Lesbók Morgunblaðsins - 18.02.1945, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 18.02.1945, Blaðsíða 6
ot LESBÓK MORflUNBTiADSTNS Um sjera Björn í Sauðlauksdal — Eftir S. K. Steindórs — ÞAÐ hefir vcrið hamingja þjóð- ar vorrar, þrátt fyrir óhlíð líi'skjör og óhæga nfkonui margt harðinda- tímahilið, að híin heí'ir á öllum öldum átt liina ágætustu menn, sem voru þcim vanda vaxnir að vernda sjálfa þjóðarsálina frá glötun. At- hyglisvei't er það. fyrir þá niitíma- menn sem sí og æ eru að amast við prcstunum, og virðast næstum trúa því . sjálfir. að nieð i'itrýmingu þeirra, -væri öllum vanda ljctt af þessari þjoð, að }iað er cinmittmeð- al prestastjettarinnar, sem margir okkar ágætustu mauníi finnast.þég- ar til kastanna kemur. Átjánda öldin er sennilega mesta hörmunga tímabilið, hjer á landi, alt frá landnámstíð. Hin mestu harðindi höfðu gengið í lok 17. aldar, svo landslýður var illa \indir það búinn, að mæta þeirri fjöl- breyttu hörmungamergð sem fram- undan vaf. Árið 1707, barst Stóra- bóla hingað. og reyndist svo skæð, að nær þriðjungur landsmanna dó fir henni, eldgos, verslunaráþján „Hörmangara", f.járkláði og að síðustu ,.Móðuharðindin", virtust keppa að því, að setja sem allra ömurlegastan svip á þetta tímabil. Og má með sanni segja, að þá, öðrum tímum fremur, væri hjer: „Tlnípin þjóð í vanda". — En þessi óprnarold, átti einnig sínar b.jörtu hliðar, því þá voru margir afbragðsmenn. til að magna hina hreldu þjóð til nýrra dáða, og stækkandi átaka. Meðal þeirra bestu í þeim hóp má nefna þá frænd- urnar: Skiíla fógeta og Magnús sýslum. Ketilsson. Þá mágana: Eggert Olafsson og sjera Björn í Fyrsta grein Sauðlauksdal og ]>á feðgana: Finn Jónsson og Hannes son hans, Skál- holtbiskupa. — Enda segir Jón próf. Aðils: ,.l'in miðja 18. öld rofar loks svo til. að til sólar s.jer. Xýr dagur rennúr. Nýtt þjóðlífsvor gengur í garð". Einhver glæsilegasti fulltrúi prestasijettarinnar á 18. öldinni, var alveg án efa, sjera Björn HalKtórs- son prót'astur í Sauðiauksdal. Bar margj til þess að hann yrði öðrum fremri: Afburða gáfur, óbilandi viljaþrek, riimur efnahagur og glæsi iegt útlit. Yirðist sem honum hafi verið flest vel gefið. Ilann var sómakær og dygðugur prestur, önd- vegis vísindamaður, ágætt skáld, vinsæll og mikilvirkur rithöfundur og afburða búmaður. ITann var vissulega maður sem var fær um að afsanna, hið forna orðtæki: „Að bókvitið verði ekki í askana látið". Iljá honum fór það einmitt svo, að bókvitið og þekkingin, gerði hann að þeim hygna búmanni, sem frægt á að vera með þjóð vorri. Þó er það einhvernveginn svo, að minn- ing hans, hefur ekki verið haldið eins að þjóðinni og verðugt væri. Má vera að það stafi af einhverju leiti af því, að hann átti enga af- koméndur, til að víðfrægja nafn sitt Þannig er að minnsta kosti um surna merkismenn, sem enga niðja áttu, að alvesr ótrúlega fljótt, fennir í fótspor þeirra. Mjcr er nær að halda, að minningu hins ágæta manns: Sjera Tómasar Sæmunds- sonar, hefðu cnnþá fram á þennan dag, engin skil verið gjörð, ef dóttursonur hansi hinn mikilvirki og ágæti dr. Jón Ilelgason biskup, hcfði ckki lokið við æfisögu hans, nokkru fyrir andlát sitt. Ilvcr man nú lcngur. gla'simcnnið góða og gjafmilda: Brynjólf Pjctursson? — Er sífelt meðan heilsan lcyfði mið- aði alt starf sitt að l)ættum hag Jands og ]),jóðar. cn varð svo altof fl.jótt að yfirgefa „vinahópinn". — Þó að það sje satt, að mcnn haldi áfram að lifa í nið.jum sínum, á hitt engu að síður rjctt á sjer, að ]>eir menn eiga einnig að halda á- fram að lifa í meðvitund þjóðar- innar, sem rutt hafa Grettistökum fir vegi, svo vegfcrð allra gæti orðið greiðari. Scm vonlegt er, hcfur nokkuð verið ritað um s.jera Ejörn í Sauð- lauksdal. Má þar einkum nefna æfisögir hans, er sjera B.jörn Þor- grímsson á Setbergi samdi, cn Rann veig ekkja s.iera Bj. IT. kostaði út- gáfu á, og prentuð var í Kaup- mannahöfn 1799. Er sxi bók m'i svo afarsjaldgæf að hiín er ekki til nema í örfáum bókasöfnum. Það cr gagnmerk samtíðarheimild um sjera Björn, scm mikill fcngur væri, að fá endurprentaða. Þcgar ,.Arn- björg" sjera Björns, var prentuð í Búnnðarriti Suðuramtsins hiiss og bústjórnarfjelags 1843, ritaði Þórður háyfirdómari Sveinbjörns- son, æfisögubrot hans, framan við scm cr þó einungis útdráttur úr áðurnefndri æfisögu eftir sjera Bj. Þorgr. Og getur Þórður þcss, þá þegar. fyrir 100 árum, hve æfisag- an sje fágæt, en segir að Stein-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.