Dagblaðið - 06.11.1979, Blaðsíða 10

10
DAGBLAÐIÐ. ÞRIÐJUDAGUR 6. NÓVEMBER 1979.
WBlAÐin
frýálst, úháð daghlaú
Útgefandi: Dagblaflið hf.
Framkvœmdastjóri: Sveinn R. Eyjólfsson. RitstjóH: Jónas Krístjánsson.
RKstjómarfuRtrúi: Haukur Helgason. Fréttastjóri: ómar Valdimarsson.
Skrífstofustjórí rltstjómar Jóhannes Raykdal.
(þróttir: HaMur Sfmonarson. Menning: Aðalstainn IngóMsson. Aflstoflarf réttas^órí: Jónas Haraldsson.
Handrit: Ásgrimur Pálsson.
Blaflamenn: Anna Bjamason, Ásgeir Tómaoson, Atli Rúnar Halldórsson, Adi Steinarsson, Bragi Sig-
urðsson, Dóra Stafánsdóttir, Elln Abertsdóttir, Gissur Sigurðsson, Gunnlaugur A. Jónsson, ólafur
Geirsson, Sigurflur Sverrisson.
Hönnun: Hilmar Karisson.
Ljósmyndir: Ami PáK Jóhannsson, Bjamleifur Bjamleifsson, Hörður VHhjálmsson, Ragnar Th. Sig-
urðsson, Sveinn Þormóflsson.
SkrHstofustjórí: ólafur Eyjólfsson. Gjaldkerí: Þráinn Þorieifsson. Sölustjóri: Ingvar Sveinsson. Drorfing
arstjóri: Már E. M. HaHdórsson.
Ritstjóm Siðumúla 12. Afgreiðsla, ásknftadeild, auglýsingar og skrífstofur Þverhotti 11.
Aflabimi blafleins er 27022 (10 línur)
iSetning og umbrot: Dagblaflifl hf., Slflumúla 12. Mynda- og plötugerfl: Hilmir hf., Siðumúla 12. Prentun:
Árvakur hf., Skoifunni 10.
Áskríftarverfl á mánufll kr. 4000. Verfl I lausasölu kr. 200 eintakifl.
Enginn meiríhluti
„Einn flokk til ábyrgðar.” Þannig
hljóðaði mottóið, sem margir sjálf-
stæðismenn tóku að bera upp fyrir
nokkrum vikum.
Skírskotað var til mikillar óánægju
landsmanna með vinstri stjórnina.
Sjálfstæðismenn vildu, að kosið yrði '
um „Sjálfstæðisflokkinn eða vinstri stjórn”. Auk þess
var á hvers manns vitorði, að landsmenn voru
fullsaddir af getuleysi sambræðslustjórna, hverrar af
annarri.
Sjálfstæðismenn vitnuðu til skoðanakönnunar, sem
Dagblaðið Vísir gerði og veitti Sjálfstæðisflokknum
hvorki meira né minna en 58 af hundraði atkvæða á
landinu. Skoðanakannanir Dagblaðsins höfðu síðast-
liðið vor og í fyrravetur veitt Sjálfstæðisflokknum um
helming allra þeirra, sem tóku afstöðu.
Hinn almenni kjósandi tók í vaxandi mæli að íhuga,
hvort ekki væri rétt, þegar öllu væri á botninn hvolft,
að ,,leyfa Sjálfstæðisflokknum að reyna”. Ef einn
flokkur stjórnaði landinu, færi ekki mestur tíminn til
ónýtis vegna tilgangslauss karps. Eftir að Sjálf-
stæðisflokkurinn hefði fengið hreinan meirihluta og
stýrt þjóðarskútunni í eitt kjörtimabil, mætti svo
dæma hann af verkum sínum, veita honum nýtt
umboð eða hafna honum.
Vissulega þótti mörgum tiltölulega óháðum
kjósanda, að þetta væri kostur, sem athuga bæri
gaumgæfilega.
En hvað hefur gerzt? -
Hreinn meirihluti Sjálfstæðisflokksins á Alþingi var
líklega aldrei annað og meira en daumsýn nokkurra
manna. Þótt skoðanakannanir gæfu nokkrum sinnum
til kynna, að svo gæti farið, var líklegast, að ekki
fengist hreinn meirihluti kjósenda, þegar að kjörborði
væri komið. Kannanirnar sýndu, að mikill fjöldi taldi
sig óákveðinn. Við mátti búast, að menn skiluðu sér til
sinna fyrri flokka í ríkari mæli en kannanirnar sýndu,
þegar óánægja með vinstri stjórnina yrði ekki lengur
meginmálið í hugum kjósenda.
En hugmyndin um hreinan meirihluta hafði mikið
aðdráttarafl og hefði getað gert kosningasigur sjálf-
stæðismanna meiri en ella.
Allt annað er mönnum efst í huga þessa daga. Það
er klofningur i Sjálfstæðisflokknum.
Sá flokkur, sem hugðist stefna að hreinum
meirihluta, hefur sundrazt í tveimur stórum
kjördæmum.
„Uppreisnarmennirnir”, svo sem Jón G. Sólnes í
Norðurlandskjördæmi eystra og Eggert Haukdal og
Ingólfur Jónsson á Hellu í Suðurlandskjördæmi,
mundu ekki fá að bjóða fram lista á vegum Sjálf-
stæðisflokksins. Þau atkvæði, sem listar þeirra fá,
munu glatast Sjálfstæðisflokknum og til dæmis ekki
verða tekin með við úthlutun uppbótarsæta.
Augljóst er að forysta Sjálfstæðisflokksins hefur
brugðizt í þessum klofningsmálum. Hún hefur ekki
borið klæði á vopnin í bræðravígunum, fremur aukið
sundrungina .
Ýmislegt fleira gefur til kynna, að hugmyndin um
hreinan meirihluta sjálfstæðismanna sé glötuð, þó
einkum það, að endurminningin um vinstri stjórnina
verður minna ógeðfelld, þegar frá líður.
Hitt er sýnt, að það eru sjálfstæðismenn sjálfir,
sem gengu af þessari hugmynd dauðri vegna innbyrðis
sundrungar og óláns.
Landsmenn mega því búa sig undir áframhaldandi
skeið samsteypustjórna.

Stefnubreytingar
,'Suður-A fríku
—Botha f orsætisráðherra reynir að sameina þjóðina
Áttundi, og nýjasti forsætisráð-
herra í Suður-Afríku, Pieter Willem
Botha, hefur nú verið við völd í eitt
ár. Sumir hafa reiðzt honum, aðrir
sáróánægðir, en honum hefur tekizt
að koma öllum á óvart.
Á undanförnum vikum hefur
hann aukið réttindi blökkumanna og
hann hefur heimsótt Soweto, hverfið
þar sem gremja þeirra brauzt út í
óeirðum fyrir þremur árum. Hann er
fyrsti forsætisráðherra landsins sem
þangað stigur fæti og segir það sína
sögu. Þar lét hann sér um munn fara
þessi orð: „Við erum allir Suður-
Afríkumenn” og eru þau ekki
beinlínis í samræmi við stefnu stjórn-
arinnar undanfarin þrjú hundruð ár.
Og með ýmsum aðgerðum hefur
hann sýnt vilja til að auka réttiry#
svertingja í landinu.
Til dæmis hefur hann fyrirskipað
endurskoðun á jarðeignalögum frá
1936, sem úthlutuðu blökku-
mönnum, sem eru 70% þjóðarinnar,
ekki nema 14% landsins. Sömuleiðis
frestaði hann framkvæmd laga sem
gerðu ráð fyrir þremur þjóðþingum í
landinu, einu fyrir hvíta, öðru fyrir
blökkumenn, þriðja fyrir Indverja. í
stað þess sagði hann nefnd sem
fjallar um stjórnarskrárbreytingar að
ráðfæra sig við samtök hörunds-
dökkra hópa í landinu. Loks
tilkynnti hann að lög sem banna ástir
og hjónabönd fólks af ólikum kyn-
þáttum yrðu endurskoðuð. Og
veitingahúseigendur voru hvattir til
að sækja um leyfi til að mega af-
greiða fólk með dökka húð.
„Við verðum
að aðlagast"
New York Times segir að fyrir fá-
um árum hafi fátt bent til þess að
P.W. Botha mundi beita sér fyrir
slíkri þróun. Hann þótti herskár og
hálfgert hörkutól.
En talið er að óeirðirnar í Soweto,
þar sem 700 manns létu lífið, hafi
mildað afstöðu hans.
,,Við verðum að aðlaga okkur —
eða engu fyrir týna ncma lífinu,”
segir hann. Og oftar en einu sinni
hefur hann haldið fram þeirri skoðun
.sinni að vel kunni að draga til
byltingar í landinu og leiðin til að af-
stýra henni sé að taka tillit til óska
r
Vi
Hvað er skipu-
lagshyggja í
efnahagsmálunfi
Fyrir siðustu kosningar hélt
Alþýðuflokkurinn mjög á lofti slag-
orðinu „Nýr flokkur á gömlum
grunni”. Af skiljanlegum ástæðum er
þessu slagorði lítið hampað í dag.
Eftir reynslu undanfarinna mánaða
hefur fólk auðveldlega borið kennsl á
gamla viðreisnarflokkinn og borgara-
lega stefnu hans og bitlingastúss.
Eina nýjungin sem Alþýðu-
flokkurinn náði fram í síðustu ríkis-
stjórn var að lögbinda þessa borgara-
legu stefnu með efnahagslögum
Ólafs Jóhannessonar. En auðvitað
dugði þessi stefna ekkert frekar þótt
hún væri bundin í lögum. (Það er
merkilegt að enginn af löghlýðnu
einstaklingum þessa lands skuli hafa
farið í mál við framkvæmdavaldið
vegna brota á lögum þessum, sem
enn eru í gildi).
Gamall grunnur
Þvi verður ekki á móti mælt að
Alþýðuflokkurinn hvílir á gömlum
grunni. Ásýnd flokksins hefur einnig
breyst verulega. En stærstu breyting-
arnar urðu ekki í fyrra. Þær áttu sér
stað fyrir mörgum árum.
Öðru hvoru gægist hinn gamli
grunnur þó fram, reyndar ekki í
verki, heldur aðeins í orðum.
Fyrir síðustu kosningar dreifði Al-
þýðuflokkurinn dreifiriti sem bar hið
lokkandi heiti „Gerbreytt efnahags-
stefna”. Þar mátti t.d. lesa að
„stjórn efnahagsmála á að byggjast á
skynsamlegu mati á framleiðslugetu
þjóðarbúsins og þeim markmiðum,
sem þjóðin vill ná til frambúðar.
Þetta verður ekki gert nema á grund-
velli áætlunarbúskapar, þar sem
markað er hlutverk atvinnugreina í
framtiðarmynd þjóðarbúsins. Fjár-
festingu á að skipuleggja. . .” En
auðvitað voru þetta bara orð. í
öllum tillögum Alþýðuflokksins í
efnahagsmálum er ekki að finna neitt
sem miðar að því að koma hér á
áætlunarbúskap eða skipuleggja fjár-
festingar. Það kom aldrei nein
tillaga um þjóðnýtingu á stærstu
fyrirtækjum landsins, sem auðvitað
er forsenda raunverulegs áætlunar-
búskapar, þar sem tekið er mið af
hagsmunum og vilja heildarinnar en
ekki gróðahagsmunum einstakra at-
vinnurekenda. Þvert á móti miðast
allar tillögur Alþýðuflokksins að því
að lagfæra gangverk markaðs-
skipulagsins og treyst var á getu þessa
skipulags til að leysa vandamál verð-
bólgu og efnahagslegrar stöðnunar.
Auðvitað brást markaðurinn þessu