Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1926, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1926, Blaðsíða 7
24. des. '26. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS Handtakið hennar hafði altaf gert hann öruggan og rólegan í öllu þeirra basli í lífinu. Á gamlárskvöld kom Ingiríður á Torgum rakleitt inn í baðstofuna í Hlíð. Þrándi var nú farið að batna svo, að hann gat setið uppi í rúm- inu nokkrar stundir á dag. Elín fór með Ingiríði þang- að sem Ivar lá á líkfjölum. Hún Ingiríður og leit undrandi á hana. Elín strauk blítt um hina freðnu vanga ívars. — Hví skyldi jeg gráta. jeg, sem hefi átt besta manninn í heimin- iim! sagði Elín. Hún strauk líkinu enn blítt um vangann og lagði svo andlitsblæjuns aftur rólega yfir það. tók andlitsblæjuna af líkinu. Það var eins og ívar svæfi, og bros ljek um varir honum. — Þú grætur ekki, Elín, sagði Tunglið kom upp yfir fjöllin og það var glampandi tunglsljós um allar hlíðar, er þessar tvær konur gengu niður stokkabúrströppurnar. Fornir jólasiðir. LítiJ vita menn nú orðið um há- tíðahöld og hátíðir hinna heiðnu Germana, en af frásögnum Taci- tusar má ætla að hátíðir hafi þá borið upp á þá daga, er tungl kvikn- aði og varð fult. Auk þess hafa þeir sjálfsagt haldið hátíðir um sumar og vetrarsólhvörf. Áraskifti hafa þeir sennilega talið um vetr- arsólhvörf, því að bæði forn-Ger- manir og forfeður vorir töldu jafn- an áratal eftir vetrum. Nýár þeirra hefir sennilega byrjað með fyrsta nýlýsi eftir vetrarsólhvörf. Margar sagnir sanna það, að for- feður vorir hafa haldið hátíð mikla um miðsvetrarskeið, og kallað jól. En upphaflega mun þó nafnið jól eigi hafa táknað hátíð, heldur hef- ir það verið mánaðarnafn eður misseris. Gotar í Austur-Evrópu nefndu nóvember fyrri mánuð jóla og desember annan. Hjá Engil-Söx^ um hjetu mánuðirnir desember og janúar jól. Og í forn-norræru hjet einn mánuður ársins (frá því í nóv. og fram að jólum) Ýlir, og er það nafn dregið af jól. Mönnum hefir eigi komið saman um það af hvaða uppruna jólagleð- in er og margar ágiskanir hafa komið fram um það. Plestir telja þau sólhvarfahátíð. Jólin, sem vér nú höldum helg hinn 25. desember, eru komin í stað jóla heiðingjnnnn. Fyrst í stað hjelt kirkjan afmælis- hátíð Krists hinn 6. janúar, en á 4 öld var þessu breytt, vegna þess, að kristnir menn hjeldu altaf upp íí hin heiðnu ,iól, eða tóku þátt í fögnuðinum út af því, að sólin hækkaði aftur göngu. Og þossi breyting var rjettlætt með því, að sólhvörfin væri afmælishátíð hinn- ar hinnar einu sönnu sólar, Krists, . rjettlætisins sólar." Fyrrum voru jólin marern dacrn, eða frá 25. desember til 6. janúar. En á miðöldunum var helprin lenerd þannig. að hún náði frá 21. de«em- ber, Tómasarmessu. fram til 13. janúar, (sem k íslonsku nefnist enn Goisladaírnr'). Þennan tíma var ióla helsri eða jólasrrið, og öllum vfir-\ s.iónum á þeim tíma var refsað stranerleerar en ella. Á Tómasnr- messu ðtti öllum störfum fyrir ,iól- in, öðrum en hinum allra nanðsvn- legustu, að vera lokið. Sierstakleca var mönnum tekinn vari fvrir því að vinna nein „snúninersverk" á j/ílunum. svo sem að mala eða spinna. Ef út af var brotið. for illa. oer ern margar söenr af því. Hinir fornn Orikkir oer Bómvori- nr nöfðu þann sið að kvnrla bál 6 víðnvaneri um vetrnrsolhvörf. oar hefir það auðvitað itt W>t sína að rekia til þeirrar þióðtrúar. að á þann hátt præti þeir aukið hita- maprn sólarinnar. Hinprað barst sft siður. en varfi pípí alerenernr. vejrna vetrarhnrðinda. En þá var bnð ráð tekið að kvnda þeim mun stærri ¦ elda inni. Þá varð bnð opr snommn alsiða að hafa ifilaliós. or aldrei mátti slokna. Var jafnnn einhvor foncinn til boss að vaka um nætur opr cæta liósanna. Slokknaði ljrts siálfkrafa. þá var bað morki bess. að einbver Æ heimilinu var fpicrnr. Það vnr líka trn manna að jólaliós- in hefði hnlinn mátt. Þocrar mialta- konan foY f f.iósið iólnmorcrnn a"tti hún að svíða alla kvrnar moð ióla- ljósi oer segia: ,,Svíð jear nf þier allskyns óþrifnnð, osr svíð .ieor á bier nllskyns þrifnað!" Kertisskörin varð að geyma, því að þau vorn &gmtt læknismoðal handa kvikfje.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.