Lesbók Morgunblaðsins - 05.03.1950, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 05.03.1950, Blaðsíða 2
Í26 LESBÖK MOR^UNBLAÐSINS lendinga til varnar gegn erlendu ofríki, og bar jafnan sigur af hólmi vegna þess að hann var stórum vitr- ari maður en Levetzow. Ekki skulu öll deilumál þeirra rakin hjer, held- ur aðeins sagt frá einu máli, vegna þess að það reis út af dómkirkju- prestinum í Reykjavík. UM þessar mundir var strangur kirkjuagi hjer á landi. Svo var fyrirskipað að hver maður skyldi halda sunnudaga og hátíðardaga helga. Öllum var gert að skyldu að sækja kirkju, og ferðamönnum var skylt að halda kyrru fyrir á sunnu- dögum og hlýða messu, þar sem þeir þá voru komnir. Enginn mátti fara fram hjá kirkju um messu- tíma, og náði það jafnt til embætt- ismanna sem almúgans. Þeir, sem gerðu sig seka í yfirsjónum að þessu leyti, áttu að greiða sektir iyrir helgidagsbrot. Prestunum bar að vaka nákvæmlega yfir því að kirkjuaganum væri haldið uppi og kæra fyrir yfirvöldum alla þá, sem gerðu sig seka um helgidagsbrot, án manngreinarálits. Ef einhver var þess valdandi, að hjú hans gátu ekki sótt kirkju, bar hann ábyrgð á því og varð að svara til sekta. FYRSTI dómkirkjuprestur í Rvík var Guðmundur Þorgrímsson c-g tók hann við embætti 1782. Hann þjónaði einnig Viðeyarkirkju og Laugarneskirkj u. Nú var það laugarduginn fyrir pálmasunnudag (8. apríl 1786) að niaður að nafni Sigvaldi Saemunds- son var sendur frá Bessastöðum til Viðeyar með nokkur brjef til Jóns Skúlasonar landfógeta. Samkvæmt tilkynningu frá Levetzow 23. okt. árið áður, var Sigvaldi þessi skip- aður póstur frá Bessastöðum til allra hafna hjer næriendis alt að Eyrarbakka, og til sýslumanna í Arnessýslu og Rangárvallusýslu, og til biskupsÍBS i SkáUiolti. Sigvaldi kom til Viðeyar síðari hluta dags og afhenti brjefin, en gisti svo í Viðey um nóttina. Dag- inn eftir fór fólk úr Viðey til þess að vera við kirkju í Laugarnesi, og fylgdist Sigvaldi með því yfir sund- ið. Hafði hann þá engin brjef með- ferðis. Þegar í land kom skildi hann við fólkið, gekk „fram hjá kirkjunni án þess að láta sjá sig þar og án þess að hlýða nokkurs staðar á guðsorð þann dag." Sann- aðist það, að hann hafði ekki farið hina venjulegu póstleið til Skild- inganess og þaðan á báti yfir Skerjafjörð. Viku seinna, eða á 2. í páskum sendi Levetzow vinnumann sinn, Markús Jónsson rakleitt til Gufu- ness með kæru á hreppstjórann í Álftaneshreppi. Markús kom. til Gufuness nokkru fyrir hádegi, en Vigfús Thorarensen sýslumaður var þá ekki heima, heldur var hann nýfarinn til Viðeyar til þess að hlýða þar messu. Markús þóttist þurfa að koma kærunni í hendur sýslumanni sjálfum og þess vegna fekk hann Ólaf Bjarnason, vinnu- mann sýslumanns til þess að ferja sig yfir sundið. Fóru þeir svo heim á búgarðinn. Þar hittu þeir sýslu- mann og afhenti Markús honum kæruna, en sýslumaður kvittaði fyrir móttöku. Við það sneru beir Markús og Ólafur aftur og var það í þann mund er samhringt var til messu. Daginn eftir kærði svo sjera Guð- mundur þessa þrjá meiui fyrir helgidagsbrot og sendi kærunu til Jóns Skúlasonar Jundfógcta i Viðey. ÞEGAR Lcvetzow heyrði þetta varð hann óskaplega reiður og hugðist ná sjer niðri á dómkirkju- prestinum. Hinn 23. apríl gaf hann landfógeta fyrirskipun um það að láta malið niður falla. Segir hann þar ni. a. svo: — í öUw löuduiu haus hatiguaj: konungsins, eru póstarnir ekki bundnir við neinn tíma, heldur ferð ast, og verða að ferðast jafnt helga daga sem virka daga, hvort sem þá stendur á messu eður eigi, og kem- ur prestunum það ekki við. Sig- valdi bar á brjósti sjer póstmerkið með fangamarki konungs, og bað sýndi að hann var í opinberum er- indum, og það hefði presturinn átt að láta sjer nægja. Markús Jónsson sendi jeg sem hraðboða í embættiserindum til annars embættismanns, og það er ekki venja að senda hraðboða nema mikið liggi við. Þess vegna má enginn hefta för þeirra, því það er einmitt tilgangurinn með því að senda hraðboða, að þeir sje sem fljótastir í ferðum. Og þar sem hraðboði minn stöðvaðist á ferð sinni, var það vel gert af Ólafi Bjarnasyni að gi-eiða fyrir honum. En auk þessa mundi hver skyn- samur maður hafa skilið, að betta ferðalag var eftir skipun Stiptamt- manns, æðsta yfirvaldsins í land- inu. Þegar presturinn því telur þessa menn seka um helgidagsbrot, þá er það sama sera að hann hafi kært stiftamtmanninn, og þegar stif tamtmaðurinn er kærður er það sama sem að hans hátign konung- urinn sje ákærður, því að allir þessir menn voru í hans þjónustu. Presturinn hefur því gert sig að dómara yfir hátigninni. Ef prestur áleit að stiptamtmaður heíði brotið af sjer mcð því að láta póst og hraðboða fcrðast i konungs erindum á hclgidegi, hefði hann átt í'ð snúa sjer til stiftamtmwnsins sjalfs eöa biskups. Út af þcssu ber að skoða kæru prcstsins sem markleysu og sprottna upp í heila ófyrirleitins manns, sem annaðhvort hefur mikla löngun til að troða yfirvöld sin um tær, cða af hcimsku. — Landfógctauum cr því faliö aö tilkyuua pruitiuuiu þelur í stað.bess

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.