Lesbók Morgunblaðsins - 27.05.1945, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 27.05.1945, Blaðsíða 1
Mh 21. tölublao JRovgtutMatoin* Sunnudagur 27. maí 1945 XX árgangur. t)kír>ldvTr*nUmlð]* hjk FRÁ JÓNASI HALLGRÍMSSYNI Jónas Hallgrímsson var, eins og allir vita, norðlenzkur prests- sonur, fæddur á Hrauni í Öxna- dal 16. nóv. 1807. Föður sinn missti hann 9 ára gamall, og móð- ir hans stóð þá uppi bláfátæk ckkja. Hún brauzt þó' í, ásamt l'rændum hans, að koma honum í skóla, og þar lifði hann mestmegnis á styrk þeim, sem honum hlotnaðist þar. Þegar hann var orðinn stúdent, 1829, hætti hann við nám fyrst um sinn vegna fátæktar, en réðst skrifari lil Ulstrups, bæjar- og landfógeta i Reykjavík. Hann ætlaði að safha fé til utanfarar. Þá var Tómas Sæmundsson, aldavinur hans úr skóla, kom- inn til Hafnar. Þá var byltinga- og vakningaöld í Norðurálfunni, en ísland mátti þá ennheita í svefni af margra alda áþján, og heimsstraumarnir náðu ekki svo langt norður. En í Höfn urðu nokkrir ungir íslendingar snortn- ir og fóru að hugsa til þess að vekja landa sína heima. Þar gerð- ist Tómas Sæmundsson fremstur í flokki (að látnum Baldvini Ein- arssyni), rödd hrópandans í eyði- mörkinni. Tómas þekkti Jonas og vissi hæi'ileika hans, og þá var nú ekki sparað að eggja hann til utan- farar. Þegar Tómas vissi, að Jón- /(y^n -~^ÍQurV' uróóóon ameói GREIN þessi cr uppistaðan úr crindi, sem fluU var fyrir niörg- um iii'imi. í fyrstu á vcguin alþýðufræðslu stúdentafclags Reykja- víkur og síðan í útvarpi, og var þar mjög stuðzt við hcimildir. sem þá voru óprentaðar, cinkum ýmis bréf frá Jónasi og til hans. Þau cru geymd í handriti í söfnum í Höfn (safni Árna Magnússonar og ríkis- skjalasafninu). Nú hafa mörg þcssara gagna vcrið birt á prenti í hinni miklu útgáfu af ritum Jónasar, svo sem þessi bréf hans og fleiri. en aftur cru cnn óprcntuð flcst bréf til hans frá Konráði Gíslasyni o. fl. svo og nokkur flciri gögn, sem drcpið cr á í þcssu crindi og varða ævi Jónasar og lífskjör. as ætlaði ekki að koma árið sem hann útskrifaðist, skrifar hann honum frá Höfn: Að eyða beztu tíð sinni hjá öðr- um eins dóna og Ulslrup, sem ekki veit orð í sinn haus. Guð' hjálpi mér. Þú segist vera neyddur til, en ætli þú Icggir mikið upp í 2 cða 3 ár í Rvík, ætli þitt höfuð tæmist þar ckki eins og vasinn fyllist. Og þegar Jónas kom ekki held- ur árið eftir, skrifar Tómas: Ég ællaði að gera þig að stórum manni, Jónas! Og hvernig getur þú það, vcsalingur (hugsar þú). Það get ég vist. Hér þart' ekki annað en gefa Ideen. Það cr nóg. Því tekur þú hana ckki sjáli'ur, spyr þú. Af því ég er ei nærri eins vel fallinn til þess. Þú ert sá, scm bczt crt lagaður til að gera það svo, að hólminn okkar geti haít sóma af. Þetta sýnir, hve mikils Tómas hefir metið hæfileika Jónasar. Það ár fréttir Tómas, að Jónas sé í þann veginn að trúlofast heima á íslandi. Tóma's trúir því ekki eða vill ekki trúa því og skrifar Jónasi: cn trúlofist þú, Jónas, þá aumka cg þig og græt yí'ir þér, en hætti þó ckki að vera vinur þinn. Ég græt yf- ir þér, af þvi þú hefur þá faktiskt er- klerað — ef þú vill ekki praktiskl bc- visað — að þú ætlir ekki að bera gæfu til að vcrða mcö þínum sannar- lcga stöku gáfum veslings gömlu konunni, henni móður okkar, til gagns og sóma. Hér lýsir sér afbrýðisemi hjá

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.