Dagblaðið - 30.10.1979, Blaðsíða 15

Dagblaðið - 30.10.1979, Blaðsíða 15
DAGBLAÐID. ÞRIDJUDAGUR 30. OKTÓBER 1979. 15 Norðmenn á ferð Norrænar bókmenntir Snemma í nóvember verður Norræna húsið með góðgæti á borðum fyrir þá sem áhuga hafa á norskum bókmenntum, hvort sem áhuginn er einskorðaður við fyrri tíma höfunda eins og Petter Dass eða kvennabókmenntir. Á einu bretti koma nefnilega i heimsókn rithöf- undarnir Liv Költzow, Kjell Hegge- lund og Willy Dahl, — en sá síðast- nefndi er kannski þekktastur fyrir bókmenntagagnrýni, svo og mörg bókmenntafræðileg verk. Liv Költzow er fædd 1945 og er i hópi þeirra rithöfunda í Noregi sem um miðjan sjöunda áratuginn fylktu sér um hið róttæka bókmenntatíma- rit háskólans í Osló, Profil. Sá hópur var mikill aflvaki í norskum bók- menntum og í honum voru margir þeir sem mest hafa látið til sin taka á því sviði hin síðari ár. Költzow gaf fyrst út bókina Öyet i treet árið 1970, en í henni er safn smásagna, fimm alls. Ungar konur og uppvaxnar í tveim þeirra eru unglingsstúlkur aðalpersónur og í þremur leika upp- vaxnar konur aðalhlutverk. En höfundur fjallar þar ekki sérstaklega um kvennamál heldur skrifar hún út frá tilvistarlegum forsendum. Hins vegar fjallar næsta bók hennar Hvem bestemmer over Björg og Unni (1972) um kvenréttindabaráttuna. Aðalhlutverk leika þær vinkonurnar, Björg og Unni, — hálfþrítugar konur. Bakgrunnur þeirra er ólíkur og vandamál sömuleiðis. Skáldsagan fjallar um konur og hlutverk kvenna og reynir að draga fram almenn sann- indi sem heimfæra mætti á flestar konur. Historien om Eli frá 1975 mætti túlka bæði sem samantekt og framhald beggja fyrri bókanna. Hér er rakin saga konu frá fæðingu og þar til hún nær f ullum þroska og höf- undi er í mun að s\na þáinnrætingu sem hún verður lyrir i barnæsku sem æ síðan stjornar viðbrögðum hennar. Ljóöog bókmenntafræði Költzow rær á sömu mið i leik- ritinu Jenteloven sem ritað er i sam- vinnu við leikara og leikstjóra. í Norræna húsinu mun hún væntan- !ega ræða afstöðu sina tíl bókmennta og lesa upp úr verkum sínum. I.it Köll/ow. 1 Profil hópnum var einnig Kjell Heggelund, sem fæddur er árið 1932. Hann gaf út fyrstu bók sína, Ijóða- bókina Reisekretser, árið 1966, þar sem hann skrifar um eigin ævi í formi ferðalags. I min tid (1967) gengur út á samband höfundar við ákveðna konu. Ári siðar gaf hann út gjörólíka bók, Punkt 8, þar sem hann notar málfar vikublaða og auglýsinga i Ijóðrænum tilgangi. Árið 1966 gaf Kjell Heggelund siðan út verk af bókmenntafræðilegum toga, Fiksjon og virkelighet, og á árunum 1970—74 var hann ritstjóri timaritsins Vinduet. Sjálfur er hann bókmenntafræðingur að mennt og hel'ur sérhæft sig i 18. aldar bók- menntum norskum. Hann ætlar að ræða hér um Petter Dass, prestinn og skáldið sem öðrum betur túlkaði hversdagslegt strit almúgans. Helsta verk hans er Norðurlandstrómet sem dr. Kristján Eldjárn sneri á íslensku eins og kunnugt er. Almennar vinsældir Innlifun hans og samkennd með lífi og starfi almennings greiddu fyrir almennum vinsældum kvæða hans. í fyrra kom á bókamarkað itarleg um- fjöllun um ævi og kveðskap Petters Dass sem varð mjög vinsæl en hún heitir Rapport om Petter Dass — preslen som diktet makt til folket og er eftir Sverre Inge Apenes. í þeirri bók er rætt um tengsl skáldsins og umhverfis og túlkun hans á því, t.d. frásögn hans af Sömum sem hann vissi lítið sem ekkert um en úthrópaði samt sem illmenni og handbendi Djöfulsins. Vandamál Sama og náttúruvernd almennt hafa einmitt verið í sviðsljósinu í Noregi nú í haust vegna áforma um byggingu Alta orkuversins svonefnda. Um Bóhema Willy Dahl ætlar síðan að halda tölu um þjóðfélagsgagnrýni og andóf i Noregi á 19. öld. Sjálfur hefur hann spannað afar viti svið í verkum sínum, hefur m.a. rannsakað afþreyingarbókmenniir l'yrr og nú. Ingeborg Donali skrifað um bókmenntafræði og bók- menntasögu svo og ritgerðir. Einnig hefur hann skrifað skopstælingar á nútímabókmenntum undir dulnefni. Hér segir hann m.a. frá Bóhema hreyfingunni, sem var talsvert aðsópsmikil i norskum bókmennlum á árunum eftir 1880. Bóhemarnir voru listamenn og hugsuðir sem flæklus'l um höfuðborgina en hug- myndafræðingur þeirra var maður að nafni Hans Jæger — en þeir höl'ðu megnustu andúð á því saml'élagi scm þeir tilheyrðu. Þeir rituðu ófagrar lýsingar á fátækl og nauð, fleltu ofan af hinu tvöfalda kynferðissiðgæði borgarastéttarinnar og lofsungu vændi og frjálsar ástir og sögðu þær æðri hjónabandinu. Helslu bækur þeirra Bóhema eru Fra Kristiania- bohemen eftir Jæger og Albertine eftir Christian Krog sem báðar \orti gerðar upptækar og urðu tilefni lang- varandi ogbiturra deilna. -II). Fötluð Reykjavíkurbörn í heimsókn á Akureyri: Góð ferð um Akureyri og Eyjafjörð Fölluð börn frá Reykjavik og aðslandendur þeirra gerðu góða ferð til Akureyrar um helgina. Að sögn Ingimars Eydal á Akureyri kom um 20 manna hópur i heimsókn til Akureyrar og er slik ferð orðin árviss viðburður, þvi þetta er fjórða árið i röð sem fötluð Reykjavíkurbörn heimsækja Akurcyri í l'ylgd með aðstandendum sínum. Börnin fóru á foringjanámskeið skáta á Akureyri og skátarnir léku við þau og gáfu þeim hressingu. Þá var farin hringferð um Eyjafjörð og Kristinn og Ingimar nutu ekki sfður en aðrir skemmtunar skátanna á Hrafnagili Grundarkirkja skoðuð. Hópurinn fór (Ingimarer þessi efnismeiri). einnig í heimsókn að Sióra-Hamri þar sem f jósið var skoðað, en þar er fyrir- myndarbú. Börnin dvoldust síðan h.iá KiwanU- .mönnum á Akureyri og enduðu heim- NÓknina með þvi að sjá Galdrakarlinn i Oz hjá I.eikfélagi Akureyrar. Aðalhvatamaður að þessari ferð var Kristinn Guðmundsson, en l'erðin var siyrkt al' Kiwanisfélögum í Reykjavík. A Akureyri voru börnin gestir Kiwanis- klúbbsins Kaldbaks en margir aðrir iireiddu götu barnanna. l.eikfclagið bauð börnunum i lcikhúsið og Fluglciðir veitiu 50"/o afslátt al' l'crða- kostnaði fram og til baka. þær hafa fleira en bliðuna og umhyggjuna, Ingimar sagði að allir scm beðnir brosmildar með afbrigðum, enda skemmti vqru um liðsinni hefðu fúslega vein börnunum I Bautaveizlunni. hað °g f'yrir það bæri að þakka. Ljósmyndir Fax. -JH. Nurses have it, segja blessaðir kanarnir, en blessaðar hjúkrunarkonurnar. Þær eru t.d. Jóhanna Stefánsdóttir sér konunglega með Mánudagur til mæðu GÆRKVÖLDI Ekki man ég lengur hversu mörg ár eru liðin siðan ég gafst upp á að horfa á sjónvarpið á mánudags- kvöldum. Þá var dagskráin búin að vera i föstum skorðum um langt skeið; fréttir með veðri og auglýsingum, íþrótlir, langdrengið sjónvarpsleikrit (yfirleitt sænskt eða enskt) og síðan frjáls tími. Af eintómri þegnskyldu settist ég við tækið í gærkvöld og puðaði í gegnum dagskrána frá átta til tuttugu og tvö fjörutíu og eitt. Hún hafði" ekkert breylzt síðan síðast. Meira að segja mánudagsleikritið var hrútleiðinlegt sænskt vandamálaleikrit. Ef við byrjum á fréttunum, þá horfði ég á þær í fyrsta skipti i langan tíma. Yfirleitt virðist mér lítið í sjón- varpsfréttirnar spunnið, blöð og út- varp upplýsa mig almennt betur um það sem cr að gerast i þjóðlífinu, nema ef vera skyldi þau ókjör málverkasýninga sem virðasi vera í gangi alla daga vikunnar allt árið um kring. Forni fréttatimans er löngu staðnað og veitli sannarlega ekki af einhverri uppstokkun frekar en kosningasjónvarpinu sæla. Sjónvarpsmenn gætu margt af frændum okkar Bandarikjamönnum (eða eru þeir kannski alls óskyldir okkur) lært í gerð liflegra og fræð- andi fréttaþátta. Síðasti þátlurinn á dagskránni l'jallaði um JP Stevens baðmullar- samsteypuna í Suðurríkjum Banda- ríkjanna og deilur þær sem fyrir- tækið á i við starfsfólk sitt. Það var fróðlegt að sjá og heyra að enn skuli vera lil fólk sem setur sig upp á móti stofnun verkalýðsfélaga. Og síðast en ekki sízt: kynnir kvöldsins, ung og mjúkmál siúlka, þyrl'ti sem fyrst að fá sér framburðar- kcnnslu. Það cr ekki nóg að geta borið fram ensku og frönsku mcð, rókkókóiskum krúsidúllum. Maður þarf að koma móðurmálinu frá sér skammlausi líka. -AT-

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.