Dagblaðið - 21.08.1981, Blaðsíða 11

DAGBLAÐIÐ. FÖSTUDAGUR 21. ÁGÚST 1981.
það stöðugt þar til það var komið í
lágmark 1976—77. Ástæður þess
voru fjárhagslegs eðlis. Það var
ódýrara að kaupa útlent efni. Nú er
stefna sænska sjónvarpsins sú að
auka innlent efni á ný. Það gerist
þrátt fyrir að útgjöld sjónvarpsins
eigi að minnka um tvö prósent í ár og
tvö prósent á næsta ári.
Fjölgun videótækjanna í Svíþjóð
er mjög ör. Talið er að videóið nái nú
inn á um 5—6 prósent alira heimila í
landinu eða um 100 þúsund. Sam-
kvæmt útreikningum útvarpsins er
því spáð að þessi tala eigi eftir að vera
komin í 25 prósent árið 1986.
En það eru ekki aðeins videótækin
sem veita sænska sjónvarpinu sam-
keppni. Á næstu árum mun sam-
keppnin aukast mjög vegna vestur-
þýzkra og franskra sjónvarpshnatta.
Talið er að þeir verði komnir í gagnið
árið 1986.
Svarið telur Wallqvist felast í Tele
X, sænskum eða norrænum gervi-
hnetti sem einnig ætti að geta verið
kominn upp árið 1986. Einnig gerir
Wallqvist sér vonir um að tungu-
málaerfiðleikar muni koma í veg fyrir
að Svíar horfi mikið á útsendingar
hinna útlendu gervihnatta þó þeir
geti auðveldlega komið sér upp
tæknibúnaði til þess.
„Jafnvel samkeppninni frá útlend-
um sjónvarpsgervihnöttum verður að
mæta með betri sænskri dagskrá. Og
svo fáum við okkur norrænan gervi-
hnött — kannski,” segir Wallqvist.
Um Nordsat, sameiginlegan gervi-
hnött allra Norðurlandanna, eru
skoðanir mjög skiptar í Svíþjóð.
Um 5—6 prósent allra sænskra
heimila ráða nú ySr vídeó og fer sú tala
ört hækkandi.
Örjan Wallqvist útvarpsstjóri: „Við verðum að mæta samkeppninni frá videóinu
með auknu sænsku sjónvarpsefni.”
4C
Sósialdemókratar, Miðflokkurínn
og sænska útvarpið eru öll á móti
hugmyndinni. íhaldsflokkurinn og
Þjóðarflokkurinn eru hins vegar
fylgjandi Nordsat.
Því hefur Nordsat-hugmyndin
verið lögð á hilluna í Svíþjóð a.m.k. I
bili og í þess stað beinist athygli
manna að Tele X. Hann yrði talsvert
smærri i sniðum en Nordsat og hefði
aðeins 2—3 rásir í stað 8 rása eins og
gert var ráð fyrir að Nordsat
hefði. . . .
Þó að Tele X sé einkum hugsaður
sem sænskur gervihnöttur þá vill
Wallqvist, sem er í undirbúnings-
nefnd Tele X áætlunarinnar, að
teknar verði upp viðræður við hin
Norðurlöndin um máUð.
(Byggl á Dagens Nyheleri.
'11
/
þann dag I dag. Þannig hefur þetta
sjónarspil frá 1977 verið fært upp,
sannleikurinn í málinu var hins vegar
sá, að þegar ASV klauf sig út úr og
Karvel sló sig til riddara, þá var verið
að takast á um síðustu prósenttöl-
urnar, raunverulega búið að semja,
og atvinnurekendum á Vestfjörðum
var það ljóst, að ekki yrði samið upp
á minna en þeir skrifuðu undir. Þess
vegna kemur það vel á vondan að
kenna kröfu dagsins við „Sólstöðu-
samningana” frá 1977.
Lýðræðið suður
í Borgarfirði?
Undanfarnar vikur, eða aUt til þess
að útgáfa Alþýðublaðsins var
stöðvuð, fjallaði sumarritstjóri þess
Vilmundur Gylfason einkum um
lýðræðið í verkalýðshreyflngunni og
fór þetta afskaplega í taugarnar á
flokksforystunni svo og þeim fáu
verkalýðsforingjum sem enn fyrir
finnast í röðum krata. Er það ekki að
ófyrirsynju, ef ljósinu er beint að
þeim vinnubrögðum er viðhöfð hafa
verið í verkalýðshreyfingunni á Vest-
fjörðum, sem er næsta eina vígi
Alþýðuflokksins I hreyfingunni á
landsmælikvarða. Þegar tiUaga að
kröfugerð er borin upp á Kjaramála-
ráðstefnu ASV á Núpi, skyldu menn
ætla, að grunneiningin, það er að
segja hinn almenni félagi, hafi verið
spurður og fundir verið haldnir i
félögunum víðs vegar um Vestfirði,
og þannig viðhöfð hin lögmæta og
lýðræðislega aðferð, en svo var ekki.
Það var ekki haldinn einn einasti
félagsfundur á sambandssvæði
Alþýðusambands Vestfjarða. Þær
tillögur sem þarna voru bornar upp
og samþykktar voru uppdiktaðar af
krataforystunni á ísafirði og sam-
þykktar af ráðstefnufuUtrúum, sem
skv. öllum lýðræðislegum reglum
voru að sjálfsögðu umboðslausir.
Mér er íjóst, að það sem þama var
samþykkt var engin endanleg kröfu-
gerð af hálfu ASV, en ég set þetta hér
fram til þess að leggja áherslu á,
hvaða vinnubrögð hér eru viðhöfð og
enda ekki höndum seinna fyrir
Alþýðuflokksforystuna að þagga
niður í VUmundi Gylfasyni og öðrum
þeim mönnum sem þessi vinnubrögð
gagnrýna.
Stríðandi alþýða
og greifadæmi
Pétur Sigurðsson forseti ASV
svarar því til í Helgarpóstsyfir-
heyrslu, að Vestfirðir hafi alltaf verið
greifadæmi. Þetta er auðvitað sagt í
gamni, en öllu gamni fylgir nokkur
alvara. Það sem fyrir liggur þessa
dagana er að móta ábyrga og harða
kröfugerðapólitík. Fiskvinnslufólk
þar á meðal fiskvinnslufólk á Vest-
fjörðum fór halloka í síðustu kjara-
samningum. Aðrir hópar náðu fram
töluvert betri samningum en fisk-
vinnslufólk og þess vegna er rík
ástæða til þess að vera á verði einmitt
nú.
Hvað sem um viðleitni ASV má
annars segja, þ.e.a.s. sá vilji foryst-
unnar til að semja í héraði, þá hafa
hlutirnir þróast í aðra átt, og það er
augljóst af fyrstu viðbrögðum
atvinnurekenda vestra að það verður
ekki samið heima. Það er við heildar-
samtök atvinnurekenda í landinu að
fást. Kjarasamningar eru orðnir
býsna flókið fyrirbæri og sú tíð
runnin upp, hvort sem mönnum líkar
betur eða verr, að ríkisvaldið er með
puttana i málunum, og það er
miskunnarlaust verslað með réttinda-
bætur í kjarasamningum í svo-
kölluðum félagsmálapökkum. Reynt
hefur verið að tortryggja gildi
félagsmálapakka og það einkum af
þeim sem ekki eru enn farnir að njóta
þeirra, en slíkir pakkar varða ýmiss
réttindamál, svo sem almannatrygg-
ingar, fæðingarorlof, atvinnuleysis-
tryggingar og svo frv. og ætti fisk-
verkunarfólki á ísafirði og víðar að
vera í fersku minni stoppið sem varð
í fyrra vegna sölutregðu, en þá fengu
konur atvinnuleysisbætur, án tillits
til launa maka. Þetta var einmitt
ávöxtur eins félagsmálapakk.ms. Þá
má geta þess hér, að mikil áhersia
verður lögð á félagsmálapakka til
handa öldruðu verkafólki I kröfugerð
heildarsamtakanna í næstu kjara-
samningum. Menn skyldu ekki gera
svo litiö úr þessum réttarbótum, enda
þótt í fullu fjöri séu, hver veit,
hverjum klukkan glymur næst?
Að þessu ofansögðu, þá held ég,
að vestfirskt verkafólk geri ekki
mikið með, hvort Alþýðusamband
Vestfjarða geti kallast greifadæmi,
eða hitt, að það sé eitthvert aðal-
atriði, að þar sitji greífar og barónar,
með geislabaug og gloríu. Menn
eru minnugir „Sólstöðusamninga”
Karvels Pálmasonar og menn eru líka
minnugir sjómannaverkfallsins frá í
fyrra, þegar Karvel Pálmason samdi
um svo til ekki neitt í Bolungarvík til
að forða sér frá enn meiri smán en
orðin var og samningamaður Bolvík-
inga var á fundi með ísfirskum sjó-
mönnum og hafði ekki hugmynd um
að Karvel var að semja heima í
Bolungarvfk. Það eru slíkir hlutir
sem koma upp í hugann, þegar ASV
gefur út stórar yfirlýsingar eins og
eftir Núpsfundinn um daginn. Þaðer
rík ástæða fyrir vestfirskt verkafólk
Pétur Sigurðsson og Karvel Pálmason. Báðir fá þeir orð f eyra f kjallaragrein
Finnboga Hermannssonar á Núpi.
DB-myndir.
A „Nú er þaö komið á daginn, aö formaður
atvinnurekenda á Vestfjörðum hefur
alfarið neitað að við ASV verði samið í héraði,
það verði heildarsamtökin, Vinnuveitendasam-
band íslands, sem semji, enda er það af fróðum
talið útilokað að sami leikur gerist og 1977,
þegar samið var í héraði að VSÍ forspurðu og
kostaði gífurlega ýldu.”
að vera á verði, þegar kjarabaráttan
fer af stað sem raun ber vitni. Það er
alveg ljóst, þrátt fyrir fjálglegar yfir-
lýsingar ASV, ið ekki verðut samið í
héraði. Til þess þurfa viðsemjendur
að vera fyrir hendi, sem ekki er. Yfir-
lýsingar sem þessar frá Núpsfundin-
um eru algjörlega út í bláinn. Hags-
munir vestfirsks verkafólks verða
ekki tryggðir með slíkum vinnu-
brögðum, þeir eru heldur ekki fólgnir
í greifum og greifadæmum, þeir eru
fólgnir í samstöðu við heildarsamtök
verkafólks í landinu um þessar
mundir vegna þess að við er að etja
heildarsamtök atvinnurekenda í
landinu.
Óskasamningar
í rökstuðningi sínum við samninga
f héraði hafa forystumenn ASV bent
á sérstöðu Vestfjarða með hinum ein-
hæfa atvir.nuvegi, fiskiðnaði, svo og
aðra sérstöðu Vestfirðinga. Þetta má
til sanns vegar færa, op ef til vill væri
það affarasælt að geta unið í héraði
auk þess sem það g.eti einfaldað
ýmsa hluti. En þessu er bara hreint
ekki að heilsa eins og málum er háttað
i dag. Ýmsar tilhneigingar eru nú í þá
átt, að sambönd og félög skeri sig úr
með samninga og þetta er veikleiki
sem samtök atvinnurekenda gera sér
grein fyrir. Það er ekki á döfinni, að
samtök þeirra gangi til samninga
klofin eða sundruð, hvort sem þær
línur eru markaðar af greinum eða
landshlutum, þar mun engum líðast
að skrifa undir eitt eða neitt öðru vísi
en heildarsamtökin séu með puttana
þar í. Þess vegna er það óraunhæft,
hvað svo sem mönnum finnst um ASl
báknið, að skera sig út úr og til
einskis annars en veikja samstöðu
heildarinnar. Það kitlar ef til vill
hégómagirnd einstakra manna að sjá
og heyra nafn sitt í fjölmiðlum f sam-
bandi við kjarasamninga, en slíkt
getur orðið dýru verði keypt eins og
vestfirskt launafólk hefur fengið að
þreifa á og tæpt hefur verið á hér að
framan. Hvernig sem þessir hlutir
æxlast, er ástæða til aö óska launa-
fólki góðs gengis í komandi kjara-
samningum og það sé vakandi og
samheldið og líði ekki annarlegar
tilhneigingar í samningagerð.
Núpi, 15. ágúst 1981.
Finnbogi Hermannsson.