finnst þér þaö
vera til þess falliö aö auka traust á
stofnunum samfélagsins?
“Nei, en það er hins vegar
óheppilegt fyrir almennt hlutleysi
þessara stofnana að
Sjálfstæðisflokkurinn skuli jafn
hiklaust og raun ber vitni hafa raðað
sínu fólki inn í áhrifastöður þeirra í
langan tíma. Það rýrir traust þeirra
og er ekki líklegt til að skapa þá sátt
um þær sem er svo mikilvæg."
Umræða, traust og tortryggni
Fyrst Ingibjörg Sólrún gefur sér aö
rannsóknir á Baugi og Norðurljósum
hafi verið gerðar á faglegum forsend-
um, væri þá ekki nær að mótmæla
orörómi um að það hafi verið öðru
vísi - til þess að endurreisa hið mik-
ilsverða traust almennings á stofnun-
um samfélagsins?
„Ég gef mér það, eins og ég segi. Ég
gef hins vegar ekki út siðferðisvott-
orð, hvorki til fyrirtækja né stofn-
ana. Ég gef mér að menn séu að
vinna eftir leikreglum meðan ég veit
ekki annað.“
En ert þú ekki aö ýta undir um-
rœöu sem þú segir sjálf aö sé skaóleg?
“Ég er að ýta umræðu um þessi
mál upp á yfirborðið þannig að við
getum tekist á viö þetta. Ég er ekki
ein um það. Þú þarft ekki annað en
að hlusta á ræðu Sigurðar Einarsson-
ar, forstjóra Kaupþings á Viðskipta-
þingi. Hann er að tala um nákvæm-
lega sama hlut; rógburð, afskipti og
að alið sé á tortryggni.“
Afskipti afhálfu stjórnvalda?
“Hann undanskilur ekkert, hvorki
stjómvöld né stjómendur."
Þannig aö þetta er raunverulegt
vandamál?
“Já, ég held að þetta sé raunveru-
legt vandamál. Þú þarft ekki annað
en að horfa upp á þetta með Trygg-
ingamiðstöðina; horfa upp á einka-
væðingarferli Símans, hvemig Þór-
arni V. var fyrst með handafli troðið
inn sem forstjóra og hann svo settur
út aftur með handafli, aö því er virð-
ist fyrir engar sakir, og við borgum
40 milljónir; við höfum horft upp á
Steingrím Ara segja sig úr einkavæð-
ingamefnd og segja að hann hafi
aldrei séð önnur eins vinnubrögð, og
svo framvegis. Þetta hlýtur að skapa
tortryggni."
-ÓTG
Skoðun
Afstaða
Ellerts
Guömundur G.
Þórarinsson
verkfræöingur
Kjallari
Afstaða Eilerts Schram hef-
ur vakið mikla og verð-
skuldaða athygli. Hann hef-
ur að minnsta kosti í bili
sagt skilið við Sjálfstæðis-
flokkinn og býður sig nú
fram fyrir Samfylkinguna.
Ellert hefur um árabil starfað í
Áhugahópi um auölindir í al-
mannaþágu og lagt þar mikla
áherslu á breytta fiskveiöistjórnun.
Þar er auðvitaö fyrst og fremst átt
við að fiskimiðin hafa ranglega
verið afhent til gjafar þeim sem
áttu fiskiskip í 3 ár á níunda ára-
tugnum og að ákvæði stjórnar-
skrár um atvinnufrelsi og jafhræði
til atvinnurekstrar eru ekki hald-
in. Hópurinn hefur haldið fram
hinni svonefndu fymingarleiö.
Hættur að skrifa.
Ellert hefur um langt bil ritað
ágætar greinar í Morgunblaðið. Ég
hef orðið var við að þær hafa verið
mikið lesnar. Nú sagði hann frá
því í síðustu grein að hann mundi
hætta vegna þess að blaðið teldi
ekki við hæfi að frambjóðandi rit-
aði fasta pistla. Þetta virðist ekki
gilda um alla og rita sumir fram-
bjóðendur áfram jafnvel fasta
pistla að því er virðist.
í þessum greinum sínum hefur
Ellert komið víða við og má af
þeim ráða hver hans baráttumál
eru einkum. Hann hefur tekið
mjög á því hversu fámennir hópar
eru að ná völdum og áhrifum í
þjóðfélaginu í skjóli fjármagns sem
þeir i raun eiga ekki á sama tíma
og hinn almenni borgari verður út
undan. Að hvorki löggjafinn né
stjórnmálaflokkamir hafa megnað
að móta lög og reglur er stuðla að
réttlátum leikreglum á fjármála-
markaði.
Ég get ekki meira
Ég hef sagt við samherja mína í
Framsóknarflokknum að þegar svo
er komið að helstu baráttumál
flokksins em að viðhalda kvóta-
kerfinu og ganga í Evrópubanda-
Ellert B. Schram forsetl ISI
Vann fyrir Sjálfstæöisflokkinn - nú fyrir Samfylkinguna.
Framleiösla á þingmönnum
Mér hefur skilist að Ellert geti
orðið áhrifamaður við ákvörðun
um stefnuna í fiskveiðimálum ef
Samfylkingin kemst í stjórnarað-
stööu. Við hefðum auðvitað, félag-
ar hans, viljað sjá hann ofar á lista
meö meiri áhrif. Reyndar er það
svo að íslendingar eru fastheldnir
á flokka og kjósa nánast alltaf
sama flokkinn þó þeir séu jafnvel
orðnir ósammála flokknum í öllum
aðalatriðum.
Því er hættan sú að margir sjálf-
stæðismenn og framsóknarmenn
sem vilja fá breytingu á fiskveiði-
stjóminni geti ekki hugsað sér aö
kjósa Samfylkinguna. Stjómmála-
flokkarnir eru nefnilega orðnir
verksmiðjur til framleiðslu þing-
manna og þar hanga menn saman
jafnvel þótt flokkamir séu klofnir í
herðar niður í veigamiklum mál-
um, fiskveiðistjóm, Evrópumálum
o.s.frv.
lagið sé ég kominn í vanda. Ég hef
barist með Framsóknarflokknum í
fjölda ára en þegar flokkurinn er á
móti þeim grundvallaratriðum sem
ég vil halda í heiðri þá get ég ekki
meira.
Menn styðja stjórnmálaflokk til
þess að koma fram ákveönum mál-
um, hafa áhrif í þjóöfélaginu í
ákveðna átt. Ekki er unnt að styðja v'
stjórnmálaflokk af gömlum vana
gegn helstu stefnumálum manns
sjálfs. Ég á hins vegar afar erfitt
með að styðja Samfylkinguna. Það
vantar vettvang fyrir óánægða
framsóknarmenn og sjálfstæðis-
menn sem ekki geta stutt Samfylk-
inguna eða Vinstri græna. Ein-
hverja grasrótarhreyfingu manna
úr öllum flokkum sem vilja breyt-
ingar, jafnvel án þess að ganga úr
sínum gömlu flokkum nema tíma-
bundið. Eigi að síður hljótum við
félagamir að óska Ellerti velgeng-
is, hann er að berjast fyrir sömu
málum og við.
Sandkom
Hœttulegur vegur?
Þeir Davíð Odds-
son og Halldór Ás-
grímsson kynntu í
vikunni ákvörðun
ríkisstjórnarinnar
um að setja nokkra
milljarða í vega-
framkvæmdir og
fleira. Meðal annars
er um að ræða 500
milljónir til þess að grafa göng
undir Almannaskarð - en eitthvað
virtust menn ekki vera sammála
um ástæður fyrir nauðsyn þeirrar
framkvæmdar. Þegar Davíð sagði
aö þessi vegarkafli væri stórhættu-
legur greip Halldór leiftursnöggt
sandkorn@dv.is
fram í: „Hann er ekkert hættuleg-
ur!“
Hugsað upphátt
Ýmislegt í ræðu Davíðs á við-
skiptaþingi Verslunarráðs vakti at-
hygli en ekki rataði það allt í frétt-
ir. Upphafsorðin voru til dæmis
mjög athyglisverð því að Davíð hóf
mál sitt á því að segja að hann
myndi í ræðunni leitast við að
„hugsa upphátt" með fundarmönn-
um. Nú velta menn vitanlega fyrir
sér hvort það fari fyrir Davíð eins
og þeim sem síðast tjáði sig á opin-
berum vettvangi undir þessari fyr-
irsögn, en sá gekk sem kunnugt er
úr Sjálfstæðisflokkknum og fór í
framboð fyrir Samfylkinguna...
+